Không để lối thoát nạn bị bịt kín trong mọi tình huống

^{Vật cản nhỏ, hậu quả lớn}

Tại một số khu nhà trọ trên địa bàn xã Hạ Bằng (TP Hà Nội), mật độ phòng cho thuê lớn, số lượng người sinh sống đông, trong khi diện tích xây dựng hạn chế, đặt ra nhiều yêu cầu đối với công tác bảo đảm an toàn phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ (PCCC và CNCH).

Trong điều kiện đó, việc bố trí lối thoát nạn, tổ chức giao thông bên trong công trình và bảo đảm khả năng thoát ra ngoài khi có sự cố cần được tính toán, kiểm tra thường xuyên. Tuy nhiên, không phải cơ sở nào cũng đáp ứng đầy đủ các yêu cầu an toàn, nhất là tại những công trình được xây dựng từ trước, khi chủ nhà chưa nhận thức đầy đủ về các giải pháp thoát nạn.

Anh Trần Hải Sơn, chủ một nhà trọ tại xã Hạ Bằng, cho biết: “Do hạn chế từ đầu xây dựng, có một số nội dung phải khắc phục về sau như thang kín, diện tích không đủ. Từ đầu chưa nắm được nên hơi thiếu sót, gia đình đã bổ sung thang thoát ngoài cho các bạn, làm sao để thoát nhanh nhất có thể”.

Việc chủ cơ sở nhận diện những bất cập và chủ động bổ sung giải pháp thoát nạn là cần thiết. Tuy nhiên, thực tế cũng cho thấy, nếu các hạn chế không được phát hiện, xử lý ngay từ đầu, người thuê trọ có thể phải sinh sống trong điều kiện tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn trong một thời gian dài.

Những chia sẻ này cho thấy, việc có thêm một lối thoát nạn chưa đồng nghĩa công trình đã bảo đảm an toàn. Lối thoát phải phù hợp với đặc điểm công trình, đáp ứng yêu cầu áp dụng, dễ tiếp cận và có thể sử dụng khi cần thiết. Các giải pháp bổ sung cũng cần được đánh giá về tính khả thi, tránh tình trạng có lối thoát trên thực tế nhưng khó sử dụng khi xảy ra cháy, nổ.

Đáng lưu ý, bên cạnh những bất cập về thiết kế, thói quen sử dụng không gian chung thiếu an toàn cũng có thể khiến lối thoát nạn mất đi chức năng vốn có.

Việc để xe máy, đồ dùng sinh hoạt, vật liệu dễ cháy tại hành lang, cầu thang hoặc khu vực dẫn ra ngoài có thể thu hẹp diện tích di chuyển, cản trở việc tiếp cận cửa thoát hiểm. Khi đám cháy phát sinh, khói độc lan nhanh, tầm nhìn giảm và tâm lý hoảng loạn xuất hiện, những vật cản tưởng chừng nhỏ nhặt có thể trở thành trở ngại nghiêm trọng, làm chậm quá trình thoát hiểm.

Theo Trung tá Vũ Xuân Long, Phó Đội trưởng Đội Chữa cháy và CNCH khu vực số 12, Phòng Cảnh sát PCCC và CNCH – CATP Hà Nội, tại các khu nhà trọ, nhà ở nhiều căn hộ và tập thể cũ, việc thiếu ban quản trị, ban quản lý chuyên trách khiến tình trạng đồ dùng sinh hoạt lấn chiếm hành lang, lối thoát hiểm có thể xảy ra.

Không chỉ ảnh hưởng đến khả năng thoát nạn của người dân, tình trạng này còn gây khó khăn cho lực lượng chữa cháy chuyên nghiệp khi tiếp cận hiện trường, triển khai đội hình và tổ chức cứu người. Đồ đạc, vật dụng tập kết tại hành lang vừa thu hẹp không gian di chuyển, vừa có thể trở thành chất cháy, làm tăng nguy cơ cháy lan và phát sinh khói độc.

Trong một công trình có nhiều phòng cho thuê, chỉ cần một vị trí trên tuyến thoát nạn bị cản trở cũng có thể ảnh hưởng đến nhiều người cùng lúc. Đặc biệt, với những người không quen thuộc cấu trúc nhà, người già, trẻ nhỏ hoặc người hạn chế khả năng vận động, việc tìm đường thoát ra ngoài càng khó khăn khi sự cố xảy ra bất ngờ.

Bởi vậy, yêu cầu đặt ra không chỉ là kiểm tra xem cơ sở có lối thoát nạn hay không, mà còn phải đánh giá khả năng sử dụng thực tế của từng tuyến thoát. Hành lang, cầu thang, cửa ra vào và lối dẫn ra khu vực an toàn cần được duy trì thông thoáng; cửa thoát nạn phải có khả năng mở theo yêu cầu an toàn áp dụng; biển chỉ dẫn và hệ thống chiếu sáng sự cố cần được kiểm tra, bảo dưỡng theo quy định.

Đối với các công trình có nguy cơ cao, việc nhận diện điểm nghẽn trong thoát nạn cần được thực hiện nghiêm túc, không chỉ qua quan sát thông thường mà còn phải gắn với phương án xử lý khi cháy xảy ra. Những vị trí có thể bị khói bao phủ, tuyến di chuyển dễ bị chặn hoặc cửa thoát có nguy cơ không sử dụng được cần được rà soát để có biện pháp khắc phục phù hợp.

Đáng nói, không ít nguy cơ có thể được loại bỏ bằng những việc rất đơn giản: di chuyển xe máy, không tập kết hàng hóa tại hành lang, không khóa hoặc chèn cửa thoát hiểm trái quy định, không tận dụng cầu thang làm nơi chứa đồ. Vấn đề nằm ở ý thức chấp hành và việc duy trì các biện pháp an toàn một cách liên tục, thay vì chỉ thực hiện khi có lực lượng chức năng kiểm tra.

^{Chủ động phòng ngừa, không chờ sự cố}

Theo Trung tá Lã Ngọc Tâm, Phó Đội trưởng Đội Chữa cháy và CNCH khu vực số 23, Phòng Cảnh sát PCCC và CNCH – CATP Hà Nội, việc bảo đảm lối thoát nạn phải gắn với công tác tuyên truyền, hướng dẫn và nâng cao kỹ năng xử lý tình huống cho người dân.

Mỗi người cần biết vị trí các lối thoát, cách mở cửa, đường di chuyển đến khu vực an toàn và cách xử lý khi phát hiện cháy. Chủ nhà trọ, chủ cơ sở kinh doanh cần thường xuyên kiểm tra hệ thống điện, phương tiện chữa cháy tại chỗ, điều kiện thoát nạn; đồng thời hướng dẫn người thuê trọ, người lao động sử dụng phương tiện chữa cháy và thực hành kỹ năng thoát hiểm phù hợp với đặc điểm công trình.

Khi xảy ra cháy, người dân cần nhanh chóng báo động, thông báo cho lực lượng Cảnh sát PCCC và CNCH qua số 114, đồng thời tổ chức thoát nạn theo tuyến an toàn. Trong môi trường có khói, cần hạn chế hít phải khói độc, di chuyển thấp khi phù hợp và tuyệt đối không quay lại khu vực nguy hiểm để lấy tài sản. Nếu lối thoát chính bị khói, lửa chặn, cần tìm lối thoát khác an toàn; không tự ý di chuyển qua khu vực không thể đánh giá được mức độ nguy hiểm.

Về phía cơ quan chức năng và chính quyền cơ sở, công tác kiểm tra cần tập trung vào những tồn tại có khả năng trực tiếp ảnh hưởng đến tính mạng người dân. Các trường hợp để vật dụng cản trở lối thoát, cửa thoát không bảo đảm khả năng sử dụng hoặc không thực hiện đầy đủ yêu cầu an toàn cần được hướng dẫn, yêu cầu khắc phục và xử lý theo quy định. Với công trình có hạn chế về kết cấu, giải pháp khắc phục phải phù hợp thực tế, được đánh giá về tính an toàn, không chỉ dừng ở việc bổ sung hình thức.

Đặc biệt, tại các khu nhà trọ có đông người sinh sống, chủ cơ sở cần xác định bảo đảm an toàn cho người thuê là trách nhiệm xuyên suốt, không phải công việc mang tính thời điểm. Người thuê trọ cũng cần chủ động quan sát, phản ánh những bất cập về lối thoát nạn, không tự ý chiếm dụng không gian chung và tham gia các hoạt động hướng dẫn kỹ năng PCCC.

Một lối thoát nạn thông thoáng, một cánh cửa có thể mở khi cần và một người biết cách xử lý tình huống có thể tạo ra khác biệt lớn khi hỏa hoạn xảy ra. Ngược lại, những thiếu sót bị bỏ qua trong sinh hoạt hằng ngày có thể khiến cơ hội thoát hiểm bị thu hẹp chỉ trong vài phút.

Phòng ngừa cháy, nổ vì thế không chỉ là trang bị bình chữa cháy hay lắp đặt thêm thiết bị an toàn. Đó còn là việc giữ cho đường thoát hiểm luôn sẵn sàng, nhận diện và khắc phục nguy cơ từ sớm, đồng thời hình thành thói quen chủ động bảo vệ tính mạng của mỗi người. Khi sự cố xảy ra, sẽ không còn nhiều thời gian để sửa chữa những bất cập đáng lẽ phải được xử lý từ trước.