Toà án nhân dân tối cao đang lấy ý kiến về dự thảo Nghị quyết hướng dẫn áp dụng một số quy định đặc thù thuộc thẩm quyền của Tòa án khi xét xử, giải quyết tội phạm về đất đai tại Nghị quyết 29/2026/QH16 để xử lý một số vi phạm pháp uật về đất đai của tổi chức, cá nhân xảy ra trước khi Luật Đất đai 2024 có hiệu lực và tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các dự án tồn đọng, kéo dài bao gồm:
Đình chỉ vụ án, đình chỉ vụ án đối với bị can, bị cáo; Tạm đình chỉ vụ án, tạm đình chỉ vụ án đối với bị can, bị cáo; Hoãn phiên tòa; Miễn trách nhiệm hình sự; Hoãn chấp hành hình phạt, miễn, giảm hình phạt chấp hành án phạt tù; Xóa án tích.
Theo đó, việc tạm đình chỉ vụ án, tạm đình chỉ vụ án đối với bị can, bị cáo hoặc hoãn phiên tòa được đề xuất khá cụ thể. Khi có căn cứ quy định tại Điều 6 Nghị quyết 29/2026, tùy từng trường hợp Tòa án xem xét, giải quyết như sau:
Tại giai đoạn chuẩn bị xét xử, Thẩm phán được phân công chủ tọa phiên tòa ra quyết định tạm đình chỉ vụ án hoặc tạm đình chỉ vụ án đối với bị can;
Tại phiên tòa, Hội đồng xét xử ra quyết định hoãn phiên tòa trong thời hạn 30 ngày, kể từ ngày ra quyết định;
Tại phiên tòa được xét xử lại sau khi hoãn phiên tòa, nếu xét thấy bị cáo chưa khắc phục được hậu quả thì Hội đồng xét xử ra quyết định tạm đình chỉ vụ án hoặc tạm đình chỉ vụ án đối với bị cáo.
Các tài liệu, chứng cứ là căn cứ để Tòa án xem xét, quyết định tạm đình chỉ vụ án hoặc tạm đình chỉ vụ án đối với bị can, bị cáo quy định tại Điều 6 Nghị quyết 29/2026/QH16 được xác định bao gồm:
Kết luận điều tra, cáo trạng hoặc chứng cứ do Viện kiểm sát bổ sung xác định hành vi vi phạm của bị can, bị cáo không tham nhũng; gây thất thoát, lãng phí tài sản nhà nước;
Văn bản đánh giá, xác nhận của người đứng đầu Chính phủ, bộ, ngành, cơ quan Trung ương, cấp tỉnh đã quyết định chủ trương đầu tư; Bản giải trình của tổ chức, cá nhân có trách nhiệm khắc phục hậu quả về việc “chưa khắc phục được hậu quả thiệt hại do nguyên nhân khách quan”…
Hết thời hạn tạm đình chỉ vụ án, tạm đình chỉ vụ án đối với bị can, bị cáo hoặc hoãn phiên tòa, Thẩm phán đã ra quyết định tạm đình chỉ ra một trong các quyết định như: Ra quyết định đình chỉ vụ án, đình chỉ bị can, bị cáo nếu trong thời hạn tạm đình chỉ hoặc hoãn phiên tòa đã khắc phục được toàn bộ hậu quả; Ra quyết định phục hồi vụ án nếu hết thời hạn tạm đình chỉ vụ án, tạm đình chỉ bị can, bị cáo mà họ không khắc phục được toàn bộ hậu quả…
Căn cứ vào tỷ lệ khắc phục hậu quả, khi xét xử Tòa án xem xét, quyết định giảm nhẹ trách nhiệm hình sự cho bị cáo. Cụ thể, trường hợp đã khắc phục được dưới mức 1/2 hậu quả thì bị cáo có thể được xem xét áp dụng hình phạt bằng 1/3 mức hình phạt mà Tòa án phải tuyên. Nếu người đó bị kết án tù chung thân thì được giảm xuống 20 năm tù;
Trường hợp đã khắc phục được trên mức 1/2 hậu quả thì bị cáo có thể được xem xét áp dụng hình phạt bằng 3/4 mức hình phạt mà Tòa án phải tuyên. Nếu người đó bị kết án tù chung thân thì được giảm xuống 15 năm tù;
Trường hợp không khắc phục được phần nào hậu quả thì bị cáo có thể được xem xét áp dụng hình phạt bằng 1/2 mức hình phạt mà Tòa án phải tuyên. Nếu người đó bị kết án tù chung thân thì được giảm xuống 30 năm tù…
