Bộ KH&CN đang lấy ý kiến dự thảo Nghị định quy định xử phạt vi phạm hành chính về lĩnh vực tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, đo lường và chất lượng sản phẩm, hàng hóa. Dự thảo đề xuất xử lý tăng nặng một số hành vi vi phạm hành chính và bổ sung một số hình thức vi phạm mới về tiêu chuẩn, đo lường hàng hóa.
Theo dự thảo, các khung tiền phạt cố định được thiết kế theo mức độ rủi ro và hậu quả của hành vi, trong đó các hành vi thủ tục, hồ sơ, báo cáo được bố trí ở tầng thấp hơn; hành vi vi phạm điều kiện quản lý, vi phạm kỹ thuật trực tiếp, cố ý che giấu, làm sai lệch kết quả, tiếp tục vi phạm sau yêu cầu hợp pháp hoặc hành vi có tính hệ thống được bố trí ở các tầng cao hơn.
Các khung xử phạt vi phạm hành chính đối với tổ chức chủ yếu từ 10-40 triệu đồng, 30-100 triệu đồng, 60-160 triệu đồng, 100-300 triệu đồng và 200-500 triệu đồng. Mức cao nhất của một khung cố định không vượt 600 triệu đồng đối với tổ chức và 300 triệu đồng đối với cá nhân.
Các dải này là công cụ hiệu chỉnh tương quan chế tài, không phải là phân loại pháp lý độc lập về mức độ vi phạm.
Mức phạt thực tế còn được xác định trong khung trên cơ sở tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ theo Luật Xử lý vi phạm hành chính; không sử dụng lặp lại một yếu tố vừa là dấu hiệu cấu thành của khung cao hơn vừa là tình tiết tăng nặng.
Dự thảo cũng nêu cơ chế phạt theo giá trị sản phẩm, hàng hóa vi phạm và số tiền thu lợi bất hợp pháp. Mức từ 1 lần đến dưới 2,5 lần giá trị sản phẩm, hàng hóa vi phạm đối với tầng hành vi thấp hơn và từ 2,5 lần đến 05 lần đối với tầng hành vi có tính chất nghiêm trọng hơn, như tiếp tục lưu thông sau quyết định hoặc yêu cầu hợp pháp của cơ quan có thẩm quyền. Không đồng thời áp dụng khung tiền cố định và khung theo số lần đối với cùng một hành vi.
Đối với đo lường, khi hành vi trực tiếp làm phát sinh số tiền thu lợi bất hợp pháp trong suốt quá trình vi phạm và số tiền này lớn hơn mức tối đa của khung tiền phạt cố định tương ứng thì áp dụng mức từ 1 lần đến dưới 2,5 lần hoặc từ 2,5 lần đến 5 lần số tiền thu lợi bất hợp pháp tùy nhóm hành vi.
Dự thảo cũng bổ sung cơ chế sử dụng hồ sơ, dữ liệu điện tử, thực hiện tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề và đình chỉ hoạt động trên môi trường điện tử; đồng thời xử lý trường hợp hệ thống kỹ thuật chưa bảo đảm để không biến sự cố hệ thống thành vi phạm của tổ chức, cá nhân khi pháp luật không quy định trách nhiệm tương ứng.
Đáng chú ý, dự thảo lược bỏ một số quy định tồn tại từ lâu như: Không tiếp tục phương án coi “thu hồi” giấy chứng nhận, quyết định chỉ định, thẻ hoặc giấy tờ tương tự là hình thức xử phạt bổ sung nếu Luật Xử lý vi phạm hành chính không quy định; việc thu hồi, chấm dứt hiệu lực hoặc hủy bỏ các giấy tờ này được thực hiện theo pháp luật chuyên ngành khi có căn cứ;
Không tiếp tục sao chép hành vi đã được quy định đầy đủ tại nghị định xử phạt của lĩnh vực khác; đối với bảo hành, đổi hàng, hoàn tiền, xăng dầu và các lĩnh vực giao thoa, dự thảo sử dụng điều dẫn chiếu hoặc nguyên tắc ưu tiên áp dụng nghị định chuyên ngành…
Theo báo cáo Tổng kết việc thi hành Nghị định số 119/2017/NĐ-CP ngày 01/11/2017 của Chính phủ quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tiêu chuẩn, đo lường và chất lượng sản phẩm, hàng hóa được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 126/2021/NĐ-CP ngày 30/12/2021 của Chính phủ, Bộ KH&CN cho biết, giai đoạn từ ngày 1-2- 2022 đến ngày 30-9-2025, các lực lượng như: Quản lý thị trường, hải quan, biên phòng… cùng các Bộ, địa phương đã kiểm tra, xử lý hàng chục nghìn vụ vi phạm liên quan đến tiêu chuẩn, đo lường hàng hóa; thu giữ hàng trăm nghìn sản phẩm vi phạm và xử phạt hàng nghìn tỷ đồng.
