Triển lãm “Tổ nghề và danh Nho nước Việt” do Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám tổ chức nhằm hướng tới kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám (1076 - 2026). Sự kiện góp phần mở màn cho chuỗi hoạt động thuộc Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội 2026, tiếp nối hành trình đánh thức lớp ký ức đô thị từ dự án nghệ thuật “Chuyện đình trong phố”.
Phát biểu tại sự kiện, ông Nguyễn Văn Tú, Phó Giám đốc Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám cho biết trưng bày “Tổ nghề và danh Nho nước Việt” giới thiệu với công chúng giá trị đặc biệt của nền quốc học đào tạo nên những hiền tài, góp phần trực tiếp vào phát triển đời sống nhân dân. Đồng thời, trưng bày cũng đưa các không gian di sản trở lại gần hơn với đời sống đương đại, trở thành không gian sáng tạo, nơi lưu giữ và trao truyền giá trị truyền thống để di sản văn hóa trở thành nguồn lực cho sự phát triển đất nước.
Bên cạnh đó, Giám tuyển Nguyễn Thế Sơn cũng bày tỏ triển lãm tạo nên mạch kết nối giữa câu chuyện phát triển kinh tế sáng tạo hôm nay với ký ức và lịch sử của một đô thị, bắt nguồn từ tên gọi Thăng Long - Kẻ Chợ. Từ nền tảng đó, nhóm giám tuyển và Ban tổ chức mở rộng câu chuyện thành Thăng Long - Kẻ Nghệ, tôn vinh những nghệ nhân, nghệ sĩ và vai trò của họ trong dòng chảy sáng tạo.
Trong lịch sử giáo dục Việt Nam, khoa cử Nho học đã sản sinh ra những bậc hiền tài cống hiến, phụng sự đất nước. Trong số họ, có nhiều nhà khoa bảng được ghi danh trên bia Tiến sĩ tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám còn có đóng góp thiết thực trong việc truyền bá tri thức, phát triển kỹ nghệ dân gian và được nhân dân tôn vinh làm tổ nghề. Triển lãm lần này giới thiệu về 8 vị Tiến sĩ có tên trên bia Tiến sĩ là tổ nghề một số nghề thủ công truyền thống của nước ta và nhà Nho Đặng Huy Trứ với nghề nhiếp ảnh.
Trong đó, nghề in mộc bản (Tiến sĩ Lương Như Hộc) gồm tranh khắc in mộc bản của nghệ nhân làng Thanh Liễu Nguyễn Công Đạt, Nguyễn Công Tráng; tác phẩm khắc gỗ của Thanh Uy Gallery, họa sĩ Trần Công Dũng, Trần Nguyên Đán, Phạm Khắc Quang, Phạm Hùng Anh và Nguyễn Tuệ Thư. Bên cạnh đó, triển lãm còn có sự góp mặt của nghề dệt chiếu (Tiến sĩ Phạm Đôn Lễ) với không gian sắp đặt của họa sĩ Vũ Xuân Đông kết hợp cùng nghệ nhân làng chiếu cói Nga Sơn (Thanh Hóa).
Tại triển lãm, nghề làm sơn ta (Tiến sĩ Trần Lư) đã bộc lộ được những góc nhìn đa dạng về kỹ thuật sơn ta thếp vàng từ họa sĩ Trương Hoàng Hải, nhóm HD Phạm Ngọc Hòa, Lê Minh Định, Lê Đăng Ninh, Nguyễn Tuấn Cường và Nguyễn Thị Hiếu. Nghề ép dầu (Tiến sĩ Nguyễn Quang Tán) với tác phẩm “Thánh sư ép dầu” bằng xi măng, gốm cổ của nhà điêu khắc Thái Nhật Minh và đèn hình chim của Đinh Văn Trọng. Nghề dệt lượt (Tiến sĩ Phùng Khắc Khoan) qua việc thực hành dệt của các nghệ nhân La Khê gồm Nguyễn Thị Thúy Quỳnh, Lê Toản, kết hợp thiết kế áo dài của sinh viên VNU-SIS và tơ lụa của họa sĩ Phạm Thủy Tiên.
Nghề thêu (Tiến sĩ Lê Công Hành) với tác phẩm của nghệ sĩ Phạm Ngọc Trâm kết hợp tranh lụa đương đại và kỹ thuật thêu vá của họa sĩ Đoàn Văn Tới. Nghề thuộc da (Tiến sĩ Nguyễn Thời Trung) giới thiệu bởi nghệ nhân, họa sĩ Cao Quynh và họa sĩ Vũ Xuân Đông. Nghề dát thiếc (Tiến sĩ Nguyễn Chính) qua các tác phẩm tranh lụa, điêu khắc, thiết kế của Yến Năng, Đỗ Hiệp, Ngô Nhật Thanh và Nam Chi. Nghề nhiếp ảnh (cụ Đặng Huy Trứ) kết nối lịch sử với thực hành hình ảnh đương đại qua tác phẩm của nghệ sĩ Nguyễn Thế Sơn, nhiếp ảnh gia Phạm Duy và sinh viên ngành Nhiếp ảnh nghệ thuật (ĐHQGHN). Đặc biệt, hệ thống bia khắc mica do họa sĩ Trần Hậu Yên Thế thực hiện xuyên suốt không gian trưng bày đã tạo nên gạch nối sáng tạo giữa hình tượng bia đá truyền thống với ngôn ngữ thị giác hiện đại.
Dưới sự giám tuyển của nghệ sĩ, giảng viên Nguyễn Thế Sơn, triển lãm được thiết kế như cuộc đối thoại sống động giữa tư liệu lịch sử, các tác phẩm, sản phẩm của nghề thủ công và nghệ thuật đương đại. Không đơn thuần tái hiện tiểu sử, các câu chuyện di sản được chuyển hóa qua đa dạng hình thức biểu đạt: mộc bản khắc gỗ, sơn mài, tranh thêu, sản phẩm dệt, điêu khắc, nhiếp ảnh và nghệ thuật sắp đặt. Sự kiện quy tụ lực lượng đông đảo các nghệ sĩ, nghệ nhân làng nghề và nghệ sĩ trẻ.
Triển lãm “Tổ nghề và danh Nho nước Việt” nhằm tôn vinh truyền thống hiếu học, tinh thần trọng tri thức và sáng tạo của dân tộc, định hình di sản như một nguồn tri thức sống, nơi các giá trị văn hóa truyền thống tiếp tục sinh sôi, truyền cảm hứng mạnh mẽ cho cộng đồng và sự phát triển đô thị đương đại. Triển lãm mở cửa đón người dân và du khách tham quan từ ngày 9/11 - 5/12 tại Nhà Tiền đường, khu Thái Học, Văn Miếu - Quốc Tử Giám (Hà Nội).
Một số hình ảnh tại sự kiện:
