Xác định lao động trị liệu là một trong những nội dung quan trọng trong giáo dục, phục hồi hành vi và nhân cách, nhiều năm qua, Cơ sở Cai nghiện ma túy số 1 TP Hà Nội đã xây dựng các mô hình sản xuất phù hợp với điều kiện thực tế. Trong đó, mô hình trồng thanh long trên diện tích gần 3ha với khoảng 2.000 gốc cây đang phát huy hiệu quả cả về giáo dục lẫn kinh tế.
Hiện toàn bộ khu vườn được 16 học viên cùng 4 cán bộ trực tiếp chăm sóc. Vụ thu hoạch vừa qua, vườn thanh long đạt sản lượng khoảng 5 tấn quả. Một phần sản phẩm được sử dụng cải thiện bữa ăn cho học viên, một phần phục vụ bếp ăn của cán bộ, số còn lại được bán với giá phù hợp cho cán bộ, người lao động trong đơn vị. Nguồn kinh phí thu được tiếp tục đầu tư mua phân bón, chăm sóc cây trồng cho vụ sau; phần còn dư được sử dụng phục vụ các hoạt động phúc lợi của đơn vị.
Để có được những vườn cây xanh tốt như hôm nay là cả quá trình. Những ngày đầu cải tạo đất, dựng trụ, đào hố trồng cây, nhiều học viên còn bỡ ngỡ, chưa tin rằng mình có thể gắn bó lâu dài với công việc. Đôi bàn tay từng quen với sự buông xuôi nay cầm cuốc, cầm xẻng dưới cái nắng bỏng rát của vùng đồi Yên Bài. Từ những hom giống nhỏ bé được đặt xuống đất, họ bắt đầu học cách chăm sóc từng cành cây, tỉa nhánh, làm cỏ, bón phân, tưới nước và kiên nhẫn chờ đợi cây lớn lên từng ngày.
Có những buổi sáng bắt đầu từ rất sớm, có những ngày nắng gắt đến bỏng da, cũng có những ngày mưa lạnh, đất bám đầy đôi ủng. Nhưng chính trong những tháng ngày lao động ấy, nhiều học viên đã dần tìm lại được điều họ từng đánh mất: ý thức trách nhiệm, niềm tin vào bản thân và giá trị của sức lao động chân chính. Không chỉ mang lại hiệu quả về kinh tế, vườn thanh long còn trở thành "lớp học" đặc biệt đối với những người đang trong quá trình cai nghiện.
Đến mùa thu hoạch, niềm vui hiện rõ trên gương mặt nhiều học viên khi tự tay cắt những chùm quả do chính mình vun trồng. Thành quả ấy không chỉ là những trái thanh long mà còn là sự thay đổi trong nhận thức và hành động. Qua lao động, họ hiểu giá trị của sự nỗ lực, của cuộc sống lương thiện và của những cơ hội được làm lại cuộc đời.
Từ một vùng đất khô cằn, những giàn thanh long hôm nay đã phủ kín màu xanh và cho mùa quả ngọt. Cũng từ những con người từng lầm lỡ, nhiều học viên đang từng bước thay đổi bằng chính sức lao động của mình.
Mô hình lao động trị liệu tại Cơ sở Cai nghiện ma túy số 1 không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả công tác cai nghiện mà còn tạo môi trường để học viên rèn luyện kỹ năng, ý thức kỷ luật và chuẩn bị hành trang tái hòa nhập cộng đồng. Những trái thanh long chín đỏ vì thế không chỉ là thành quả của một mùa vụ, mà còn là minh chứng cho hành trình hồi sinh của những con người từng một thời lạc lối.
