Bắc bộ đã trải qua 9 đợt nắng nóng
El Nino đã xuất hiện trở lại và dự báo đạt cường độ rất mạnh vào cuối năm 2026, dù vậy, đến thời điểm này, người dân ở khu vực miền Bắc có cảm giác mùa Hè năm nay ít nắng hơn và mưa nhiều hơn.
Lý giải về hiện tượng này, ông Mai Văn Khiêm, Giám đốc Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia cho biết, riêng trong tháng 7, nhiều người có cảm giác nắng nóng không gay gắt như năm ngoái và xuất hiện nhiều đợt mưa lớn. Tuy nhiên, nếu nhìn toàn bộ giai đoạn từ tháng 3 đến tháng 7/2026 thì bức tranh lại khác.
Trong thời kỳ này, Bắc bộ đã xảy ra 9 đợt nắng nóng diện rộng, cao hơn cả năm 2025 (8 đợt) và cao hơn trung bình nhiều năm, chỉ khoảng 4-6 đợt.
Tổng số ngày nắng nóng trung bình đạt khoảng 35 ngày, nhiều hơn 10 ngày so với cùng kỳ năm 2025 và cao hơn khoảng 15 ngày so với trung bình nhiều năm. Riêng Hà Nội ghi nhận 40 ngày nắng nóng, cao hơn 9 ngày so với năm 2025 và cao hơn 17 ngày so với trung bình nhiều năm.
Đặc biệt, cuối tháng 5 và đầu tháng 6 đã xảy ra đợt nắng nóng gay gắt đến đặc biệt gay gắt, với nhiệt độ phổ biến 38-40 độ C, có nơi trên 41 độ C. Nhiều trạm quan trắc ghi nhận giá trị nhiệt độ cao nhất vượt kỷ lục lịch sử.
Về mưa, trong giai đoạn tháng 4-7, tổng lượng mưa toàn Bắc bộ nhìn chung xấp xỉ trung bình nhiều năm. Tuy nhiên, nhiều nơi, đặc biệt là các tỉnh miền núi phía Bắc đã ghi nhận những trận mưa dồn dập với lượng mưa trên 100mm chỉ trong vài giờ đồng hồ.
Mưa cực đoan trút xuống trong thời gian rất ngắn và phạm vi hẹp chính là tác nhân chính gây ra tình trạng lũ quét và sạt lở đất nghiêm trọng tại vùng núi phía Bắc.
Theo ông Khiêm, trong các năm El Nino điển hình, lượng mưa ở Bắc bộ không có xu thế cố định.
Trong tháng 7 vừa qua, các đợt mưa lớn ở miền Bắc chủ yếu chịu tác động của rãnh áp thấp, hoàn lưu suy yếu của bão hoặc áp thấp nhiệt đới và các nhiễu động khí quyển tầng cao. Đây mới là nguyên nhân trực tiếp gây mưa lớn.
"Mưa nhiều ở miền Bắc thời gian qua không phải là dấu hiệu rõ rệt của El Nino, mà chủ yếu do các hình thế thời tiết ngắn hạn. Tác động của El Nino sẽ thể hiện rõ hơn trên quy mô mùa trong thời gian tới", ông Khiêm cho hay.
Theo lãnh đạo Trung tâm Dự báo KTTV quốc gia, dấu hiệu rõ rệt nhất của El Nino thời gian qua là mức nhiệt cao tại hầu hết các khu vực.
Cụ thể như, trong tháng 7, tại Trung bộ, Tây Nguyên và Nam bộ nhiệt độ cao hơn trung bình nhiều năm từ 0,5–1,5 độ C. Tại Bắc bộ, nền nhiệt cao hơn khoảng 0,2–0,4 độ C.
Như vậy, trên phạm vi cả nước, hai tín hiệu nổi bật của El Nino trong tháng 6-7 là nền nhiệt cao hơn trung bình và lượng mưa có xu hướng thiếu hụt, đặc biệt ở Trung bộ, Tây Nguyên và Nam bộ.
Thiếu hụt mưa về cuối năm, nền nhiệt cao hơn trung bình
Nhận định về tác động chủ yếu của El Nino đến thời tiết những tháng cuối năm, ông Khiêm cho hay, hiện tượng El Nino đã hình thành, đang tiếp tục phát triển và có xác suất trên 80% sẽ đạt cường độ rất mạnh. Dự báo đợt El Nino này sẽ mạnh nhất vào những tháng cuối năm 2026 (tháng 11 và 12). Ảnh hưởng của nó có khả năng duy trì sang những tháng đầu, thậm chí đến giữa năm 2027 trước khi chuyển pha.
Trong bối cảnh tác động của biến đổi khí hậu toàn cầu kết hợp cùng pha nóng của El Nino, nền nhiệt độ chung trên hầu khắp các khu vực của Việt Nam trong những tháng tới dự báo sẽ cao hơn trung bình nhiều năm từ 0,5-1,5 độ C tùy khu vực.
Theo đó, diễn biến mưa từ nay đến đầu năm 2027 sẽ có nhiều biến động và xu hướng chung là thiếu hụt. Tại Bắc bộ, lượng mưa trong tháng 8 được dự báo cao hơn TBNN, tuy nhiên, sang tháng 9 lại sụt giảm mạnh, dẫn đến khả năng mùa mưa kết thúc sớm.
Tại khu vực Trung bộ, trong các tháng mùa mưa chính (tháng 9, 10 và 11), tổng lượng mưa cũng có xu hướng thấp hơn TBNN. Tương tự, ở Nam bộ và Tây Nguyên, tổng lượng mưa dự báo ở mức thấp và mùa mưa có thể sẽ kết thúc sớm.
Mặc dù tổng lượng mưa nói chung bị thiếu hụt, cơ quan khí tượng nhấn mạnh nguy cơ cao vẫn xuất hiện các trận mưa lớn cực đoan. Lượng mưa có thể không phân bố đều mà dồn dập trong một thời gian ngắn và ở phạm vi hẹp do ảnh hưởng của các nhiễu động khí quyển như rãnh áp thấp, bão hoặc áp thấp nhiệt đới. Những trận mưa trút xuống đột ngột này tiềm ẩn rủi ro rất lớn, dễ gây ra lũ quét, sạt lở đất ở vùng núi và ngập úng nghiêm trọng tại các đô thị, khu công nghiệp.
Về hoạt động của bão, dự báo số lượng bão và áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông trong năm nay sẽ ít hơn so với năm 2025 và thấp hơn TBNN. Từ nay đến hết mùa, dự kiến sẽ có khoảng 7-9 cơn bão và áp thấp nhiệt đới xuất hiện trên Biển Đông, trong đó có 2-4 cơn có thể ảnh hưởng trực tiếp đến đất liền nước ta.
Song cần đặc biệt lưu ý, ít bão và ít mưa không đồng nghĩa với rủi ro thiên tai giảm đi. Nền nhiệt độ cao là điều kiện thuận lợi để kích hoạt các cơn bão mạnh và rất mạnh.
