Rác thải điện tử không còn là câu chuyện của công nghệ

ANTD.VN - Theo thông tin từ Cục Môi trường, Việt Nam phát sinh khoảng 100.000 tấn rác thải điện tử mỗi năm, đặt ra thách thức trong quá trình chuyển đổi số. Đây không chỉ là câu chuyện của công nghệ mà còn của môi trường, sức khỏe và người lao động.

Ngày 18-11, tại Hà Nội, Báo Lao động tổ chức diễn đàn trực tuyến “Diễn đàn Công nhân lao động vì môi trường 2026", gắn với câu chuyện của công nghệ, môi trường và sức khỏe người lao động.

Tại Diễn đàn, các nhà quản lý, nhà khoa học, doanh nghiệp, tổ chức công đoàn và người lao động cùng nhận diện những thách thức môi trường trong quá trình chuyển đổi số, đặc biệt là vấn đề rác thải điện tử. Đồng thời trao đổi, đề xuất giải pháp, các sáng kiến hỗ trợ công tác thu gom, phân loại, tái sử dụng và tái chế chất thải hiệu quả, an toàn.

Phó Tổng Biên tập Thường trực Báo Lao Động Nguyễn Đức Thành đặt vấn đề: Công nghệ đang thay đổi rất nhanh giúp nâng cao năng suất, hiệu quả. Nhưng phía sau tốc độ phát triển ấy là một câu hỏi chúng ta không thể né tránh: Khi những thiết bị điện tử hết vòng đời, chúng sẽ đi đâu? Ai sẽ chịu trách nhiệm với những gì còn lại sau mỗi vòng đời công nghệ?

Ông Thành cho biết, theo thông tin từ Cục Môi trường, Việt Nam phát sinh khoảng 100.000 tấn rác thải điện tử mỗi năm. Đây là một thách thức ngày càng rõ trong quá trình chuyển đổi số. Vì vậy, chuyển đổi số không thể chỉ là câu chuyện của công nghệ. Đó cũng là câu chuyện của môi trường, của sức khỏe và của người lao động.

Theo ông Nguyễn Đức Thành, nếu chỉ coi chất thải là thứ phải bỏ đi, chi phí kinh tế và môi trường sẽ ngày càng lớn. Ngược lại, nếu phân loại tốt hơn, thu hồi, tái sử dụng và tái chế tốt hơn, chất thải có thể trở thành nguồn tài nguyên, tạo ra giá trị mới và góp phần phát triển kinh tế tuần hoàn.

dsc07679.jpg
Toàn cảnh diễn đàn

Điều đó không thể chỉ bắt đầu từ những nhà máy xử lý rác. Nó phải bắt đầu từ từng doanh nghiệp, từng dây chuyền và từng người lao động. Một sáng kiến giúp giảm nguyên liệu tiêu hao. Một giải pháp giúp tiết kiệm năng lượng. Một cách làm giúp phân loại chất thải ngay tại nguồn.

"Đó cũng là nơi tổ chức Công đoàn có thể đóng vai trò quan trọng: phát hiện sáng kiến từ cơ sở, khuyến khích người lao động tham gia chuyển đổi xanh và bảo đảm quá trình chuyển đổi không làm người lao động bị bỏ lại phía sau. Chuyển đổi xanh phải đi cùng đào tạo kỹ năng mới. Công nghệ mới phải đi cùng điều kiện làm việc an toàn hơn. Doanh nghiệp xanh hơn cũng phải đồng nghĩa với việc làm tốt hơn cho người lao động” - ông Nguyễn Đức Thành nói.

Theo Phó Cục trưởng Cục Môi trường, Bộ Nông nghiệp và Môi trường Hồ Kiên Trung, tại Việt Nam, trách nhiệm tái chế sản phẩm, bao bì của nhà sản xuất, nhập khẩu được quy định tại các Nghị định số 08/2022/NĐ-CP, Nghị định số 05/2025/NĐ-CP và Nghị định số 110/2026/NĐ-CP. Đây là bước tiến quan trọng trong hoàn thiện chính sách quản lý chất thải theo hướng tiếp cận vòng đời sản phẩm, phát triển kinh tế tuần hoàn. Đối với sản phẩm điện, điện tử, các nhà sản xuất, nhập khẩu bắt đầu có trách nhiệm tái chế đối với các sản phẩm sản xuất, nhập khẩu đưa ra thị trường Việt Nam từ ngày 1-1-2025.

Tuy nhiên, trên thực tế còn nhiều vấn đề đặt ra: lượng chất thải điện tử gia tăng nhanh, tạo áp lực ngày càng lớn đối với công tác quản lý; hệ thống thu gom, tái sử dụng và tái chế chưa đáp ứng yêu cầu; nguy cơ ô nhiễm môi trường và mất an toàn đối với người lao động còn đáng quan tâm; ứng dụng công nghệ số trong quản lý chất thải chưa tương xứng với yêu cầu thực tiễn.

dsc07683.jpg
Phó Cục trưởng Cục Môi trường, Bộ Nông nghiệp và Môi trường Hồ Kiên Trung phát biểu tại Diễn đàn

Từ góc độ quản lý nhà nước về bảo vệ môi trường, ông Hồ Kiên Trung đề xuất cần tập trung vào 4 nhóm giải pháp trọng tâm: Thứ nhất, tiếp tục hoàn thiện chính sách và nâng cao trách nhiệm của nhà sản xuất, nhà nhập khẩu; Thứ hai, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong quản lý toàn bộ vòng đời chất thải điện tử; Thứ ba, phát triển hệ thống thu gom, tái sử dụng và tái chế chính thức, hiện đại, an toàn; Thứ tư, bảo đảm an toàn môi trường, sức khỏe và quyền lợi của người lao động.

Để các giải pháp được triển khai hiệu quả, cần có sự phối hợp đồng bộ giữa cơ quan quản lý nhà nước, cộng đồng doanh nghiệp, tổ chức công đoàn và người lao động.

Đặc biệt, người lao động cần chủ động nâng cao nhận thức, kỹ năng số và kỹ năng xanh; tích cực thực hành tiết kiệm tài nguyên, giảm thiểu chất thải, phân loại và chuyển giao chất thải đúng quy định; tham gia đề xuất các sáng kiến cải tiến kỹ thuật, đổi mới phương thức sản xuất.

"Quản lý chất thải điện tử hiệu quả đòi hỏi sự chuyển đổi đồng bộ từ tư duy quản lý chất thải ở khâu cuối cùng sang quản lý toàn bộ vòng đời sản phẩm; từ thu gom, xử lý đơn lẻ sang thu hồi, tái sử dụng và tái chế theo hướng kinh tế tuần hoàn; đồng thời đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số để kiểm soát minh bạch dòng chất thải. Quá trình này cần sự chung tay của cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp, tổ chức công đoàn và người lao động, trong đó người lao động vừa là đối tượng cần được bảo vệ, vừa là lực lượng trực tiếp tham gia thúc đẩy chuyển đổi xanh", ông Hồ Kiên Trung nhìn nhận.

Tin cùng chuyên mục

Xin chào,
Tôi là Chatbot của
An ninh Thủ đô
Hãy hỏi tôi bất kỳ điều gì bạn cần biết về
An Ninh Thủ Đô nhé. Tôi sẵn sàng hỗ trợ!
5 điểm nghẽn của Hà Nội
giải pháp xử lý điểm nghẽn của Thủ đô
50 năm Báo An ninh Thủ đô
Công an Thủ đô Anh hùng