Vụ bê bối tại Cơ quan Phòng chống ma túy Mỹ: 'Thả cửa' cho hàng triệu viên Fentanyl cực độc lọt ra thị trường

Cơ quan Phòng chống ma túy Mỹ đã để hàng trăm nghìn viên fentanyl bất hợp pháp tuồn ra đường phố New Mexico từ năm 2023-2025, nhằm mục đích tập trung vào việc "nuôi" các vụ án ma túy lớn hơn, hãng tin AP trích dẫn các nguồn tin và hồ sơ từ cơ quan thực thi pháp luật cho biết ngày 22-6.

Theo cuộc điều tra độc lập vừa được hãng tin AP công bố dựa trên các tài liệu của Chính phủ Mỹ và lời khai của các đặc vụ DEA, cơ quan này đã liên tục giám sát nhưng quyết định không tịch thu các lô hàng Fentanyl lớn trong giai đoạn từ năm 2023 đến năm 2025.

Mục tiêu là trì hoãn bắt giữ để thu thập thêm bằng chứng, nhằm triệt phá các "ông trùm" lớn hơn trong đường dây. Tuy nhiên, chiến thuật này đang bị chỉ trích dữ dội vì đánh cược mạng sống của người dân.

Fentanyl là loại chất gây nghiện tổng hợp cực độc, chỉ cần một vài miligram đã đủ tước đi mạng sống của một người trưởng thành và từng bị Nhà Trắng liệt vào danh sách "chất hủy diệt hàng loạt".

Đây là một loại opioid (chất giảm đau gây nghiện) tổng hợp mạnh gấp khoảng 50 lần heroin. Một liều lượng nhỏ, tương đương vài hạt muối, cũng có thể gây tử vong, khiến nó nguy hiểm hơn nhiều so với cocaine, methamphetamine hoặc heroin tính theo đơn vị, trong khi bản thân loại thuốc này lại rẻ tiền để sản xuất và không phụ thuộc vào mùa vụ.

Sự nguy hiểm của loại chất này khiến Bộ Tư pháp Mỹ phải thiết lập quy trình nghiêm ngặt vào năm 2017, yêu cầu các đặc vụ phải tịch thu hoặc ngăn chặn Fentanyl ngay khi có cơ hội để ưu tiên bảo vệ an toàn công cộng.

Dẫu vậy, bất chấp các quy định an toàn, DEA tại bang New Mexico vẫn áp dụng chiến thuật "thả dây dài bắt cá lớn".

"Chúng tôi đã đầu độc cộng đồng để phá án. Bằng sự nhắm mắt làm ngơ một cách cố ý, chúng tôi đã lờ đi coi như không biết chuyện gì đã xảy ra với số ma túy đó. Nhưng thực tế, hành động này chắc chắn 100% đã gián tiếp giết chết nhiều người" - Đặc vụ cấp cao của DEA David Howell thừa nhận.

Các báo cáo mật cho thấy DEA nắm giữ thông tin tình báo chi tiết đến từng viên thuốc nhưng vẫn không có hành động.

Tháng 6-2023, qua điều tra và giám sát thực địa, DEA biết rõ một giao dịch gồm 74.000 viên Fentanyl diễn ra tại một bãi đỗ xe lưu động ở thành phố Albuquerque nhưng chỉ đứng nhìn. Vài ngày trước đó, một lốp xe dự phòng chứa đầy ma túy của băng đảng này cũng được "cho qua" tương tự.

Giai đoạn đầu năm 2025, một cựu giám sát viên giấu tên của DEA tiết lộ cơ quan này đã để cho ít nhất 1,8 triệu viên Fentanyl lọt lưới trong một cuộc điều tra liên bang.

Dù cuộc điều tra này sau đó kết thúc bằng vụ bắt giữ lớn nhất lịch sử DEA vào tháng 5-2025 khi cựu Bộ trưởng Tư pháp Pam Bondi công bố thu giữ hơn 3 triệu viên, nhưng cái giá phải trả là quá đắt.

Cựu giám sát viên này thừa nhận: "Khối lượng ma túy chúng tôi bắt được ở giai đoạn cuối thực chất chính là khối lượng đã lọt ra đường phố mỗi tháng trong suốt thời gian "nuôi án".

Trong khi tỷ lệ tử vong do quá liều trên toàn nước Mỹ giảm 14% vào năm ngoái, thì riêng tại bang New Mexico, trung tâm của bê bối này, số ca tử vong lại tăng vọt tới 21%.

Nhiều đặc vụ kỳ cựu đã ví chiến thuật nguy hiểm này của DEA không khác gì bê bối "Chiến dịch Fast and Furious" năm 2011.

Thời điểm đó, Cục Quản lý Rượu, thuốc lá, súng đạn và chất nổ Mỹ (ATF) đã để cho hơn 2.000 khẩu súng trường tấn công lọt sang Mexico nhằm lần dấu các băng đảng khét tiếng.

Chiến dịch này đổ vỡ và hứng chịu làn sóng chỉ trích dữ dội sau khi hai khẩu súng trong số đó xuất hiện tại hiện trường vụ sát hại một nhân viên tuần tra biên giới Mỹ.

Đối với Đặc vụ David Howell, sau khi chứng kiến quá nhiều cái chết thương tâm, trong đó có vụ một em bé 15 tháng tuổi tử vong do nuốt phải Fentanyl, ông đã chính thức nộp đơn tố cáo lên Văn phòng Cố vấn đặc biệt Mỹ vào năm 2023.

Tuy nhiên, sau đó, ông Howell đã bị hạ bậc đánh giá năng lực, thuyên chuyển sang làm công việc bàn giấy trong hơn một năm và các công tố viên liên bang cũng cấm ông ra tòa làm chứng với lý do "không tuân thủ mệnh lệnh".

Hiện tại, Văn phòng Biện lý liên bang tại Albuquerque cho biết những sai phạm nêu trên thuộc về ban lãnh đạo nhiệm kỳ trước và khẳng định bộ máy hiện tại đang tập trung tối đa vào việc trấn áp tội phạm ma túy một cách an toàn, đúng pháp luật.