Ghi giá trị hợp đồng thấp nhằm trốn thuế
Tại vụ án, bị cáo Lê Đức Giang cùng 3 cựu cán bộ tỉnh Thanh Hóa là Phạm Văn Hoành (cựu Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường), Nguyễn Thế Hùng (cựu Trưởng phòng Tài nguyên khoáng sản, Sở Nông nghiệp và Môi trường) và Nguyễn Văn Tâm (cựu chuyên viên Văn phòng UBND tỉnh) bị xét xử cùng về tội “Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí”.
Bị cáo Nguyễn Xuân Tùng - Giám đốc Công ty Khoáng sản Thiên An Phát (Công ty Thiên An Phát) cùng 5 bị cáo liên quan bị đưa ra xét xử vể các tội “Vi phạm quy định về khai thác tài nguyên” và “Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng”. Một bị cáo bị truy tố tội “Trốn thuế”.
Tại phần thủ tục, thư ký phiên tòa thông báo bị cáo Trần Văn Linh (lao động tự do) cùng một số người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan vắng mặt.
Là người đầu tiên trả lời thẩm vấn, bị cáo Nguyễn Xuân Tùng khai, Công ty Thiên An Phát nhận chuyển nhượng quyền khai thác mỏ cát số 2 từ Công ty Thanh Tâm vào tháng 9-2022. Thời điểm nhận chuyển nhượng, mỏ cát đang tạm dừng hoạt động.
Dù biết tình trạng này, bị cáo cùng 3 cổ đông khác vẫn quyết định nhận chuyển nhượng, mỗi người góp 15 tỷ đồng. Đáng chú ý, theo lời khai của bị cáo, giá trị chuyển nhượng thực tế của mỏ cát là 62 tỷ đồng nhưng hợp đồng giữa hai doanh nghiệp chỉ ghi hơn 2 tỷ đồng.
Lý giải về sự chênh lệch, Tùng cho biết phía Công ty Thanh Tâm là bên đề xuất giá trị ghi trên hóa đơn và chịu trách nhiệm về việc xuất hóa đơn. Tùng thừa nhận mục đích của việc ghi giá trị chuyển nhượng thấp hơn thực tế là để trốn thuế.
Liên quan đến quá trình xin cấp phép khai thác mỏ cát, chủ tọa đặt câu hỏi về mối quan hệ giữa bị cáo và cựu Phó Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa, Tùng khai, quen biết bị cáo Giang từ năm 2016. Khi được hỏi có thỏa thuận gì với bị cáo Giang trong quá trình xin cấp phép khai thác mỏ không, bị cáo cho biết không có thỏa thuận gì.
Trả lời thẩm vấn tại tòa, ban đầu Tùng khai không gặp bị cáo Giang để trao đổi về việc cấp phép mỏ cát. Tuy nhiên, khi chủ tọa liên tục truy vấn, bị cáo đã thừa nhận từng đến phòng làm việc của cựu Phó Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa.
Bị cáo trình bày, do có quan hệ quen biết từ trước nên đã đến gặp bị cáo Giang để báo cáo việc doanh nghiệp muốn nhận chuyển nhượng mỏ cát, đồng thời nhờ lãnh đạo tỉnh tạo điều kiện. Trong lần đầu đến gặp, Tùng mang theo 50 triệu đồng để cảm ơn nhưng bị từ chối.
Sau đó, vào các dịp lễ, Tết, bị cáo tiếp tục đến thăm hỏi, chúc Tết và đưa tiền cho Phó Chủ tịch tỉnh. Bị cáo Tùng xác nhận, tổng số tiền đưa cho bị cáo Lê Đức Giang là 180 triệu đồng. Tuy nhiên, Giám đốc Công ty Thiên An Phát cho rằng, việc đưa tiền không nhằm mục đích tác động đến quá trình cấp phép khai thác mỏ mà chỉ là “văn hóa doanh nghiệp”.
Cựu phó chủ tịch nói chỉ thiếu trách nhiệm
Tiếp tục trả lời thẩm vấn về hoạt động khai thác mỏ cát, Tùng khai sau khi hoàn tất thủ tục nhận chuyển nhượng và được cấp phép, 4 cổ đông thống nhất luân phiên quản lý, khai thác mỏ. Theo đó, mỗi cổ đông được trực tiếp điều hành hoạt động khai thác trong một tháng.
Khi chủ tọa hỏi vì sao không tổ chức khai thác thống nhất dưới danh nghĩa một doanh nghiệp mà phải chia thời gian cho từng cổ đông, Tùng giải thích cách làm này nhằm bảo đảm quyền lợi công bằng giữa những người góp vốn.
Về việc chấp hành quy định khai thác khoáng sản, bị cáo thừa nhận thời gian đầu doanh nghiệp khai thác đúng sản lượng được cấp phép. Nhưng về sau, công ty đã khai thác vượt sản lượng cho phép. Mặc dù biết rõ việc khai thác vượt phép nhưng Tùng và một số bị cáo khác vẫn thực hiện.
Theo lời khai của bị cáo, hoạt động khai thác không vượt diện tích được cấp phép mà chỉ vượt về sản lượng, với giá trị khoảng 75 tỷ đồng.
Khai báo tại tòa, Giám đốc Công ty Thiên An Phát cho biết, quá trình hoạt động, mỏ cát từng bị các đoàn chức năng kiểm tra nhưng chỉ phát hiện, đề cập đến một số vi phạm hành chính, không phát hiện việc khai thác vượt sản lượng cho phép.
Trả lời thẩm vấn, Tùng còn thừa nhận việc thuê người theo dõi hoạt động của cơ quan chức năng để tránh bị phát hiện các sai phạm tại mỏ cát… Về số tiền thu lợi, bị cáo Tùng khai cá nhân được hưởng hơn 8 tỷ đồng từ hoạt động khai thác mỏ. Các cổ đông còn lại cũng được hưởng số tiền tương tự.
Kết thúc phần trả lời thẩm vấn, Nguyễn Xuân Tùng thừa nhận nội dung cáo trạng truy tố là đúng, không bị oan sai và bày tỏ sự ăn năn, hối hận về hành vi phạm tội của bản thân.
Về phần mình, trả lời tòa, bị cáo Lê Đức Giang thừa nhận có cầm tiền từ vợ chồng Tùng vào các dịp lễ, Tết. Tuy nhiên, cựu Phó chủ tịch cho rằng đây là “tiền thăm hỏi, chúc Tết” do hai bên quen biết từ trước, không liên quan đến công việc.
Bị cáo Giang khai Tùng đã quen biết gia đình bị cáo từ lâu và thường đến thăm hỏi vào dịp Tết hoặc những thời điểm bố mẹ bị cáo đau ốm.
Khi bị căn vặn, nếu không phải với cương vị Phó Chủ tịch UBND tỉnh thì Tùng có đưa tiền vậy không? Bị cáo Giang trả lời rằng: “Mình đối xử tốt với mọi người thì mọi người đối xử tốt lại” và nói thêm rằng bản thân cũng mừng lại tiền cho Tùng, thậm chí còn nhiều hơn.
Bị cáo Lê Đức Giang cũng phủ nhận việc nhận tiền để giải quyết công việc, đồng thời cho rằng nếu thực sự vì tình riêng thì hồ sơ của Tùng đã được chỉ đạo xử lý nhanh hơn, thay vì kéo dài thời gian giải quyết.
Về các sai phạm trong cấp phép hồ sơ, cựu Phó Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa phân trần, hồ sơ khi trình lên đã có đầy đủ văn bản xác minh, ý kiến tham mưu thống nhất của các sở, ngành liên quan. Tuy vậy, bị cáo là người cuối cùng ký duyệt nên “có sai”.
Liên quan đến hoạt động khai thác vượt trữ lượng, bị cáo Giang cho hay chỉ biết sự việc sau khi báo chí phản ánh. Khi đó, bị cáo đã giao các cơ quan chức năng kiểm tra nhưng việc xác định khối lượng khai thác gặp khó khăn do các đơn vị kiểm tra không có thiết bị chuyên dụng.
Chủ tọa đặt vấn đề, với vai trò Phó Chủ tịch UBND tỉnh được giao phụ trách lĩnh vực tài nguyên, khoáng sản, tại sao khi các vi phạm diễn ra trong thời gian dài, bị cáo không phát hiện mà phải đến khi báo chí phản ánh mới biết? Cựu Phó Chủ tịch tỉnh Thanh Hóa Lê Đức Giang thừa nhận trách nhiệm của mình là thiếu giám sát, quản lý.
