Trong những năm gần đây, UAV cảm tử Shahed-136 do Iran phát triển liên tục xuất hiện tại các điểm nóng quân sự, từ chiến trường Ukraine đến khu vực Trung Đông. Sự phổ biến của loại vũ khí này cho thấy một xu hướng mới trong chiến tranh hiện đại, khi những phương tiện giá rẻ được sản xuất hàng loạt có thể tạo ra sức ép lớn đối với các hệ thống phòng thủ tiên tiến.
Shahed-136 được thiết kế theo cấu hình cánh tam giác đặc trưng, dài 3,35 m và có sải cánh 2,5 m. UAV sử dụng động cơ cánh quạt đặt phía sau thân, tạo ra âm thanh đặc trưng trong quá trình bay. Dù tốc độ tối đa chỉ đạt 185 km/h, thấp hơn nhiều so với các loại tên lửa hành trình hiện đại, nhưng đây không phải điểm yếu quyết định đối với loại vũ khí này.
Điểm đáng chú ý nhất của Shahed-136 nằm ở khả năng hoạt động đường dài. Tùy cấu hình, UAV có thể đạt tầm bay lên tới 2.500 km. Đầu đạn mang theo nặng 50 kg, đủ sức gây thiệt hại cho các mục tiêu như trạm radar, kho nhiên liệu hoặc cơ sở hạ tầng quan trọng.
Giới phân tích quân sự cho rằng ưu thế lớn nhất của UAV cảm tử Shahed-136 không nằm ở công nghệ mà ở bài toán chi phí. Giá thành mỗi UAV chỉ ở mức vài chục nghìn USD, trong khi nhiều loại tên lửa đánh chặn hiện đại có giá lên tới hàng triệu USD mỗi quả. Điều này tạo ra sự chênh lệch lớn giữa chi phí tấn công và chi phí phòng thủ.
Shahed-136 thường được sử dụng theo chiến thuật bão hòa, với nhiều UAV được phóng đồng thời nhằm gây quá tải cho hệ thống phòng không đối phương. Ngay cả khi phần lớn mục tiêu bị đánh chặn, chỉ cần một số UAV lọt qua cũng có thể gây thiệt hại đáng kể.
Sự xuất hiện của Shahed-136 đang buộc nhiều quốc gia phải xem xét lại cách thức xây dựng mạng lưới phòng không trong tương lai. Bên cạnh các tên lửa đánh chặn đắt tiền, nhiều nước đang đầu tư vào pháo phòng không, vũ khí laser và các biện pháp tác chiến điện tử nhằm đối phó hiệu quả hơn với làn sóng UAV cảm tử giá rẻ đang ngày càng phổ biến trên chiến trường.
