Ngân hàng TMCP Xuất nhập khẩu Việt Nam (Eximbank, HoSE: EIB) vừa công bố báo cáo tài chính hợp nhất quý III/2026 với kết quả kinh doanh kém tích cực. Theo đó, lợi nhuận trước thuế trong 9 tháng đầu năm đạt khoảng 864 tỷ đồng, giảm 57,8% so với mức 2.049 tỷ đồng cùng kỳ năm trước.
Riêng trong quý III/2026, Eximbank ghi nhận lợi nhuận trước thuế 185,8 tỷ đồng, giảm khoảng 66,8% so với cùng kỳ. Lợi nhuận sau thuế đạt 144 tỷ đồng, chưa bằng một phần ba kết quả cùng kỳ năm 2025.
Đáng chú ý, sự suy giảm lợi nhuận diễn ra trong bối cảnh quy mô hoạt động tín dụng của ngân hàng cũng thu hẹp đáng kể.
Thu nhập lãi thuần suy giảm, chi phí dự phòng tăng mạnh
Một trong những nguyên nhân ảnh hưởng đến kết quả kinh doanh của Eximbank là áp lực từ hoạt động kinh doanh cốt lõi. Trong quý III/2026, thu nhập lãi thuần của ngân hàng đạt 1.090 tỷ đồng, giảm 25,6% so với mức 1.465 tỷ đồng cùng kỳ năm trước.
Diễn biến này xuất hiện trong khi thu nhập lãi vẫn tăng. Cụ thể, khoản thu nhập này trong quý III đạt 4.508 tỷ đồng, tăng khoảng 16,8% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, chi phí lãi tăng nhanh hơn, từ 2.393 tỷ đồng lên 3.418 tỷ đồng, tương ứng mức tăng gần 42,8%.
Chênh lệch giữa tốc độ tăng thu nhập và chi phí lãi khiến nguồn thu từ hoạt động tín dụng bị thu hẹp đáng kể. Lũy kế 9 tháng, thu nhập lãi thuần của Eximbank đạt khoảng 3.866 tỷ đồng, giảm gần 10% so với cùng kỳ năm trước.
Không chỉ chịu sức ép từ nguồn thu, ngân hàng còn phải dành nguồn lực lớn hơn cho việc trích lập dự phòng rủi ro tín dụng. Trong 9 tháng đầu năm, chi phí dự phòng của Eximbank lên tới gần 997 tỷ đồng, tăng khoảng 93,4% so với mức 516 tỷ đồng cùng kỳ năm 2025.
Đây là một trong những yếu tố trực tiếp bào mòn lợi nhuận của ngân hàng.
Cho vay khách hàng thu hẹp hơn 32.000 tỷ đồng
Tại thời điểm 30/9/2026, tổng tài sản của Eximbank đạt khoảng 241.495 tỷ đồng, giảm 11,6% so với đầu năm. Trong đó, dư nợ cho vay khách hàng còn 151.866 tỷ đồng, giảm từ mức 184.216 tỷ đồng hồi cuối năm 2025.
Như vậy, chỉ sau 9 tháng, quy mô cho vay khách hàng của ngân hàng đã giảm hơn 32.350 tỷ đồng. Mức giảm này tương đương khoảng 17,6%, cao hơn tốc độ thu hẹp tổng tài sản.
Có thể thấy, hoạt động tín dụng của Eximbank đang có sự thu hẹp đáng kể. Trong đó, dư nợ cho vay ngắn hạn giảm từ khoảng 106.501 tỷ đồng xuống còn 79.001 tỷ đồng. Dư nợ cho vay trung hạn và dài hạn cũng giảm so với thời điểm cuối năm trước.
Ở chiều huy động, tiền gửi khách hàng tại Eximbank cũng giảm từ 177.304 tỷ đồng xuống còn 158.299 tỷ đồng, tương ứng giảm khoảng 19.005 tỷ đồng, tương đương 10,7%.
Đáng chú ý, tiền gửi và vay từ các tổ chức tín dụng khác cũng giảm từ gần 40.908 tỷ đồng xuống còn 26.702 tỷ đồng, tương đương giảm khoảng 34,7%.
Một cổ đông Nhà nước muốn thoái vốn
Trong bối cảnh bức tranh tài chính của Eximbank có phần kém tích cực, HFIC (doanh nghiệp 100% vốn nhà nước) vừa đăng ký bán toàn bộ hơn 8 triệu cổ phiếu EIB đang nắm giữ, tương đương 0,45% vốn điều lệ Eximbank.
Lô cổ phiếu được đưa ra đấu giá với giá khởi điểm 17.393 đồng/cổ phiếu, tương ứng tổng giá trị gần 150 tỷ đồng, cao hơn khoảng 8% so với thị giá EIB trên sàn chứng khoán.
Lý giải về quyết định thoái vốn, HFIC cho biết những biến động thường xuyên trong bộ máy lãnh đạo cấp cao của Eximbank khiến việc duy trì khoản đầu tư tại ngân hàng này có thể gây khó khăn cho công tác quản lý, bảo toàn và sử dụng hiệu quả vốn đầu tư. Do đó, việc chuyển nhượng toàn bộ cổ phần EIB được kỳ vọng giúp HFIC thu hồi vốn, đồng thời tạo thêm nguồn lực để cơ cấu lại danh mục đầu tư.
Theo HFIC, doanh nghiệp bắt đầu đầu tư vào Eximbank từ năm 2006 với giá vốn bình quân khoảng 10.312 đồng/cổ phiếu. Tuy nhiên, trong hai năm gần đây, HFIC không nhận được cổ tức từ khoản đầu tư này do Eximbank không triển khai phương án phân phối lợi nhuận. Bên cạnh HFIC, Vietcombank cũng là một cổ đông có vốn nhà nước đang sở hữu khoảng 4,51% vốn điều lệ Eximbank.
Về cơ cấu cổ đông, hiện Gelex là cổ đông lớn duy nhất tại Eximbank với tỷ lệ sở hữu 10%. Dù vậy, lãnh đạo Gelex khẳng định tập đoàn không có ý định tham gia điều hành ngân hàng mà xác định khoản đầu tư vào Eximbank mang tính dài hạn.
