Tham gia thảo luận dự thảo Luật Đất đai sửa đổi, đóng góp ý kiến về quản trị dữ liệu đất đai trong kỷ nguyên số, đại biểu Tạ Đình Thi (đoàn Thành phố Hà Nội) nhận định, theo khoản 6 Điều 78 dự thảo “dữ liệu trong cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai có giá trị sử dụng chính thức”.
Nhằm làm rõ hơn về nội dung này, đại biểu Tạ Đình Thi đề nghị bổ sung rõ hơn vào Điều 78 (hoặc lồng ghép vào nguyên tắc tại Điều 61 về nguyên tắc đăng ký đất đai, tài sản gắn liền với đất), đó là “mọi giao dịch, thủ tục hành chính về đất đai phải được thực hiện trên nền tảng dữ liệu số này, không yêu cầu người dân cung cấp lại thông tin mà cơ quan Nhà nước đã có”.
Điều này không chỉ cắt giảm thủ tục hành chính mà còn triệt tiêu cơ chế "xin - cho", giảm tham nhũng vặt, đồng thời bảo đảm tính thống nhất với nguyên tắc tại khoản 2 Điều 5 Luật Dữ liệu 2024 về công khai, minh bạch trong tiếp cận, khai thác và sử dụng dữ liệu.
Cũng theo đại biểu, dữ liệu đất đai phải được cập nhật theo thời gian thực, kết nối liên thông với dữ liệu dân cư, thuế, công chứng, ngân hàng... Dự thảo Luật đã có quy định kết nối tại khoản 5 Điều 78 song cần bổ sung cơ chế "một cửa số" trong chia sẻ dữ liệu, tránh tình trạng cát cứ về dữ liệu.
Đại biểu đề xuất bổ sung vào Điều 78 quy định về trách nhiệm của cơ quan chủ quản dữ liệu trong việc bảo đảm dữ liệu "sạch" trước khi chia sẻ, tránh "dữ liệu rác" làm méo mó thị trường, bảo đảm đồng bộ với Luật Dữ liệu 2024 tại Điều 12 về bảo đảm chất lượng dữ liệu và Điều 17 về kết nối, chia sẻ, điều phối dữ liệu.
Liên quan đến quy định về “sổ đỏ” điện tử, đại biểu Tạ Đình Thi cho rằng, theo khoản 1 Điều 63 dự thảo, việc cấp Giấy chứng nhận điện tử có giá trị pháp lý như bản giấy là một tiến bộ lớn. Tuy nhiên cần làm rõ hơn và khẳng định giá trị pháp lý của “sổ đỏ” điện tử khi thực hiện giao dịch dân sự, thế chấp tại ngân hàng, hoặc giải quyết tranh chấp tại Tòa án, thực hiện cơ chế công nhận đồng bộ, đặc biệt là của các tổ chức tín dụng và cơ quan tư pháp.
Ngoài ra, cần nghiên cứu bổ sung quy định về chữ ký số, xác thực điện tử trong các giao dịch đất đai, để người dân có thể thực hiện mọi thủ tục tại nhà, kể cả chuyển nhượng, thừa kế, thế chấp. Nội dung này cần được quy định rõ tại Điều 28 về điều kiện thực hiện các quyền của người sử dụng đất và Điều 64 về Giấy chứng nhận, bảo đảm tương thích với các quy định về giá trị pháp lý của dữ liệu đã được xác thực tại Luật Dữ liệu 2024.
Cùng tham gia phát biểu thảo luận, quan tâm đến cơ chế định giá đất, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn (đoàn thành phố Hải Phòng) đồng tình với chủ trương Nhà nước quyết định giá đất, UBND quyết định bảng giá đất và hệ số điều chỉnh giá đất theo nguyên tắc, tiêu chí do Trung ương quy định.
Tuy nhiên, theo đại biểu, quy định bảng giá đất và hệ số điều chỉnh giá đất được sử dụng đồng thời để tính nghĩa vụ tài chính của người sử dụng đất và tiền bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất, trong khi lại giao cho HĐND cấp tỉnh quyết định cả bảng giá đất và hệ số điều chỉnh giá đất. Cơ chế này có ưu điểm về tính thống nhất nhưng cũng đặt ra yêu cầu rất cao về tính khách quan, minh bạch bởi giá đất vừa quyết định nguồn thu ngân sách vừa trực tiếp ảnh hưởng đến chi phí của doanh nghiệp và quyền lợi của người bị thu hồi đất.
