Tiết kiệm quỹ đất, giảm áp lực không gian an táng
Tại toạ đàm khoa học “Ngọc hóa – Giải pháp tưởng niệm văn minh góp phần giải quyết một số bài toán lớn của TP Hà Nội” do Viện Kinh tế và Dịch vụ nhân sinh phối hợp với Viện Phát triển Tài nguyên và Môi trường tổ chức, PGS.TS Vũ Văn Phúc, Viện trưởng Viện Kinh tế và Dịch vụ nhân sinh, nguyên Tổng Biên tập Tạp chí Cộng sản cho rằng, ngọc hóa là một hướng tiếp cận mới, có nhiều ưu điểm đáng quan tâm trong việc lưu giữ di cốt và tưởng niệm người đã khuất. Không chỉ mở ra khả năng tiết kiệm quỹ đất nghĩa trang, giảm áp lực về không gian an táng, hình thức này còn tạo điều kiện tổ chức những không gian tưởng niệm tập trung, trang nghiêm, thuận tiện cho việc lưu giữ và thăm viếng của các thế hệ.
Đặc biệt, ngọc hóa cho thấy tiềm năng kết hợp giữa tiến bộ khoa học và truyền thống văn hóa, đạo lý hiếu nghĩa của dân tộc.
Nhất là trong bối cảnh Thủ đô Hà Nội và nhiều đô thị lớn đang đứng trước những yêu cầu mới về quy hoạch và phát triển đô thị bền vững, việc nghiên cứu, đánh giá và từng bước hoàn thiện cơ sở khoa học, pháp lý cho hình thức ngọc hóa là cần thiết, nhằm mở ra thêm những lựa chọn tưởng niệm văn minh, nhân văn, phù hợp với điều kiện thực tiễn của Việt Nam.
Tuy nhiên PGS. TS Vũ Văn Phúc cũng cho rằng, việc ứng dụng một phương thức tưởng niệm mới đòi hỏi sự đánh giá toàn diện trên nhiều phương diện, từ công nghệ, môi trường, pháp lý đến khả năng tiếp nhận của cộng đồng và mức độ phù hợp với quy hoạch đô thị.
Từ góc độ quy hoạch đô thị và phát triển hạ tầng, PGS.TS Lưu Đức Hải – Viện trưởng Viện Nghiên cứu Đô thị và Phát triển hạ tầng đã đưa ra những nhận định cụ thể về khả năng ứng dụng Ngọc hóa trong giải quyết các vấn đề thực tiễn của Hà Nội.
Cụ thể như, giải bài toán áp lực quỹ đất và di dời nghĩa trang: Thu nhỏ di cốt thành linh ngọc tinh gọn giúp khai thác hiệu quả không gian đa tầng (tháp tưởng niệm cao tầng và không gian ngầm), giảm tối đa áp lực đất nghĩa trang mặt đất, tạo điều kiện thuận lợi cho công tác di dời nghĩa trang hiện hữu.
Cùng với đó, loại bỏ hoàn toàn nguy cơ ô nhiễm môi trường đất và nguồn nước ngầm từ mô hình mộ mả truyền thống.
Ứng dụng công nghệ xử lý vật liệu tiên tiến tái cấu trúc di cốt thành vật liệu bền vững theo nguyên lý tuần hoàn, tích hợp tiêu chuẩn giảm phát thải carbon.
Ứng dụng số hóa cơ sở dữ liệu và truy xuất nguồn gốc linh ngọc, chuyển đổi quản lý dịch vụ tưởng niệm sang mô hình thông minh, hiện đại.
Trong khi đạt được những yếu tố trên nhưng vẫn giữ trọn giá trị hiếu nghĩa truyền thống, phù hợp với tín ngưỡng người Việt, giúp gắn kết các thế hệ trong gia đình.
Linh ngọc có kích thước nhỏ gọn, có thể được an trí trong bài vị
Ngọc hóa là quá trình ứng dụng công nghệ nhằm chuyển hóa các thành phần khoáng chất trong tro cốt sau hỏa táng thành các tinh thể rắn có hình thức tương tự ngọc, được gọi là linh ngọc.
Khác với các hình thức lưu giữ tro cốt thông thường, linh ngọc có kích thước nhỏ gọn, có thể được an trí trong bài vị, tháp pha lê, các vật phẩm tưởng niệm hoặc những không gian thờ tự được thiết kế chuyên biệt.
Đặc điểm này mở ra khả năng tổ chức các không gian tưởng niệm tập trung, đa tầng, đa lớp, góp phần tối ưu hóa diện tích lưu giữ di cốt tại các đô thị có mật độ dân cư cao. Đây cũng là một trong những hướng tiếp cận đáng nghiên cứu trong bối cảnh nhu cầu tưởng niệm người đã khuất luôn hiện hữu, trong khi quỹ đất dành cho các công trình đô thị ngày càng chịu nhiều áp lực.
Về phương diện khoa học, công nghệ ngọc hóa hướng tới việc tạo ra các tinh thể rắn từ thành phần vô cơ trong tro cốt, với mục tiêu bảo đảm tính ổn định và khả năng lưu giữ lâu dài. Những đặc tính vật liệu, mức độ an toàn và tác động môi trường cần tiếp tục được nghiên cứu, thử nghiệm và đánh giá theo các tiêu chuẩn kỹ thuật phù hợp.
Bên cạnh tiềm năng về công nghệ và việc sử dụng hiệu quả tài nguyên đất, ngọc hóa còn được tiếp cận từ góc nhìn lịch sử, văn hóa và nhân văn.
Trong đời sống tinh thần của người Việt, việc thờ cúng tổ tiên, gìn giữ ký ức và tưởng nhớ người đã khuất là những giá trị được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác. Sự thay đổi về phương thức lưu giữ di cốt không đồng nghĩa với sự thay đổi những giá trị cốt lõi ấy, mà có thể mở rộng các hình thức thể hiện lòng thành kính, sự tri ân và đạo lý hiếu nghĩa.
Linh ngọc có thể được an trí trong những không gian tưởng niệm trang nghiêm, tạo điều kiện để các thế hệ con cháu thăm viếng, tưởng nhớ và duy trì sự gắn kết với cội nguồn gia đình.
Chính sự giao thoa giữa tiến bộ khoa học, nhu cầu phát triển đô thị và những giá trị văn hóa truyền thống là cơ sở để Ngọc hóa được nghiên cứu như một hướng giải pháp tưởng niệm mới, hướng tới sự hài hòa giữa văn minh hiện đại và bản sắc dân tộc.
