Xác định giá trưng mua tài sản phù hợp với giá trị thị trường
Tờ trình Dự án Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản (sửa đổi) nêu rõ, dự thảo Luật gồm 4 chương, 32 điều, sửa đổi, hoàn thiện đối tượng loại trừ thực hiện trưng mua tài sản theo hướng không áp dụng trưng mua đối với tài sản thuộc dự trữ quốc gia, tài sản công.
Dự thảo Luật cũng sửa đổi, hoàn thiện quy định về điều kiện, trường hợp trưng mua, trưng dụng tài sản và bảo đảm nguyên tắc việc trưng mua, trưng dụng tài sản chỉ được thực hiện trong trường hợp thật cần thiết vì lý do quốc phòng, an ninh hoặc vì lợi ích quốc gia, tình trạng khẩn cấp, phòng, chống thiên tai;
Sửa đổi, hoàn thiện quy định về loại tài sản trưng mua, trưng dụng theo hướng thu hẹp loại tài sản trưng mua, chỉ quy định trưng mua đối với các loại tài sản thực sự cần thiết phải chuyển quyền sở hữu cho Nhà nước để bảo đảm quyền sở hữu về tài sản của tổ chức, cá nhân và tiết kiệm kinh phí quản lý, xử lý tài sản;
Mở rộng các loại tài sản được trưng dụng; Sửa đổi, hoàn thiện quy định về xác định giá trưng mua tài sản phù hợp với giá trị thị trường và cho phép áp dụng các phương pháp xác định giá phù hợp với đặc điểm của tài sản, mức độ sẵn có của thông tin tại thời điểm trưng mua; Hoàn thiện quy định về bồi thường khi trưng dụng tài sản để bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người có tài sản làm rõ về thời gian, kinh phí, trách nhiệm bồi thường.
Ngoài ra, dự thảo Luật còn bổ sung 4 nguyên tắc trưng mua, trưng dụng tài sản để xác định rõ quyền, nghĩa vụ của các tổ chức, cá nhân có liên quan trong trưng mua, trưng dụng tài sản; Bổ sung quy định xem xét miễn, giảm trách nhiệm cho người ra quyết định và người trực tiếp tổ chức thực hiện trưng mua, trưng dụng tài sản khi đã thực hiện đúng thẩm quyền, đúng trình tự, trên cơ sở thông tin khách quan tại thời điểm quyết định, thời điểm tổ chức thực hiện và không có động cơ vụ lợi để tạo cơ chế bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm, vì lợi ích chung.
Đặc biệt, Dự thảo Luật còn bổ sung quy định nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người có tài sản. Đó là, người có tài sản được bồi thường bằng tiền hoặc tài sản tương đương trong trường hợp tài sản trưng dụng bị mất hoặc hư hỏng không sửa chữa được;
Cơ quan của người có thẩm quyền quyết định trưng dụng tài sản có trách nhiệm bảo đảm điều kiện sinh hoạt cho người có tài sản trưng dụng trong trường hợp trưng dụng tài sản làm ảnh hưởng trực tiếp đến chỗ ở, nơi sinh hoạt thiết yếu của người có tài sản trưng dụng;
Trường hợp cơ quan của người ra quyết định trưng mua, trưng dụng chậm thanh toán tiền trưng mua, tiền bồi thường thiệt hại do trưng dụng tài sản gây ra cho người có tài sản thì phải bồi thường cho người có tài sản trưng mua, trưng dụng một khoản tiền bằng mức tiền chậm nộp theo quy định của Luật Quản lý thuế tính trên số tiền chậm thanh toán và thời gian chậm thanh toán.
Dự thảo cũng phân quyền quyết định trưng mua, trưng dụng tài sản cho Chủ tịch UBND cấp xã trong trường hợp phục vụ trực tiếp công tác phòng, chống thiên tai, dịch bệnh, cứu hộ, cứu nạn trên địa bàn cấp xã mà cấp trung ương, cấp tỉnh không tiếp cận hoặc chưa tiếp cận được.
Chủ tịch UBND cấp xã không được quyết định trưng mua tài sản trên địa bàn xã khác; không được trưng dụng tài sản trên phạm vi địa bàn từ 2 xã trở lên và tài sản là cơ sở hạ tầng viễn thông, cơ sở hạ tầng thông tin, công trình điện lực, công trình kết cấu hạ tầng khác, hạ tầng số, tài sản số…
Người ra quyết định trưng mua, trưng dụng tài sản được xem xét miễn, giảm trách nhiệm khi khẩn cấp
Thẩm tra dự án Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản (sửa đổi), Uỷ ban Pháp luật và Tư pháp (UBPLTP) của Quốc hội nhất trí sự cần thiết sửa đổi toàn diện Luật này.
Về chính sách trưng mua, trưng dụng tài sản (Điều 5), nhiều ý kiến trong UBPLTP tán thành quy định tại dự thảo Luật “người ra quyết định trưng mua, trưng dụng tài sản và người trực tiếp tổ chức thực hiện trưng mua, trưng dụng tài sản được xem xét miễn, giảm trách nhiệm...”, nhằm bảo vệ người thực thi công vụ dám nghĩ, dám làm, vì lợi ích chung, nhất là trong những tình huống khẩn cấp.
Một số ý kiến đề nghị cân nhắc không quy định nội dung nêu trên vì đến nay, chưa phát sinh việc vi phạm pháp luật nào trong tình huống này.
Về hủy bỏ quyết định trưng mua, trưng dụng tài sản (Điều 9), dự thảo Luật quy định 3 trường hợp quyết định trưng mua, trưng dụng tài sản bị hủy bỏ và đều thuộc trường hợp người đã ra quyết định trưng mua, trưng dụng tài sản quyết định hủy bỏ.
UBPLTP đề nghị rà soát, bổ sung một số trường hợp người có thẩm quyền khác có thể ra quyết định đình chỉ, bãi bỏ quyết định trưng mua, trưng dụng tài sản, đồng thời quy định dẫn chiếu đến pháp luật về tổ chức Chính phủ, pháp luật về tổ chức chính quyền địa phương về việc đình chỉ, bãi bỏ đối với quyết định trưng mua, trưng dụng tài sản trái pháp luật.
