Iran ngày 18-6 tuyên bố, Bản ghi nhớ vừa ký với Mỹ là thắng lợi ngoại giao của Tehran, đạt được nhờ sức mạnh quân sự, và là bằng chứng cho thấy Washington đã thất bại trong việc đạt được bất kỳ mục tiêu quân sự nào.
Chủ tịch Quốc hội Iran kiêm trưởng đoàn đàm phán Mohammad Ghalibaf nhấn mạnh, Bản ghi nhớ là bằng chứng Mỹ “đầu hàng” và “thất bại”. “Thỏa thuận này là minh chứng cho sự thất bại của Mỹ. Mọi người sẽ nhìn thấy và đánh giá nó”, ông nói trên truyền hình Iran tối 18-6.
Văn kiện 14 điểm do Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian ký có hiệu lực ngay lập tức.
Theo các nhà trung gian hòa giải Pakistan, văn bản gồm 14 điểm. Phía Iran cho biết thỏa thuận phản ánh loạt nhượng bộ từ Washington gồm: dỡ bỏ phong tỏa hải quân của Mỹ, miễn trừ trừng phạt với xuất khẩu dầu mỏ của Iran, cho phép tiếp cận các khoản tiền bị đóng băng, kế hoạch tái thiết kinh tế do Mỹ hậu thuẫn trị giá ít nhất 300 tỷ USD.
Mỹ cũng cam kết không áp đặt trừng phạt mới hoặc triển khai thêm lực lượng trong khu vực trong khi hai bên đàm phán thỏa thuận cuối cùng.
Về phía Iran, Tehran “sẽ dàn xếp” để khôi phục quyền tự do hàng hải qua eo biển Hormuz. Tuy nhiên Chủ tịch Quốc hội Iran kiêm trưởng đoàn đàm phán Mohammad Ghalibaf nhấn mạnh: “Eo biển Hormuz sẽ không bao giờ trở lại tình trạng như trước đây. Iran có quyền chủ quyền đối với eo biển Hormuz, và dĩ nhiên, chúng tôi sẽ nhận được phí dịch vụ”.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei cho biết, một khuôn khổ quản lý tuyến đường thủy đang được xây dựng và các cuộc tham vấn với Oman đã diễn ra như nêu trong Bản ghi nhớ.
Bản ghi nhớ cũng đề cập Lebanon. Ông Baghaei nói: “Nếu các cuộc tấn công của chế độ Israel vào Lebanon tiếp tục, điều đó sẽ được coi là vi phạm các cam kết của bên kia theo Bản ghi nhớ”.
Về vấn đề hạt nhân, văn bản nêu Iran “tái khẳng định sẽ không mua sắm hoặc phát triển vũ khí hạt nhân”. Hai bên sẽ xây dựng cơ chế xử lý lượng uranium làm giàu dự trữ, phương pháp tối thiểu là pha loãng tại chỗ dưới giám sát của IAEA.
Phía Mỹ phản ứng công khai khá im lặng. Vài giờ sau khi ký kết Bản ghi nhớ, ông Trump đã đăng nhiều bài viết trên Truth Social nhưng không hề đề cập gì đến thỏa thuận cũng như những thông tin liên quan.
Bản ghi nhớ này không phải thỏa thuận hòa bình cuối cùng mà là khởi đầu giai đoạn đàm phán 60 ngày. Trong thời gian này, Washington và Tehran dự kiến thảo luận về chương trình hạt nhân của Iran, dỡ bỏ lệnh trừng phạt, tài sản bị đóng băng, quản lý tương lai eo biển Hormuz và giải pháp cuối cùng cần được Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc thông qua.
