Xóa sổ các "điểm đen" rác thải: Sáng kiến thiết thực từ công an cơ sở ở Hà Nội

Từ ngày 15/1/2026, Quyết định số 01/2026/QĐ-UBND của UBND thành phố Hà Nội chính thức có hiệu lực: ô tô chở rác chỉ được phép hoạt động trong khung giờ từ 19h30 đến 6h00 sáng hôm sau. Mục tiêu hợp lý, giảm ùn tắc, trả lại mặt đường cho ban ngày. Nhưng rác thì không chờ đến tối.

Vẫn còn những người dân vẫn có thói quen là vứt rác từ sáng sớm, liên tục cả ngày. Xe gom nhỏ đi thu từng ngõ ngách, đầy rồi lại phải chờ, chờ đến sau 19h30, xe tải lớn mới được ra đường chở lên bãi. Kết quả là những chiếc xe gom đứng dọc vỉa hè từ chiều đến tối, rác dồn ứ trên lòng đường, bốc mùi, cản trở giao thông và gây bức xúc cho cư dân hai bên phố.

Ông Đặng Xuân Khang, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Môi trường và Dịch vụ đô thị Vĩnh Yên, không ngại thẳng thắn nói: "Đây là bài toán chung của cả 126 xã phường nội đô Hà Nội, không riêng gì Nghĩa Đô. Chỉ tính riêng địa bàn phường, mỗi ngày đã phát sinh từ 150 đến 160 tấn rác, chưa kể những ngày rằm mùng một, con số còn nhảy vọt hơn nhiều. Không có một chỗ tập kết tập trung trong ngày thì yêu cầu không để rác tồn qua ngày gần như bất khả thi. Cái thiếu không phải nhân lực, không phải xe. Cái thiếu là đất..."

Sáng kiến từ lực lượng Công an phường

Thực hiện chỉ đạo của Trung tướng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Thanh Tùng, Giám đốc Công an thành phố Hà Nội về việc phải có chuyển biến rõ ràng trong công tác vệ sinh môi trường từ cơ sở, Công an phường Nghĩa Đô đã chủ động vào cuộc.

Trung tá Đặng Đình Hoàn, Tổ trưởng Tổ Cảnh sát trật tự cho biết: “Chỉ huy CAP đã cùng anh em trong đơn vị đi từng tuyến phố, rà soát từng điểm tập kết rác, ghi nhận các điểm đen, những vị trí người dân quen vứt sai giờ sai chỗ, và trao đổi trực tiếp với đơn vị thu gom về những khó khăn thực tế”

Trong quá trình đó, hiểu được những “nút thắt” lâu nay, công an phường phát hiện bãi đất tại nút giao Nguyễn Văn Huyên và Tô Hiệu, vốn trước dây là nơi tạm giữ phương tiện vi phạm, hoàn toàn có thể bố trí lại công năng.

Vị trí biệt lập, có tường rào, không ảnh hưởng trực tiếp đến khu dân cư xung quanh. Phương tiện vi phạm có thể bố trí sang địa điểm khác. Còn điểm tập kết rác thì cả phường đang cần, không thể chờ thêm.

Đề xuất được Công an phường báo cáo lên UBND phường và Ban Quản lý dự án đầu tư hạ tầng phường Nghĩa Đô. Ban Quản lý dự án, và lãnh đạo phường ủng hộ ngay.

Đứng ngay tại khoảng sân bê tông đó, nhìn chiếc xe ép rác đậu gọn trong bãi, ông Đặng Xuân Khang không giấu xúc động: "Công ty được UBND phường, Ban Quản lý dự án và đặc biệt là các đồng chí Công an tạo điều kiện bố trí cho một điểm trung chuyển. Bọn tôi mừng vô cùng. Chỉ cần được một điểm như thế là cơ bản sẽ giải quyết được vấn đề".

Ông Khang cũng cam kết rõ ràng: Ngay khi UBND phường có quyết định chính thức, trong tháng 6, đơn vị sẽ lát nền, quây tôn kín, xử lý hệ thống thoát nước rỉ rác và kiểm soát mùi để điểm trung chuyển vận hành đúng kỹ thuật, đảm bảo không ảnh hưởng đến đời sống người dân xung quanh.

Khi được hỏi liệu một điểm có đủ không, ông Khang cười: "Một điểm đã mừng lắm rồi." Một câu trả lời ngắn nhưng nói lên đủ thực trạng khan hiếm quỹ đất nội đô.

Khảo sát thực địa, xử lý từng điểm nóng

Không dừng lại ở việc bàn giao mặt bằng, Công an phường cùng BQL dự án trực tiếp đi thực địa, khảo sát lần lượt các tuyến phố. Trên cánh gà đường Nguyễn Văn Huyên, hàng rào tôn đã được dựng lên che gọn điểm tập kết, trả lại vỉa hè thông thoáng.

Trên phố Nghĩa Tân kéo dài, một hàng rào lưu động được triển khai theo mô hình học từ các phường trung tâm quận Hoàn Kiếm, Ba Đình: những tấm lưới màu xanh dịu mắt che chắn xe gom tạm dừng trên vỉa hè hẹp, trông như tấm bình phong trang trí hơn là điểm rác.

Cán bộ trong đoàn ví von nhìn thoáng qua cứ như lưới ngụy trang của bộ đội đặc công, che được những xe rác đang chờ có điểm bố trí hợp lý hơn. Người dân và du khách đỡ ngán ngẩm khi đi qua. Đường Nguyễn Khánh Toàn ghi dấu ấn rõ nhất: sau quá trình vận động bền bỉ, những điểm chân rác cố hữu ở đầu ngõ, tồn tại hàng năm trời, đã được xóa bỏ đa số.

Nhìn toàn cảnh địa bàn, mục tiêu đặt ra cần làm ngay là rút từ 32 đến 36 điểm tập kết xuống còn khoảng 16 điểm. Nguyên tắc thực hiện đơn giản: ưu tiên làm sạch tuyệt đối các trục đường chính, đường xuyên tâm, những tuyến mà một người dân chụp điện thoại lên là lập tức lan mạng. Rác từ ngõ ngách theo xe gom nhỏ ra điểm tập kết nội bộ, từ đó chuyển về điểm trung chuyển, chờ xe lớn ra quân sau 19h30. Quy trình khép kín, không để rác nằm ngoài đường.

Bên cạnh hạ tầng, cuộc trò chuyện của lực lượng Công an với cán bộ UBND phường ngay trên vỉa hè cũng bật ra một điều nan giải hơn: thói quen của một bộ phận người dân vứt rác sai giờ, sai chỗ. Quan điểm chỉ đạo được thống nhất là kiên quyết không bố trí xe gom tại các điểm đen theo đề nghị của một số tổ trưởng dân phố.

Để xe ở đó là ngầm đồng thuận cho hành vi vi phạm. Thay vào đó, cảnh sát khu vực sẽ phối hợp cùng đoàn thể đi từng ngõ tuyên truyền trước. Với những trường hợp nhắc mãi không chuyển biến, chế tài sẽ vào cuộc: xử phạt nguội, chụp ảnh đưa lên nhóm Zalo khu dân cư, thông báo cảnh sát khu vực xem xét hạ bậc gia đình văn hóa.

Tuyên truyền mà không có phạt, các bên đều thừa nhận, thì hiệu quả chỉ được một nửa.

Nhìn lại, đề xuất chuyển đổi công năng bãi giữ xe vi phạm của Công an phường Nghĩa Đô là việc tưởng nhỏ. Không tốn ngân sách lớn, không cần chờ phê duyệt từ cấp trên, chỉ cần một lần rà soát thực chất và sẵn sàng đặt lợi ích chung lên trên lợi ích cục bộ của đơn vị.

Nhưng chính cái nhỏ đó lại là mắt xích còn thiếu để cả chuỗi thu gom rác của phường vận hành trơn tru, giải phóng lòng đường và giúp đơn vị môi trường hiện thực hóa cam kết không để rác tồn qua ngày.

Cộng với những sáng kiến như dùng lưới che điểm tập kết, tinh gọn số lượng điểm tập kết và kiên quyết xử lý điểm đen, mô hình ở phường Nghĩa Đô đang hình thành một cách làm hoàn chỉnh, xuất phát từ cơ sở, bằng tư duy thực tiễn, đáng để nhiều địa bàn khác trong thành phố nghiên cứu và nhân rộng…