Mới đây, Công ty Tài chính Tổng hợp Cổ phần Điện lực - EVN Finance (mã chứng khoán EVF) đã công bố báo cáo tài chính quý II, hứa hẹn một câu chuyện tăng trưởng hấp dẫn từ các chỉ tiêu kinh doanh.
Cụ thể, trong 6 tháng đầu năm, EVN Finance ghi nhận 699 tỷ đồng lợi nhuận trước thuế, tăng 16,9% so với cùng kỳ. Lợi nhuận sau thuế đạt 556 tỷ đồng. Riêng quý II, lợi nhuận trước thuế đạt 369 tỷ đồng, cao hơn quý I và tăng hơn 26% so với cùng kỳ năm trước. Thu nhập lãi thuần tăng 35,8%, lên 1.103 tỷ đồng.
Nếu chỉ nhìn vào báo cáo kết quả kinh doanh, EVF đã trải qua một nửa đầu năm tương đối thuận lợi. Tuy nhiên, khi đặt báo cáo quý II cạnh báo cáo quý I/2026 và báo cáo tài chính kiểm toán năm 2025, nhà đầu tư sẽ có cái nhìn sâu hơn về hoạt động của doanh nghiệp.
EVF không chỉ gia tăng lợi nhuận mà còn mở rộng bảng cân đối với tốc độ rất nhanh, trong khi cấu trúc nguồn vốn ngày càng phụ thuộc vào thị trường tiền tệ và các chủ nợ tổ chức. Đây không phải dấu hiệu cho thấy doanh nghiệp rơi vào khủng hoảng, nhưng đặt ra những băn khoăn quan trọng hơn con số lợi nhuận.
Liệu, EVN Finance có đang đánh đổi mức độ an toàn nào để duy trì đà tăng trưởng?
Tài sản tăng gần 10.000 tỷ đồng sau ba tháng
Tại ngày 30/6/2026, tổng tài sản của EVN Finance đạt 91.756 tỷ đồng, tăng 12,2% so với cuối quý I/2026. Có thể thấy, chỉ sau ba tháng, bảng cân đối của EVF đã có thêm gần 10.000 tỷ đồng. Vốn chủ sở hữu tăng nhẹ, quanh ngưỡng 10.415 tỷ đồng. Vì vậy, tỷ lệ tổng tài sản trên vốn chủ sở hữu tăng từ khoảng 8,41 lần cuối năm 2025 lên 8,81 lần tại cuối quý II/2026.
Nguồn lực tăng trưởng chính đến từ hoạt động cấp tín dụng. Dư nợ cho vay khách hàng tăng từ 56.544 tỷ đồng cuối quý I, lên 67.201 tỷ đồng cuối quý II, tức thêm hơn 10.657 tỷ đồng, tương đương 18,9%.
Nếu tính cả 2.000 tỷ đồng nợ mua lại, tổng giá trị cho vay và nợ mua đạt hơn 69.200 tỷ đồng, chiếm khoảng ba phần tư tổng tài sản.
Mức tăng này diễn ra trong bối cảnh vốn chủ sở hữu không được bổ sung tương xứng. Nói cách khác, quá trình mở rộng tài sản của EVF chủ yếu dựa vào nguồn vốn đi vay.
Khách hàng rút tiền, EVN Finance vay vốn liên ngân hàng thế chỗ
Từ cuối năm 2025 đến ngày 30/6/2026, tiền gửi khách hàng tại EVF giảm từ 14.552 tỷ đồng xuống 8.630 tỷ đồng, mất gần 5.923 tỷ đồng, tương ứng 40,7%. Theo thuyết minh báo cáo tài chính, gần như toàn bộ khoản này là tiền gửi có kỳ hạn.
Trong đó, tiền gửi của nhóm công ty TNHH một thành viên do Nhà nước nắm giữ 100% vốn đạt 463 tỷ đồng, tăng khoảng 7 tỷ đồng so với đầu năm. Nhóm công ty trách nhiệm hữu hạn khác gửi 2.055 tỷ đồng, tăng gần 500 tỷ đồng. Ngược lại, tiền gửi của các công ty cổ phần khác giảm tới 6.455 tỷ đồng, còn 5.440 tỷ đồng. Tiền gửi không kỳ hạn của khách hàng chỉ còn khoảng 2,3 tỷ đồng.
Việc không có nguồn tiền gửi ổn định như các ngân hàng thương mại khiến EVF phải nhanh chóng lấp đầy khoảng trống thanh khoản phát sinh khi nhóm công ty cổ phần rút bớt tiền gửi. Nguồn bù đắp chủ yếu đến từ tiền gửi và các khoản vay của các tổ chức tín dụng khác, qua đó làm gia tăng sự phụ thuộc vào thị trường liên ngân hàng.
Khoản mục này tăng từ 17.009 tỷ đồng lên 28.185 tỷ đồng. Riêng vay các tổ chức tín dụng tăng từ 10.480 tỷ đồng lên 22.078 tỷ đồng, hơn gấp đôi chỉ trong sáu tháng.
Cùng giai đoạn, lượng giấy tờ có giá do EVN Finance phát hành tăng gần 1.991 tỷ đồng, lên 32.833 tỷ đồng. Nguồn vốn tài trợ, ủy thác đầu tư mà công ty chịu rủi ro tăng 538 tỷ đồng, đạt 9.175 tỷ đồng. Trong khi đó, vốn chủ sở hữu chỉ tăng khoảng 538 tỷ đồng.
Dòng vốn huy động ròng được phân bổ chủ yếu vào ba khu vực, bao gồm: cho vay khách hàng ròng tăng 5.505 tỷ đồng; chứng khoán kinh doanh ròng tăng 2.418 tỷ đồng; tiền gửi tại các tổ chức tín dụng khác tăng 1.853 tỷ đồng.
Một công ty tài chính như EVF dựa nhiều vào nguồn vốn tổ chức không phải hiện tượng bất thường, bởi loại hình này không có mạng lưới huy động dân cư rộng như ngân hàng thương mại.
Nhưng điểm cần lưu ý là tốc độ dịch chuyển. Trong lúc tiền gửi khách hàng giảm mạnh, EVF lại đồng thời mở rộng cho vay và tăng nắm giữ chứng khoán kinh doanh. Để bù đắp chênh lệch, doanh nghiệp phải vay thêm hơn 11.000 tỷ đồng từ các tổ chức tín dụng.
Như vậy, tăng trưởng tài sản đang được tài trợ ngày càng nhiều bằng nguồn vốn phụ thuộc vào khả năng duy trì hạn mức và tái cấp vốn từ những định chế khác.
Thuyết minh báo cáo tài chính cho thấy chênh lệch thanh khoản theo kỳ hạn hợp đồng của EVF âm 6.058 tỷ đồng tại nhóm kỳ hạn từ một đến ba tháng và âm 5.029 tỷ đồng ở nhóm từ ba đến 12 tháng.
Cấu trúc kỳ hạn hiện tại cho thấy hoạt động của EVNFinance đang dựa đáng kể vào khả năng duy trì niềm tin và hạn mức của các tổ chức cấp vốn. Áp lực có thể xuất hiện nếu một trong ba tình huống xảy ra, ví dụ như đối tác liên ngân hàng thu hẹp hoặc không gia hạn hạn mức; lãi suất huy động bán buôn tăng nhanh; chất lượng tài sản của EVN Finance bị đặt dấu hỏi, kéo chi phí tái cấp vốn đi lên.
Báo cáo ghi nhận 8.279 tỷ đồng tiền và các khoản tương đương tiền. Tuy nhiên, tiền mặt và tiền gửi tại Ngân hàng Nhà nước chỉ khoảng 17,8 tỷ đồng. Khoảng 7.292 tỷ đồng trong nhóm tương đương tiền thực chất là tiền gửi có kỳ hạn dưới ba tháng tại các tổ chức tín dụng khác.
Đây vẫn là tài sản có tính thanh khoản cao, song không đồng nghĩa toàn bộ khoản tiền đang nằm sẵn tại quỹ của EVF để có thể sử dụng ngay trong mọi tình huống.
Lợi nhuận phần lớn từ chênh lệch lãi suất
Thu nhập lãi thuần 6 tháng đầu năm đạt 1.103 tỷ đồng. Lãi thuần từ dịch vụ chỉ đạt 9,7 tỷ đồng, giảm 60%. Hoạt động ngoại hối lỗ 95,6 tỷ đồng. Kinh doanh chứng khoán mang lại 41,1 tỷ đồng; đầu tư chứng khoán đạt 8,5 tỷ đồng, giảm 94%. Cổ tức và lợi nhuận từ đầu tư dài hạn chỉ hơn 1 tỷ đồng.
Thu nhập khác đạt 47,3 tỷ đồng, chủ yếu đến từ thu hồi các khoản nợ đã xử lý.
Sau khi cộng gộp các nguồn thu ngoài lãi, kết quả chỉ còn khoảng 12 tỷ đồng trong sáu tháng, tương đương hơn 1% thu nhập lãi thuần. Riêng trong quý II, tổng kết quả từ các hoạt động phi tín dụng là số âm.
Cơ cấu này cho thấy lợi nhuận của EVN Finance gần như phụ thuộc hoàn toàn vào chênh lệch giữa lãi suất tài sản sinh lời và chi phí huy động vốn.
Trong khi đó, chi phí lãi đối với giấy tờ có giá đã lên tới 1.172 tỷ đồng, chiếm 46% tổng chi phí lãi.
Nếu EVF tiếp tục phải thay thế tiền gửi khách hàng bằng vốn liên ngân hàng hoặc giấy tờ có giá với chi phí cao hơn, biên lợi nhuận có thể chịu sức ép.
Doanh nghiệp đặt mục tiêu tổng tài sản 93.000 tỷ đồng cho cả năm 2026. Đến cuối tháng 6, quy mô tài sản đã đạt 98,7% kế hoạch, trong khi lợi nhuận mới hoàn thành 52,8%.
Khoảng cách này cho thấy tốc độ mở rộng bảng cân đối đang đi trước khá xa so với khả năng tạo lợi nhuận.
