Đề chung chưa đủ để chấm dứt “lạm phát điểm số”
Thầy Trần Mạnh Tùng (giáo viên dạy Toán nổi tiếng tại Hà Nội) đồng tình với chủ trương tổ chức kiểm tra định kỳ bằng đề chung do Sở GD&ĐT xây dựng. Đây là hướng đi tích cực nhằm chuẩn hóa công tác đánh giá, hướng tới từng bước khắc phục bệnh thành tích trong giáo dục.
Mục tiêu “học thật, thi thật, kết quả thật".
Thay vì mỗi trường sử dụng một thước đo riêng, đề chung tạo mặt bằng đánh giá thống nhất, hạn chế tình trạng ra đề quá dễ để có điểm số đẹp. Qua đó, kết quả kiểm tra có thêm cơ sở đối chiếu, giúp đánh giá sát hơn năng lực học sinh và nhận diện những hạn chế trong quá trình dạy, học.
Thầy Tùng cho rằng, đề chung mới là điều kiện cần, chưa đủ để giải quyết triệt để tình trạng “lạm phát điểm số”. Nếu khâu coi thi, chấm thi vẫn do từng trường thực hiện mà thiếu cơ chế giám sát hiệu quả, nguy cơ nới tay, nâng điểm vì thành tích vẫn có thể xảy ra.
Để bảo đảm công bằng, khách quan, thầy Tùng đề xuất Sở GD&ĐT ban hành đáp án, hướng dẫn chấm và biểu điểm chi tiết, thống nhất. Các trường cần thực hiện rọc phách, chấm chéo giữa giáo viên, đồng thời tổ chức kiểm tra ngẫu nhiên từ 5-10% số bài thi.
Đặc biệt, Sở GD&ĐT cần tăng cường chấm thẩm định ngẫu nhiên tại các trường. Nếu phát hiện chênh lệch bất thường giữa kết quả chấm của nhà trường và kết quả thẩm định, cần làm rõ nguyên nhân, trách nhiệm của tập thể, cá nhân liên quan.
“Đề thi chung là bước khởi đầu quan trọng, nhưng muốn đánh giá thực chất phải kiểm soát chặt chẽ cả quy trình ra đề, coi thi và chấm thi” - thầy Tùng nhấn mạnh.
Giải quyết triệt để tình trạng “lạm phát điểm số”.
Siết quy trình đánh giá, tránh tạo thêm áp lực
Cùng quan điểm ủng hộ chủ trương kiểm tra chung, Th.s Nguyễn Văn Quý (chuyên gia giáo dục, giáo viên dạy Toán tại Hà Nội) cho rằng việc triển khai cần được tính toán thận trọng, từ chất lượng đề thi đến cách sử dụng kết quả.
Theo thầy Quý, cùng học một chương trình nhưng đề kiểm tra tại các trường có thể khác nhau về độ khó và mức độ phân hóa. Vì vậy, hai học sinh cùng đạt điểm 9 ở hai trường chưa chắc có năng lực tương đương.
Đề chung sẽ giúp ngành Giáo dục có thêm căn cứ đối chiếu kết quả giữa học sinh, lớp và trường; đồng thời giúp giáo viên nhận diện những nội dung học sinh còn yếu để điều chỉnh phương pháp giảng dạy. Tuy nhiên, đề phải bám sát chương trình, vừa sức và có độ phân hóa hợp lý, không phải càng khó càng tốt.
Thầy Qúy cho rằng, việc đối chiếu điểm kiểm tra chung với kết quả đánh giá tại trường cũng có thể giúp phát hiện những dấu hiệu bất thường. Dù vậy, không thể chỉ dựa vào một lần kiểm tra để kết luận chất lượng dạy học của giáo viên hay nhà trường.
Theo thầy Quý, cũng không nên lấy điểm trung bình đề chung làm căn cứ duy nhất để xếp hạng các trường, bởi chất lượng giáo dục cần được nhìn nhận qua cả mức độ tiến bộ của học sinh.
Mục tiêu của việc đối chiếu kết quả phải là tìm ra những điểm cần cải thiện, không phải tạo thêm áp lực thành tích. Bên cạnh hướng dẫn chấm thống nhất, kiểm tra ngẫu nhiên và chấm thẩm định, việc coi chéo, chấm chéo có thể được áp dụng tại những nơi đủ điều kiện, nhưng cần tránh biến kiểm tra định kỳ thành một kỳ thi nặng nề.
Cô Nguyễn Lan Hương (giáo viên trường THPT Hoài Đức B, Hà Nội) cũng đánh giá việc tổ chức kiểm tra bằng đề chung đối với học sinh cuối cấp trong phạm vi tỉnh, thành phố là chủ trương tích cực. Cách làm này góp phần thống nhất nội dung, cấu trúc đề và yêu cầu đánh giá, tạo cơ sở để nhà trường rà soát chất lượng dạy, học.
Tuy nhiên, theo cô Hương, cần tính đến sự khác biệt về điều kiện dạy học, năng lực học sinh và tiến độ thực hiện chương trình giữa các trường. Đề kiểm tra phải bám sát chương trình giáo dục phổ thông, có mức độ phân hóa phù hợp, tránh gây thêm áp lực cho học sinh.
“Điều quan trọng là thống nhất chuẩn đầu ra, ma trận đề và yêu cầu đánh giá. Kết quả kiểm tra không nên trở thành công cụ so sánh thành tích giữa các trường mà phải giúp giáo viên nhận diện hạn chế, điều chỉnh phương pháp giảng dạy và hỗ trợ học sinh hiệu quả hơn” - cô Hương cho hay.
Học bạ đáng tin cậy hơn chưa đồng nghĩa đủ căn cứ tuyển sinh
Một vấn đề khác được Th.s Nguyễn Văn Quý lưu ý là cách sử dụng kết quả kiểm tra chung, đặc biệt trong đánh giá học bạ và tuyển sinh Đại học.
Thầy Qúy cho biết, đề chung có thể góp phần nâng cao độ tin cậy của học bạ, nhưng không thể xóa bỏ mọi khác biệt trong quá trình đánh giá giữa các trường. Học bạ phản ánh kết quả học tập qua nhiều năm, nhiều môn học và nhiều lần kiểm tra, trong khi một số bài kiểm tra chung cuối cấp chỉ cung cấp thêm một phần thông tin về năng lực người học.
Điều này càng cần được cân nhắc trong tuyển sinh Đại học, nhất là ở những ngành có mức độ cạnh tranh cao, nơi chênh lệch điểm số nhỏ cũng có thể ảnh hưởng đến cơ hội trúng tuyển.
Học bạ cần thiết để ghi nhận quá trình học tập và sự tiến bộ của học sinh. Tuy nhiên, một công cụ phù hợp để theo dõi quá trình học chưa chắc đã đủ độ tin cậy để phân định cơ hội vào đại học.
Theo thầy Qúy, cần tiến tới bỏ phương thức xét tuyển Đại học chỉ dựa vào điểm học bạ, thay bằng những phương thức đánh giá có độ tin cậy và khả năng so sánh cao hơn.
“Chúng ta không cần đề dễ để tạo bảng thành tích đẹp, cũng không cần đề khó để kéo điểm xuống. Điều quan trọng nhất là điểm số trung thực, phản ánh đúng năng lực người học” - thầy Quý nhấn mạnh.
