Nhìn lại lịch sử dân tộc, có thể thấy sức mạnh của Việt Nam chưa bao giờ chỉ được đo bằng tiềm lực vật chất hay quy mô kinh tế, mà trước hết và trên hết, bắt nguồn từ sự đồng thuận và niềm tin của Nhân dân. Từ buổi đầu dựng nước, trải qua các cuộc kháng chiến trường kỳ, đến công cuộc xây dựng và phát triển đất nước hôm nay, yếu tố quyết định làm nên thắng lợi luôn là sự gắn bó máu thịt giữa Đảng với Nhân dân. Thực tiễn đó đã khẳng định một chân lý bền vững rằng: Lòng dân chính là nền tảng của mọi thắng lợi.
Tư tưởng “lấy dân làm gốc” vì thế không chỉ là một khẩu hiệu chính trị, mà đã trở thành kim chỉ nam xuyên suốt trong mọi chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng. Trong tư tưởng Hồ Chí Minh, Nhân dân không chỉ là lực lượng làm nên lịch sử, mà còn là chủ thể sáng tạo, quyết định vận mệnh của đất nước. Người từng nhấn mạnh: “Trong bầu trời không gì quý bằng Nhân dân”. Lịch sử cũng đã chứng minh, những thắng lợi mang tính bước ngoặt của dân tộc, tiêu biểu như Cách mạng tháng Tám (1945), đều dựa trên sức mạnh đoàn kết toàn dân, trên sự đồng thuận và niềm tin vững chắc của Nhân dân đối với sự lãnh đạo của Đảng.
Bước vào giai đoạn phát triển mới, khi đất nước hội nhập sâu rộng và không gian mạng trở thành một phần không thể tách rời của đời sống xã hội, cuộc đấu tranh trên mặt trận tư tưởng ngày càng trở nên phức tạp, đa chiều và khó lường hơn. Trước tình hình đó, việc xây dựng “thế trận lòng dân” không chỉ là yêu cầu mang tính chiến lược lâu dài, mà còn là nhiệm vụ cấp thiết nhằm bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, giữ vững ổn định chính trị - xã hội.
Từ nhận thức lịch sử đến thực tiễn lãnh đạo, Đảng ta luôn nhất quán đặt Nhân dân vào vị trí trung tâm của sự nghiệp phát triển đất nước. Văn kiện Đại hội XIV của Đảng khẳng định rõ: “Nhân dân là chủ thể, là trung tâm của công cuộc đổi mới, xây dựng, phát triển đất nước và bảo vệ Tổ quốc”. Đây không chỉ là một định hướng mang tính lý luận, mà còn là sự đúc kết sâu sắc từ thực tiễn cách mạng Việt Nam.
Trong suốt tiến trình lịch sử, vai trò của Nhân dân không chỉ dừng lại ở sự tham gia, mà còn thể hiện ở khả năng quyết định thành bại của mọi chủ trương, đường lối. Từ các cuộc kháng chiến chống ngoại xâm đến công cuộc đổi mới đất nước, mỗi bước tiến đều gắn liền với sự đồng thuận và ủng hộ của Nhân dân. Khi Nhân dân tin tưởng và đồng lòng, những khó khăn, thách thức dù lớn đến đâu cũng có thể vượt qua; ngược lại, nếu thiếu sự đồng thuận, mọi nỗ lực dễ rơi vào tình trạng trì trệ, kém hiệu quả.
Chính vì vậy, một chính sách dù được xây dựng công phu đến đâu cũng chỉ thực sự đi vào cuộc sống khi đáp ứng được lợi ích thiết thực của người dân. Khi phù hợp với nguyện vọng của Nhân dân, chính sách sẽ tạo ra sức lan tỏa mạnh mẽ, huy động được nguồn lực xã hội rộng lớn. Trái lại, nếu chính sách chưa sát thực tiễn, chưa phản ánh đúng nhu cầu, nguyện vọng của người dân, thì việc triển khai sẽ gặp nhiều trở ngại, thậm chí có thể phát sinh những hệ lụy không mong muốn.
Từ đó có thể rút ra một nguyên tắc mang tính cốt lõi: Mọi đường lối, chủ trương, chính sách đều phải xuất phát từ thực tiễn, hướng tới lợi ích của Nhân dân và được xây dựng trên cơ sở lắng nghe, tôn trọng ý kiến của Nhân dân. Khi Nhân dân thực sự trở thành chủ thể, vừa tham gia, giám sát, vừa là người thụ hưởng, thì sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân tộc sẽ được phát huy một cách bền vững, tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển của đất nước trong mọi giai đoạn.
Từ vai trò trung tâm của Nhân dân, có thể thấy “thế trận lòng dân” không chỉ đơn thuần là sự đồng thuận nhất thời, mà là trạng thái ổn định lâu dài của niềm tin, sự gắn bó và tinh thần đồng hành giữa Nhân dân với Đảng và Nhà nước trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội. Đó là sự kết tinh của quá trình tích lũy niềm tin thông qua hiệu quả quản trị, sự minh bạch trong chính sách và khả năng đáp ứng kịp thời những nhu cầu, nguyện vọng chính đáng của người dân. Vì vậy, “thế trận lòng dân” không phải là yếu tố tự nhiên hình thành, mà là kết quả của một quá trình xây dựng bền bỉ, liên tục và có định hướng.
Xét trên bình diện quản trị quốc gia, “thế trận lòng dân” thể hiện ở mức độ người dân sẵn sàng đồng hành cùng các quyết sách, chủ động tham gia vào các hoạt động phát triển kinh tế - xã hội và tích cực đóng góp ý kiến cho quá trình hoạch định chính sách. Khi niềm tin được củng cố, mối quan hệ giữa Nhà nước và Nhân dân trở thành sự tương tác hai chiều, trong đó người dân vừa là đối tượng thụ hưởng, vừa là chủ thể tham gia kiến tạo.
Ở góc độ xã hội, “thế trận lòng dân” giúp duy trì sự ổn định trong những thời điểm nhạy cảm. Khi xuất hiện các vấn đề phức tạp hoặc thông tin đa chiều, chính niềm tin và sự tỉnh táo của người dân sẽ góp phần định hướng dư luận, hạn chế những phản ứng tiêu cực mang tính dây chuyền. Đây chính là điểm khác biệt căn bản giữa một xã hội có nền tảng niềm tin vững chắc và một xã hội dễ bị tác động bởi các yếu tố bên ngoài.
Đặc biệt, trên phương diện tư tưởng, “thế trận lòng dân” đóng vai trò như một cơ chế “tự phòng vệ” của xã hội trước các luận điệu xuyên tạc, sai trái. Khi người dân có đủ nhận thức và niềm tin vững chắc, họ không chỉ là người tiếp nhận thông tin mà còn trở thành “bộ lọc” tự nhiên, giúp ngăn chặn sự lan truyền của những quan điểm lệch lạc, góp phần giữ vững ổn định tư tưởng trong cộng đồng.
Từ những phân tích trên, có thể thấy “thế trận lòng dân” không chỉ mang ý nghĩa chính trị - xã hội, mà còn có vai trò trực tiếp trong việc bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Trong bối cảnh hiện nay, nhiệm vụ này không còn giới hạn ở các cơ quan chuyên trách, mà đòi hỏi sự tham gia của toàn xã hội, trong đó Nhân dân giữ vai trò đặc biệt quan trọng.
Nghị quyết 35-NQ/TW đã xác định rõ nhiệm vụ: “Tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong tình hình mới”. Tinh thần của Nghị quyết cho thấy, bảo vệ nền tảng tư tưởng không chỉ là đấu tranh trực diện với các quan điểm sai trái, mà còn là củng cố niềm tin xã hội, tăng cường sự đồng thuận của Nhân dân.
Trên thực tế, khi niềm tin của Nhân dân được củng cố, xã hội sẽ giữ được sự ổn định, các thông tin sai lệch khó “xâm nhập”, phát tán, và các luận điệu xuyên tạc sẽ mất đi sức thuyết phục. Mặt khác, nếu niềm tin bị lung lay, các thế lực thù địch sẽ có điều kiện lợi dụng để kích động, chia rẽ, gây mất ổn định xã hội. Do đó, xây dựng “thế trận lòng dân” không chỉ là nhiệm vụ chính trị, mà còn là giải pháp căn cơ để bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong bối cảnh mới.
Không chỉ dừng lại ở lý luận, “thế trận lòng dân” đã và đang được củng cố thông qua nhiều chủ trương, chính sách cụ thể trong thực tiễn. Trong những năm qua, Đảng và Nhà nước đã triển khai nhiều chương trình phát triển kinh tế - xã hội, điển hình như Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2021 - 2025, Chương trình giảm nghèo bền vững 2021 - 2025, Chương trình phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, hay Chương trình OCOP… góp phần cải thiện rõ rệt đời sống của người dân và củng cố niềm tin xã hội.
Song song với đó, các mô hình “Dân vận khéo” được triển khai rộng rãi, tạo cầu nối giữa chính quyền các cấp, lực lượng vũ trang và Nhân dân. Thông qua đối thoại, lắng nghe và giải quyết kịp thời những kiến nghị, niềm tin và sự gắn bó của Nhân dân với hệ thống chính trị từng bước được củng cố.
Thực tiễn triển khai sáp nhập địa giới hành chính và xây dựng chính quyền địa phương hai cấp vừa qua càng cho thấy rõ vai trò của “thế trận lòng dân”, khi người dân được thông tin đầy đủ, tham gia và đồng thuận, các chủ trương lớn được thực hiện thuận lợi, hiệu quả.
Trong quá trình đó, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tiếp tục phát huy vai trò tập hợp, đoàn kết Nhân dân, góp phần củng cố vững chắc “thế trận lòng dân”.
Cuối cùng, có thể khẳng định, “thế trận lòng dân” luôn là nền tảng vững chắc nhất của sức mạnh quốc gia, đồng thời là “lá chắn” quan trọng trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Khi niềm tin của Nhân dân được củng cố, mọi chủ trương, đường lối đều có điều kiện đi vào cuộc sống, tạo nên sự ổn định và đồng thuận xã hội.
Tuy nhiên, trong bối cảnh xã hội đang biến đổi nhanh chóng, đặc biệt là sự phát triển mạnh mẽ của internet và mạng xã hội, niềm tin xã hội cũng đang phải chịu những tác động đa chiều. Không ít trường hợp, những thông tin sai lệch, tin giả, cùng với sự tác động của các yếu tố tiêu cực trong đời sống xã hội, có thể ảnh hưởng đến nhận thức và tâm lý của một bộ phận người dân.
Điều đó đặt ra yêu cầu cấp thiết là phải nhận diện rõ những yếu tố đang tác động đến “thế trận lòng dân”, từ đó có những giải pháp phù hợp để củng cố và phát huy sức mạnh này. Vậy những thách thức đó là gì?
(Còn tiếp)
