Cho ý kiến về nội dung mở rộng tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài tại dự án Luật Đầu tư (sửa đổi), đại biểu Dương Khắc Mai (đoàn Lâm Đồng) cho biết, về dự thảo đã tiếp thu theo hướng phân định thẩm quyền để bảo đảm tính linh hoạt khi thực hiện.
Tuy nhiên, việc giao cho văn bản dưới luật xem xét quyết định việc nới lỏng điều kiện tiếp cận thị trường trong các ngành, nghề hạn chế tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài quy định tại các điều ước quốc tế mà nước Việt Nam là thành viên thì cần phải được đánh giá kỹ hơn.
Vì vậy, đại bểu đề nghị bổ sung yêu cầu đánh giá tác động đối với từng nhóm ngành nhạy cảm và việc tham vấn các cơ quan quốc phòng, an ninh, đối ngoại và các cơ quan quản lý chuyên ngành để vừa tạo thuận lợi cho nhà đầu tư nước ngoài nhưng không làm ảnh hưởng đến quyền lợi ích quốc gia, lợi ích của nhà đầu tư trong nước.
Về ưu đãi, hỗ trợ đầu tư đặc biệt và Quỹ hỗ trợ đầu tư, đại biểu đồng tình việc mở rộng hỗ trợ cho công nghệ chiến lược, bán dẫn, đổi mới sáng tạo và doanh nghiệp Việt Nam tham gia chuỗi cung ứng. Báo cáo tiếp thu của Chính phủ đã làm rõ nguồn ngân sách của Quỹ thuộc dự toán được Quốc hội quyết định; cơ chế hỗ trợ theo chi phí thực tế và đã loại bỏ nhóm đối tượng ưu tiên ưu đãi quá rộng tại điểm g khoản 2 Điều 17 trong phương án cũ. Theo đại biểu, đây là những chỉnh lý tích cực.
Tuy nhiên, khoản 2 và khoản 7 Điều 17 vẫn giao cho văn bản dưới luật xác định phần lớn tiêu chí, điều kiện và mức hỗ trợ; điểm c khoản 4 quy định thu hồi ưu đãi khi không đạt được cam kết nhưng chưa xác định được cách xử lý đối với cam kết chỉ hoàn thành một phần.
“Đề nghị luật hóa các nguyên tắc tối thiểu như ưu đãi tương ứng với kết quả giải ngân, chuyển giao công nghệ, đào tạo lao động Việt Nam, đánh giá giá trị gia tăng trong nước; chỉ hỗ trợ chi phí hợp lý được kiểm chứng; xác định cơ quan đánh giá, thời điểm đánh giá, thu hồi và hoàn trả theo mức độ vi phạm; có cơ chế giải quyết trường hợp bất khả kháng” - đại biểu nhấn mạnh.
Về hậu kiểm, đánh giá hiệu quả đầu tư…, đại biểu Dương Khắc Mai đồng tình việc chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm theo quản trị rủi ro và quản lý bằng dữ liệu số. Tuy nhiên, khoản 4a Điều 45 mới dừng ở nguyên tắc đánh giá chất lượng và tác động lan tỏa mà chưa gắn rõ kết quả đánh giá với quyết định quản lý.
Vì vậy, đại biểu đề nghị bổ sung nguyên tắc đánh giá là căn cứ xem xét tiếp tục điều chỉnh hoặc thu hồi ưu đãi; lựa chọn tần suất kiểm tra hậu kiểm theo mức độ rủi ro. Các chỉ tiêu cốt lõi cần bao gồm đóng góp thực tế sử dụng đất và năng lượng, lao động, chuyển giao công nghệ, tỷ lệ liên kết với doanh nghiệp trong nước và bảo vệ môi trường.
Đồng thời, Điều 46 cần làm rõ trách nhiệm cập nhật, đối soát, bảo vệ dữ liệu, bảo đảm dữ liệu đã có không bị yêu cầu nộp lại nhiều lần, đồng thời duy trì quyền tiếp cận dữ liệu phục vụ giám sát theo quy định.
