Đánh vào tâm lý chuộng hàng “ngoại”, lợi dụng thương hiệu để làm giả
Theo lực lượng chức năng CATP Hà Nội, trong thời gian qua, tình hình vi phạm pháp luật về ATTP trên địa bàn thành phố tiếp tục diễn biến phức tạp, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người tiêu dùng. Đáng chú ý, vi phạm không chỉ xuất hiện ở một khâu riêng lẻ mà len lỏi từ trồng trọt, sản xuất, chế biến đến vận chuyển, bảo quản và kinh doanh thực phẩm.
Thực hiện Kế hoạch số 336/KH-UBND ngày 12/12/2025 của UBND thành phố Hà Nội về khắc phục điểm nghẽn ATTP trên địa bàn, lực lượng chức năng Công an thành phố đã tập trung nhận diện, đấu tranh với các phương thức, thủ đoạn vi phạm, góp phần nâng cao hiệu quả công tác phòng ngừa, phát hiện và xử lý tội phạm, vi phạm pháp luật trong lĩnh vực này.
Một trong những thủ đoạn nổi lên là sản xuất, buôn bán lương thực, thực phẩm, phụ gia thực phẩm nhập lậu, không rõ nguồn gốc xuất xứ, không bảo đảm ATTP, trong đó có cả hàng giả.
Các đối tượng thường lựa chọn những nhóm mặt hàng có nhu cầu tiêu thụ cao, nhất là vào các dịp lễ, Tết hoặc thời điểm đầu hè như bánh kẹo, rượu, bia, nước giải khát, thực phẩm chức năng… Cùng với đó là nguyên liệu thực phẩm, phụ gia sử dụng trong sản xuất thực phẩm chức năng, thực phẩm dinh dưỡng, sữa và các sản phẩm từ sữa.
Đáng chú ý, để tạo niềm tin với người tiêu dùng, các đối tượng triệt để lợi dụng những thương hiệu đã được đăng ký bảo hộ hoặc có uy tín trên thị trường. Từ bao bì, nhãn mác đến cách thức đóng gói, quảng cáo đều được làm tương tự sản phẩm chính hãng, khiến người mua khó phân biệt.
Không dừng ở việc làm giả thương hiệu, một số đối tượng còn tìm cách giả nguồn gốc xuất xứ. Hàng nhập lậu, hàng trôi nổi được đóng gói, dán nhãn thể hiện xuất xứ từ những quốc gia như Nga, Nhật Bản, Hàn Quốc… nhằm tạo tâm lý tin tưởng, đánh vào thói quen chuộng hàng ngoại của một bộ phận người tiêu dùng.
Thủ đoạn này đặc biệt nguy hiểm bởi người tiêu dùng không chỉ đứng trước nguy cơ mua phải hàng giả, hàng kém chất lượng mà còn có thể sử dụng những sản phẩm không được kiểm soát về thành phần, quy trình sản xuất và điều kiện bảo quản.
Bên cạnh đó, hoạt động tập kết, kinh doanh thực phẩm đông lạnh không rõ nguồn gốc, hàng nhập lậu cũng diễn biến phức tạp. Các mặt hàng thường được đưa vào tiêu thụ gồm nội tạng động vật, thịt gia súc, gia cầm, xúc xích, viên xiên, thịt nguội như cánh ngỗng, lườn ngỗng, đùi heo…
Đáng chú ý, thời gian gần đây, các đối tượng có xu hướng tập kết hàng với số lượng lớn, thuê kho lạnh để bảo quản. Hàng hóa vi phạm được trà trộn với các sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, khiến việc kiểm tra, phát hiện gặp nhiều khó khăn. Khi cần đưa hàng ra thị trường, các đối tượng chỉ vận chuyển từng phần nhỏ, hạn chế nguy cơ bị phát hiện.
Lợi dụng hóa chất, nguyên liệu “bẩn” và không gian mạng để tiêu thụ
Một thủ đoạn khác gây nhiều lo ngại là việc sử dụng nguyên liệu không rõ nguồn gốc, quá hạn sử dụng hoặc không bảo đảm an toàn; sử dụng phụ gia thực phẩm, chất hỗ trợ, thậm chí hóa chất công nghiệp trong quá trình sản xuất, chế biến.
Thực tế cho thấy vẫn tồn tại tình trạng sử dụng hàn the trong sản xuất giò, chả; dùng ô xy già để tẩy trắng thực phẩm; sử dụng cồn công nghiệp trong sản xuất rượu thủ công… Những hành vi này có thể giúp người sản xuất giảm chi phí, kéo dài thời gian bảo quản hoặc làm thay đổi màu sắc, hình thức sản phẩm, nhưng tiềm ẩn nguy cơ lớn đối với sức khỏe người sử dụng.
Đáng lưu ý, việc kiểm soát thực phẩm đầu vào tại một số cơ sở kinh doanh suất ăn công nghiệp, suất ăn tập thể và các hàng quán bình dân chưa thực sự được chú trọng. Đây là một trong những “mắt xích” quan trọng, bởi nếu nguồn nguyên liệu không được kiểm soát ngay từ đầu, nguy cơ mất ATTP có thể tiếp tục kéo dài qua nhiều công đoạn trước khi đến bàn ăn của người dân.
Cùng với những thủ đoạn truyền thống, không gian mạng đang trở thành “địa bàn” mới để các đối tượng hoạt động. Thay vì thuê cửa hàng hoặc trực tiếp giao dịch, các đối tượng thành lập những hội nhóm kín trên mạng xã hội để trao đổi, nhận đơn, đặt hàng. Sau đó, hàng hóa được vận chuyển qua các dịch vụ giao nhận đến tay khách hàng.
Nhiều đối tượng còn lập tài khoản, trang cá nhân trên Facebook, Zalo, Shopee… để quảng cáo và bán trực tiếp cho người tiêu dùng. Hình thức này giúp người bán tiếp cận số lượng lớn khách hàng nhưng hạn chế sự tiếp xúc trực tiếp, đồng thời dễ dàng thay đổi tài khoản, địa chỉ, phương thức giao hàng khi có dấu hiệu bị phát hiện.
Đáng chú ý, hoạt động mua bán trên mạng thường được chia nhỏ thành nhiều khâu: người bán, người nhận đơn, người đóng gói và người vận chuyển có thể không trực tiếp gặp nhau. Điều này đặt ra yêu cầu cao hơn đối với công tác nghiệp vụ, nắm tình hình và đấu tranh của lực lượng chức năng.
Theo lực lượng Cảnh sát kinh tế, Công an thành phố Hà Nội, trước những diễn biến phức tạp nêu trên, việc khắc phục các “điểm nghẽn” về ATTP không chỉ dừng ở kiểm tra, xử lý khi vi phạm đã xảy ra mà các đơn vị chức năng ở cơ sở cần tăng cường phòng ngừa từ sớm, từ xa; kiểm soát chặt nguồn nguyên liệu, kho bảo quản, nơi chế biến và các kênh tiêu thụ trên không gian mạng.
Cùng với đó, chủ động nắm tình hình, nhận diện phương thức, thủ đoạn mới, tập trung vào các đường dây, nhóm đối tượng có dấu hiệu hoạt động chuyên nghiệp, kết hợp kiểm tra thực tế với rà soát hoạt động kinh doanh trên không gian mạng sẽ góp phần ngăn chặn thực phẩm không an toàn ngay trước khi đến tay người tiêu dùng.
