Hội thảo “950 năm Quốc Tử Giám - Di sản đạo học, hiền tài và khát vọng phát triển đất nước” do Thành ủy Hà Nội phối hợp với Ban Tuyên giáo Trung ương, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh và Đại học Quốc gia Hà Nội tổ chức. Phát biểu khai mạc hội thảo, ông Trần Đức Thắng, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy Hà Nội cho biết đây là sự kiện có ý nghĩa quan trọng nhằm nhìn lại một chặng đường lịch sử gần một thiên niên kỷ của Quốc Tử Giám.
Đồng thời, ông Trần Đức Thắng khẳng định hội thảo góp phần nhận diện sâu sắc hơn những giá trị của di sản đạo học, vị trí của Quốc Tử Giám trong tiến trình phát triển quốc học Việt Nam. Từ đó, sự kiện gợi lên suy ngẫm về trách nhiệm kế thừa, phát huy truyền thống hiếu học, trọng dụng hiền tài trong sự hiện sinh và phát triển đất nước trong giai đoạn hiện nay.
Phát biểu đề dẫn, PGS.TS Đoàn Minh Huấn, Ủy viên Bộ chính trị, Bí thư Đảng ủy, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh cho biết, cách đây 950 năm, vua Lý Nhân Tông cho lập Quốc Tử Giám tại kinh thành Thăng Long. Trước đó, năm 1070, vua Lý Thánh Tông cho dựng Văn Miếu. Năm 1075, triều đình mở khoa thi Nho học đầu tiên. Quyết định lập Quốc Tử Giám cho thấy nhà Lý sớm coi việc đào tạo người gánh vác việc nước là trách nhiệm lâu dài của triều đình. Năm 2011, UNESCO ghi danh 82 bia tiến sĩ tại Văn Miếu là Di sản tư liệu thế giới.
Văn bia ghi lại các khoa thi từ năm 1442 đến năm 1779. Năm 1484, tức 42 năm sau khoa thi Nhâm Tuất, Thân Nhân Trung viết trong bài ký đề danh tiến sĩ khoa này: “Hiền tài là nguyên khí của quốc gia”. Trong cùng bài ký, Thân Nhân Trung nhắc đến người đem tài giúp nước và cả người vì tham lợi mà đánh mất danh tiết. Tên tuổi được khắc lên bia một lần, còn phẩm giá của người có học phải được chứng thực bằng việc làm suốt đời để tri ân các bậc tiền nhân, thế hệ người thầy và những cá nhân đem sở học phụng sự đất nước. Đồng thời, ông Đoàn Minh Huấn cũng gợi ra ba vấn đề để các chuyên gia, nhà nghiên cứu cùng trao đổi, làm rõ, gồm: “Đạo học ở Quốc Tử Giám gợi điều gì cho giáo dục hôm nay?”, “Làm thế nào để người có tài được giao đúng việc và có điều kiện phát huy sở trường?”, “Làm thế nào để đưa di sản Quốc Tử Giám vào nhà trường?”.
Hội thảo gồm có hai phiên. Ở phiên thứ nhất, các tham luận đã được trình bày gồm: Tham luận “Quốc Tử Giám - 950 năm kiến tạo và phát triển nền Quốc học Việt Nam” (GS.TSKH Vũ Minh Giang, Chủ tịch Hội đồng khoa học và Đào tạo, Đại học Quốc gia Hà Nội thực hiện); tham luận “Từ di sản tri thức đến hệ sinh thái tri thức số: Quốc Tử Giám trong chuyển đổi số, hội nhập quốc tế và phát triển công nghiệp văn hóa” (PGS.TS Nguyễn Văn Hiệu, Trưởng Khoa học liên ngành và Nghệ thuật, Đại học Quốc gia Hà Nội thực hiện); tham luận “Phát triển nhân tài ở Việt Nam trong kỷ nguyên mới: Từ truyền thống Quốc Tử Giám đến hoàn thiện chính sách quốc gia về nhân tài” (PGS.TS Nguyễn Duy Bắc, Phó Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh thực hiện).
Các tham luận góp phần làm nổi bật những giá trị đặc sắc của di sản Quốc Tử Giám, gắn với truyền thống hiếu học, tinh thần “tôn sư trọng đạo”, trọng dụng hiền tài, đề cao nhân cách, trách nhiệm trong việc giáo dục, đóng góp vào quá trình xây dựng và phát triển đất nước. Qua đó, các ý kiến được đưa ra cũng mang lại giá trị thiết thực trong việc quảng bá, lan tỏa giá trị Văn Miếu - Quốc Tử Giám qua các hoạt động giáo dục di sản, chuyển đổi số, giao lưu học thuật và sáng tạo văn hóa.
Ở phiên thứ hai, cuộc thảo luận khoa học được điều hành bởi GS.TS Nguyễn Văn Kim, Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam với sự tham gia thảo luận của các nhà nghiên cứu, nhà quản lý, đại biểu dự Hội thảo và các diễn giả. Tại phiên thảo luận, các đại biểu tập trung trao đổi, phân tích những vấn đề đặt ra trong công tác bảo tồn, phát huy giá trị di sản Quốc Tử Giám, kế thừa truyền thống đạo học, đổi mới giáo dục và xây dựng chính sách phát triển, trọng dụng nhân tài trong bối cảnh hiện nay.
Hội thảo là dịp nhìn nhận toàn diện những giá trị lịch sử, văn hóa và giáo dục của Quốc Tử Giám sau 950 năm hình thành, phát triển. Đồng thời, sự kiện cũng góp phần khẳng định ý nghĩa của di sản trong việc bồi đắp truyền thống hiếu học, khơi dậy khát vọng cống hiến và tạo động lực phát triển đất nước trong giai đoạn mới.
