Bộ Tài chính đang lấy ý kiến về dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 320/2025 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 141/2026.
Một trong những nội dung đáng chú ý tại dự thảo là sửa đổi điều kiện thanh toán không dùng tiền mặt đối với một số khoản chi của doanh nghiệp tại các địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn, đặc biệt khó khăn.
Địa bàn khó khăn còn hạn chế trong thanh toán không dùng tiền mặt
Hiện tại, theo điểm c khoản 1 Điều 9 Luật Thuế TNDN số 67/2025/QH15, được quy định chi tiết tại Nghị định số 320/2025 của Chính phủ thì các khoản chi mua hàng hóa, dịch vụ và các khoản thanh toán khác từng lần có giá trị từ 5 triệu đồng trở lên phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt thì mới được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế TNDN.
Bộ Tài chính cho rằng, quy định này đã góp phần thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt trong nền kinh tế, tiết kiệm nguồn lực, phòng chống thất thu thuế, tội phạm và về cơ bản nhận được sự đồng tình, ủng hộ của đa số doanh nghiệp, người dân.
Tuy nhiên, quá trình thực hiện, một số hiệp hội, doanh nghiệp, cá nhân đề nghị không áp dụng quy định về thanh toán không dùng tiền mặt tại các địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn, đặc biệt khó khăn trong một số trường hợp.
Nguyên nhân là do doanh nghiệp tại những địa bàn này gặp khó khăn khi áp dụng quy định. Người lao động và người dân phần lớn là đồng bào dân tộc thiểu số, trình độ văn hóa của nhiều lao động, người dân còn hạn chế, một số người không biết đọc, biết viết hoặc không đủ điều kiện mở tài khoản ngân hàng.
Bên cạnh đó, cơ sở hạ tầng ngân hàng, như hệ thống ATM, tại các địa bàn này còn hạn chế, khoảng cách đi lại đến trung tâm xa, gây khó khăn cho việc chuyển khoản để trả lương, thanh toán tiền lãi hoặc thanh toán tiền mua hàng hóa, dịch vụ cho người dân.
Gần đây, Bộ Quốc phòng cũng đề xuất Chính phủ quy định các khoản chi trả cho người lao động bằng tiền mặt từng lần từ 5 triệu đồng trở lên của doanh nghiệp trực tiếp phục vụ quốc phòng, an ninh, hoạt động tại địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn hoặc đặc biệt khó khăn được tính vào chi phí được trừ khi tính thuế TNDN mà không phải áp dụng quy định về chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt.
Từ thực tế trên, Bộ Tài chính cho rằng cần sửa đổi quy định về điều kiện thanh toán không dùng tiền mặt tại khoản 1 Điều 9 Nghị định số 320/2025 nhằm tháo gỡ khó khăn cho người dân, doanh nghiệp tại các địa bàn này.
Ba trường hợp không áp dụng yêu cầu thanh toán không dùng tiền mặt
Tại dự thảo Nghị định, Bộ Tài chính trình Thủ tướng Chính phủ sửa đổi quy định theo hướng không áp dụng yêu cầu thanh toán không dùng tiền mặt khi doanh nghiệp trả lương cho người lao động làm việc hoặc thanh toán tiền cho cá nhân, hộ gia đình cư trú tại địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, khó khăn theo quy định của pháp luật về đầu tư trong 3 trường hợp.
Thứ nhất, mua hàng hóa, dịch vụ của hộ gia đình, cá nhân trong trường hợp được lập bảng kê thu mua hàng hóa, dịch vụ.
Theo đó, khi mua hàng hóa, dịch vụ của cá nhân, hộ gia đình (bao gồm hộ, cá nhân kinh doanh dưới ngưỡng chịu thuế) doanh nghiệp sẽ lập bảng kê thay cho hóa đơn đầu vào.
Trường hợp doanh nghiệp mua của cá nhân, hộ gia đình có giá trị thanh toán từng lần từ 5 triệu đồng trở lên mà cá nhân, hộ gia đình cư trú tại địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, khó khăn thì để tính khoản chi này vào chi phí được trừ, doanh nghiệp không cần có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt.
Thứ hai, thanh toán tiền lương, tiền công, tiền thưởng, phụ cấp, trợ cấp và các khoản chi khác cho người lao động.
Thứ ba, trường hợp quỹ tín dụng nhân dân, tổ chức tài chính vi mô thanh toán tiền lãi cho cá nhân.
Về địa bàn áp dụng, theo Bộ Tài chính, địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, khó khăn được xác định theo pháp luật về đầu tư. Theo quy định, các địa bàn này bao gồm vùng sâu, vùng xa, vùng có nhiều đồng bào dân tộc thiểu số, địa bàn biển đảo và biên giới.
Theo Bộ Tài chính, chính sách mới có thể làm giảm thu ngân sách nhà nước, nhưng về lâu dài, khi doanh nghiệp và cá nhân phát triển sẽ đóng góp trở lại cho ngân sách ổn định và bền vững hơn.
Việc không áp dụng điều kiện thanh toán không dùng tiền mặt trong các trường hợp trên nhằm tháo gỡ khó khăn cho người dân, doanh nghiệp tại các địa bàn khó khăn, đặc biệt khó khăn, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số.
