Doanh nghiệp đẩy mạnh nhập khẩu máy móc, linh kiện
Theo thống kê sơ bộ của Cục Hải quan, trong tháng 5, xuất khẩu hàng hóa đạt 46,93 tỷ USD, tăng 2,1% so với tháng trước; Nhập khẩu hàng hóa đạt 52,14 tỷ USD, tăng 4,3%. Như vậy, tổng xuất nhập khẩu hàng hóa tháng 5/2026 đạt 99,07 tỷ USD, tăng 3,2%, tương ứng tăng 3,1 tỷ USD so với tháng trước.
Tính chung 5 tháng đầu năm, xuất khẩu hàng hóa đạt 215,66 tỷ USD, tăng 19,5%, tương ứng tăng 35,13 tỷ USD so với cùng kỳ năm trước. Đáng chú ý, nhập khẩu hàng hóa tăng mạnh 30,8% so với cùng kỳ, tương ứng tăng hơn 55 tỷ USD, đạt 229,46 tỷ USD.
Tổng xuất nhập khẩu hàng hóa 5 tháng năm 2026 đạt 445,12 tỷ USD, tăng 25%, tương ứng tăng 89,17 tỷ USD so với cùng kỳ năm trước.
Cán cân thương mại nhập siêu 13,8 tỷ USD. Cập nhật mới nhất đến ngày 7/6, nhập siêu đã nâng lên 15,36 tỷ USD.
Lý giải nguyên nhân nhập siêu tăng mạnh so với các năm trước, ông Ngô Như An, Phó trưởng ban Công nghệ thông tin và thống kê hải quan, Cục Hải quan cho biết, có thể xuất phát từ việc các doanh nghiệp tăng cường nhập khẩu, chủ động dự phòng để đảm bảo hoạt động sản xuất và thực hiện các đơn hàng đã ký kết.
Theo ông An, hàng hóa nhập siêu chủ yếu đến từ máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện. Quý I nhóm này nhập siêu 3,65 tỷ USD, lũy kế 5 tháng đầu năm nhập siêu 13,61 tỷ USD.
Thứ 2 là nhóm dầu thô. Việc giá dầu thô tăng cao do Căng thẳng ở Trung Đông là nguyên nhân chính khiến giá trị nhập khẩu dầu thô của Việt Nam tăng lên.
Thứ 3 là nhập khẩu nhóm hàng máy móc, thiết bị, ô tô và linh kiện phục vụ sản xuất cũng tăng mạnh.
Theo đại diện Cục Hải quan, trong khi nhập khẩu tăng mạnh, xuất khẩu nhìn chung lại có xu hướng giảm đã tác động mạnh tới cán cân thương mại.
Dự báo về cán cân thương mại từ nay đến cuối năm, theo ông là vấn đề rất khó vì biến động về địa chính trị. Tuy nhiên, qua số liệu theo dõi, cơ quan hải quan nhận thấy tình hình nhập siêu đã có dấu hiệu "hạ nhiệt". Ví dụ, trong nửa đầu tháng 5, nhập siêu tăng vọt nhưng nửa cuối chuyển sang xuất siêu 0,5 tỷ USD. Đầu tháng 6, tình trạng nhập siêu vẫn duy trì nhưng mức độ thấp hơn trước đó.
Về thu ngân sách, năm nay, Cục Hải quan được Quốc hội giao dự toán thu ngân sách Nhà nước là 451.000 tỷ đồng, phấn đấu thu ngân sách Nhà nước là 516.500 tỷ đồng.
Đến ngày 7/6, thu ngân sách Nhà nước lĩnh vực này đã đạt 226.493 tỷ đồng, bằng 50,2% dự toán, bằng 43,1% chỉ tiêu phấn đấu, tăng 15,8% so với cùng kỳ năm 2025.
Đẩy mạnh truy quét hàng vi phạm sở hữu trí tuệ
Về công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại, trong tháng 5/2026, tình hình diễn biến phức tạp, nổi lên hiện tượng vận chuyển quá cảnh hàng hóa giả mạo nhãn hiệu và hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Số vụ vi phạm về sở hữu trí tuệ, hàng giả là 15 vụ, trong đó 03 vụ có dấu hiệu hình sự và 12 vụ vi phạm hành chính, tăng 08 vụ (tăng 114,3%) so với cùng kỳ năm 2025.
Từ ngày 15/4-14/5/2026, cơ quan Hải quan đã phát hiện, bắt giữ và xử lý 1.902 vụ (tăng 655 vụ, tương đương 52,5% so với cùng kỳ năm 2025); trị giá hàng hoá vi phạm ước tính đạt 1.907,7 tỷ đồng. Cơ quan Hải quan đã chuyển khởi tố 07 vụ. Số thu NSNN từ xử phạt vi phạm hành chính là 2.349,5 tỷ đồng (bao gồm tiền phạt, tiền ấn định thuế, tiền bán hàng tịch thu).
Lũy kế từ ngày 15/12/2025 - 14/5/2026, toàn ngành Hải quan đã phát hiện, bắt giữ và xử lý 8.931 vụ, trị giá hàng hoá vi phạm ước tính đạt 8.394,3 tỷ đồng. Trong đó có 40 vụ vi phạm về sở hữu trí tuệ và hàng giả, trị giá hàng hóa vi phạm gần 20 tỷ đồng.
Cơ quan Hải quan đã khởi tố 4 vụ và chuyển khởi tố 50 vụ. Số thu NSNN từ xử phạt vi phạm hành chính là hơn 2.627 tỷ đồng.
Về công tác đấu tranh phòng, chống ma túy, từ ngày 15/4-14/5/2026, ngành Hải quan đã chủ trì, phối hợp với các lực lượng Công an, Bộ đội Biên Phòng phát hiện, bắt giữ 09 vụ/115 đối tượng, trong đó cơ quan Hải quan chủ trì 03 vụ; thu giữ 120,36 kg ma túy các loại.
Lũy kế từ ngày 15/12/2025 - 14/5/2026, ngành Hải quan đã chủ trì, phối hợp với các lực lượng chức năng phát hiện, bắt giữ 72 vụ/196 đối tượng, trong đó cơ quan Hải quan chủ trì 23 vụ. Tang vật thu được khoảng 428,07 kg ma tuý các loại.
