Nhận thức rõ xu thế đó, Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia là đột phá quan trọng hàng đầu, là động lực then chốt để xây dựng lực lượng sản xuất hiện đại, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và đưa đất nước phát triển nhanh, bền vững trong kỷ nguyên mới.
Thực tiễn cho thấy, dòng chảy đổi mới sáng tạo đang lan tỏa mạnh mẽ từ cấp độ quốc gia đến từng ngành nghề, từng doanh nghiệp và từng con người. Tuy nhiên, cũng như một dòng sông muốn chảy xa phải được khơi thông những chỗ tắc nghẽn, quá trình đổi mới sáng tạo hiện nay vẫn đang đứng trước nhiều rào cản cả về tư duy, phương pháp và công nghệ. Việc nhận diện đầy đủ những thành tựu đã đạt được cũng như những điểm nghẽn còn tồn tại sẽ là cơ sở quan trọng để xác định hướng đi cho chặng đường tiếp theo.
Thành tựu: Khi dòng chảy đổi mới lan tỏa từ đất nước đến "Khối Phê duyệt"
Nhìn trên phạm vi cả nước, đổi mới sáng tạo đang ngày càng trở thành động lực quan trọng của tăng trưởng kinh tế. Kinh tế số liên tục phát triển; các nền tảng số, thương mại điện tử, thanh toán điện tử và dịch vụ công trực tuyến ngày càng mở rộng. Việt Nam đang từng bước chuyển dịch từ mô hình tăng trưởng dựa trên các yếu tố truyền thống sang mô hình dựa trên tri thức, dữ liệu và công nghệ.
Là huyết mạch của nền kinh tế, ngành ngân hàng là một trong những lĩnh vực tiên phong trong tiến trình chuyển đổi số. Nếu trước đây lợi thế cạnh tranh chủ yếu dựa trên quy mô vốn, mạng lưới hoạt động và kinh nghiệm quản trị thì ngày nay năng lực công nghệ, khả năng khai thác dữ liệu và tốc độ đổi mới đang trở thành những yếu tố quyết định.
Những năm gần đây, hoạt động ngân hàng số phát triển mạnh mẽ; thanh toán không dùng tiền mặt trở thành xu hướng chủ đạo; dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo và các công cụ phân tích hiện đại từng bước được ứng dụng trong quản trị điều hành, phát triển sản phẩm và kiểm soát rủi ro. Sự chuyển dịch đó không chỉ làm thay đổi trải nghiệm của khách hàng mà còn làm thay đổi căn bản phương thức vận hành của toàn bộ hệ thống ngân hàng.
Hòa chung dòng chảy đổi mới của toàn ngành, Vietcombank đã xác định chuyển đổi số, phát triển dữ liệu và đổi mới sáng tạo là những trụ cột quan trọng trong chiến lược phát triển dài hạn. Không chỉ tập trung vào đầu tư công nghệ, Vietcombank còn chú trọng xây dựng văn hóa đổi mới, khuyến khích cán bộ chủ động đề xuất sáng kiến, cải tiến quy trình và ứng dụng các giải pháp mới vào thực tiễn hoạt động.
Tinh thần đó được thể hiện rõ nét tại Khối Phê duyệt gồm Phòng Phê duyệt tín dụng, Phòng Quản lý nợ, Trung tâm Định giá tài sản.
Trong lĩnh vực quản lý nợ, hệ thống AVS đã góp phần hình thành kho dữ liệu tập trung về tài sản bảo đảm trên phạm vi toàn hệ thống. Hàng triệu thông tin dữ liệu được chuẩn hóa, cập nhật và quản lý tập trung; hàng trăm nghìn bất động sản được số hóa trên bản đồ điện tử. Đây không chỉ là công cụ hỗ trợ tác nghiệp mà còn là nền tảng dữ liệu quan trọng phục vụ quản trị rủi ro, phân tích thị trường và nâng cao hiệu quả điều hành.
Tại Phòng Phê duyệt tín dụng, việc ứng dụng các công cụ phân tích dữ liệu đang từng bước hỗ trợ cán bộ nâng cao chất lượng thẩm định, nhận diện sớm các dấu hiệu rủi ro và rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ. Tư duy quản trị dựa trên dữ liệu ngày càng được củng cố, từng bước thay thế phương thức xử lý dựa chủ yếu vào kinh nghiệm truyền thống.
Đối với Trung tâm Định giá tài sản, công tác xây dựng cơ sở dữ liệu giá tập trung, thu thập dữ liệu thị trường và nghiên cứu các mô hình ước giá tự động đã mở ra nhiều hướng đi mới cho hoạt động định giá tài sản bảo đảm. Đây là nền tảng quan trọng để từng bước tiến tới ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong hoạt động định giá, nâng cao tính khách quan, minh bạch và độ chính xác của kết quả định giá.
Song hành với quá trình chuyển đổi số là sự lan tỏa mạnh mẽ của tinh thần đổi mới sáng tạo trong đội ngũ cán bộ Khối Phê duyệt.
Được phát động từ tháng 6/2026, Hội thi Sáng kiến Khối Phê duyệt và Vietcombank Lào đã lựa chọn thông điệp:
“Đừng giữ ý tưởng cho riêng mình - hãy biến nó thành sáng kiến”
Thông điệp ấy không chỉ là lời kêu gọi tham gia một cuộc thi mà còn là lời khích lệ mỗi cán bộ mạnh dạn đưa những ý tưởng xuất phát từ thực tiễn công việc thành những giải pháp cụ thể, có thể áp dụng và tạo ra giá trị cho đơn vị.
Ngay sau khi phát động, gần 400 cán bộ trong Khối đã nhiệt tình hưởng ứng. Ban Tổ chức đã tiếp nhận 80 sáng kiến đăng ký của 168 cán bộ, trong đó có 31 sáng kiến của Phòng Phê duyệt tín dụng, 20 sáng kiến của Trung tâm Định giá tài sản, 13 sáng kiến của Phòng Quản lý nợ, 15 sáng kiến của Vietcombank Lào và 01 sáng kiến được xây dựng với sự tham gia của cả bốn đơn vị trong Khối.
Sau quá trình hoàn thiện, 72 sáng kiến của 163 cán bộ được lựa chọn vào vòng sơ khảo. Các sáng kiến trải rộng trên nhiều lĩnh vực, từ cải tiến nghiệp vụ, hoàn thiện quy trình, nâng cao hiệu quả quản trị đến ứng dụng AI và chuyển đổi số. Sau quá trình đánh giá nghiêm túc, khách quan, 18 sáng kiến tiêu biểu của 59 cán bộ đã được lựa chọn trình bày tại vòng Chung khảo.
Điều đặc biệt đáng ghi nhận là mỗi sáng kiến đều xuất phát từ những yêu cầu rất cụ thể của thực tiễn công việc: rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, hoàn thiện quy trình nghiệp vụ, nâng cao chất lượng chuyên môn, tăng cường hiệu quả phối hợp và ứng dụng công nghệ để tạo thêm nhiều giá trị cho hoạt động của đơn vị cũng như của Vietcombank.
Bên cạnh đó, có tới 10 sáng kiến được xây dựng theo hình thức liên phòng, liên đơn vị trong và ngoài Khối. Điều đó cho thấy tinh thần phối hợp và chia sẻ tri thức đang ngày càng được củng cố, tạo nền tảng quan trọng cho việc hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo trong toàn Khối.
Những kết quả trên cho thấy dòng chảy đổi mới sáng tạo không còn là định hướng mang tính chiến lược đơn thuần mà đã từng bước trở thành hành động cụ thể trong từng hoạt động nghiệp vụ, từng quy trình và từng cán bộ.
Những điểm nghẽn còn tồn tại trong dòng chảy đổi mới
Bên cạnh những thành tựu đáng ghi nhận, thực tiễn cũng cho thấy quá trình đổi mới sáng tạo vẫn đang đối mặt với nhiều rào cản. Từ phạm vi quốc gia đến ngành Ngân hàng, Vietcombank và Khối Phê duyệt, có thể nhận diện ba điểm nghẽn cơ bản.
Điểm nghẽn 1: Nghẽn về tư duy
Biểu hiện dễ nhận thấy nhất là tâm lý "sợ sai", ngại đổi mới và ngại chịu trách nhiệm.
Ở phạm vi rộng hơn, điều này có thể làm giảm tốc độ cải cách, khiến nhiều ý tưởng mới chưa được mạnh dạn triển khai. Trong môi trường ngân hàng với yêu cầu quản trị rủi ro và tuân thủ ngày càng cao, tâm lý lựa chọn giải pháp an toàn đôi khi khiến những sáng kiến có giá trị chưa được thử nghiệm hoặc áp dụng kịp thời.
Tại Vietcombank và Khối Phê duyệt, đa số cán bộ đều nhận thức rõ vai trò của đổi mới sáng tạo. Tuy nhiên, việc chuyển từ tư duy thích ứng sang tư duy chủ động kiến tạo vẫn cần tiếp tục được thúc đẩy mạnh mẽ hơn. Thực tế Hội thi sáng kiến năm 2026 cho thấy tiềm năng sáng tạo là rất lớn, nhưng vẫn còn nhiều ý tưởng đang tồn tại dưới dạng kinh nghiệm cá nhân mà chưa được phát triển thành sáng kiến cụ thể để lan tỏa rộng hơn.
Điểm nghẽn 2: Nghẽn về phương pháp
Nhiều sáng kiến đã được hình thành nhưng vẫn mang tính đơn lẻ, cục bộ và khó nhân rộng.
Ở nhiều lĩnh vực, không ít mô hình tốt đã chứng minh hiệu quả nhưng chưa được chuẩn hóa thành quy trình hoặc giải pháp áp dụng trên diện rộng. Khoảng cách từ ý tưởng đến triển khai và từ triển khai đến nhân rộng vẫn còn tương đối lớn.
Đối với Khối Phê duyệt, kết quả Hội thi sáng kiến năm 2026 đã cho thấy tiềm năng đổi mới rất phong phú. Tuy nhiên, để các sáng kiến thực sự trở thành tài sản tri thức chung của toàn hệ thống thì cần thêm các cơ chế tổng kết, đánh giá, chuẩn hóa và nhân rộng. Nếu không, nhiều ý tưởng giá trị sẽ chỉ dừng lại ở phạm vi cá nhân hoặc từng đơn vị riêng lẻ.
Điểm nghẽn 3: Nghẽn về công nghệ và dữ liệu
Dữ liệu đang được xem là tài sản chiến lược trong thời đại số, nhưng dữ liệu chỉ thực sự phát huy giá trị khi được chuẩn hóa, liên thông và khai thác hiệu quả.
Ở phạm vi quốc gia, mặc dù hạ tầng số và cơ sở dữ liệu đang được phát triển mạnh mẽ, tình trạng phân tán dữ liệu và thiếu kết nối vẫn còn tồn tại ở nhiều lĩnh vực.
Trong ngành Ngân hàng cũng như tại Vietcombank, lượng dữ liệu ngày càng lớn nhưng việc chuyển đổi dữ liệu thành công cụ dự báo, cảnh báo sớm và hỗ trợ ra quyết định vẫn còn nhiều dư địa phát triển.
Đối với Khối Phê duyệt, các nền tảng dữ liệu quan trọng như AVS, cơ sở dữ liệu giá tập trung và các kho dữ liệu nghiệp vụ đã được xây dựng. Tuy nhiên, mức độ liên thông, chuẩn hóa và khai thác thông minh vẫn cần tiếp tục được hoàn thiện để đáp ứng yêu cầu của giai đoạn phát triển mới.
Nguyên nhân của các điểm nghẽn
Nhìn sâu vào bản chất vấn đề, ba điểm nghẽn trên xuất phát từ cả yếu tố thể chế, cơ chế quản trị và nền tảng công nghệ.
Đối với nghẽn về tư duy, nguyên nhân cốt lõi là cơ chế khuyến khích và bảo vệ người dám nghĩ, dám làm, dám đổi mới và dám chịu trách nhiệm chưa thực sự tạo động lực đủ mạnh. Việc phân cấp, phân quyền ở một số khía cạnh vẫn chưa gắn chặt với cơ chế khuyến khích và trách nhiệm giải trình rõ ràng.
Đối với nghẽn về phương pháp, nguyên nhân chủ yếu là thiếu cơ chế đồng bộ để ghi nhận, đánh giá, tổng kết và nhân rộng các sáng kiến. Nhiều ý tưởng tốt được hình thành từ thực tiễn nhưng chưa được chuẩn hóa thành các mô hình áp dụng rộng rãi trong toàn hệ thống.
Đối với nghẽn về công nghệ và dữ liệu, nguyên nhân quan trọng là việc xây dựng chuẩn dữ liệu dùng chung, kết nối và chia sẻ dữ liệu giữa các hệ thống vẫn đang trong quá trình hoàn thiện. Khi dữ liệu chưa thực sự liên thông, khả năng khai thác và ứng dụng công nghệ tiên tiến sẽ bị hạn chế.
Xu thế mới: Công nghệ hỗ trợ, con người quyết định
Bước vào giai đoạn phát triển tiếp theo, đổi mới sáng tạo sẽ tiếp tục được thúc đẩy bởi những xu hướng công nghệ mới.
Trước hết là sự phát triển mạnh mẽ của dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo. Các công nghệ này sẽ ngày càng được ứng dụng sâu rộng trong hoạt động thẩm định tín dụng, quản trị rủi ro, quản lý nợ, định giá tài sản bảo đảm và cảnh báo sớm các nguy cơ phát sinh.
Bên cạnh đó, định danh điện tử, kết nối cơ sở dữ liệu và các nền tảng số sẽ tiếp tục làm thay đổi phương thức cung cấp dịch vụ tài chính, giúp đơn giản hóa quy trình, rút ngắn thời gian xử lý và nâng cao hiệu quả vận hành.
Cùng với xu thế chuyển đổi số, tín dụng xanh và tài chính bền vững cũng đang trở thành một trong những định hướng phát triển quan trọng của ngành Ngân hàng. Các tiêu chí môi trường, xã hội và quản trị sẽ ngày càng được lồng ghép sâu vào hoạt động cấp tín dụng và quản trị rủi ro.
Tuy nhiên, dù công nghệ phát triển đến đâu thì công nghệ vẫn chỉ là công cụ. Dữ liệu có thể hỗ trợ phân tích, trí tuệ nhân tạo có thể hỗ trợ nhận diện rủi ro và đưa ra dự báo, nhưng chính con người mới là chủ thể tạo ra ý tưởng, đưa ra quyết định và chịu trách nhiệm về quyết định đó.
Nói cách khác, công nghệ có thể thúc đẩy đổi mới, nhưng con người mới là yếu tố quyết định thành công của đổi mới sáng tạo.
Thông điệp cho chặng đường tiếp theo
Gần 40 năm đổi mới đã mang lại những thành tựu to lớn cho đất nước. Dòng chảy đổi mới sáng tạo hôm nay cũng đang lan tỏa mạnh mẽ từ quốc gia đến ngành Ngân hàng, từ Vietcombank đến từng đơn vị trong Khối Phê duyệt và từng cán bộ đang trực tiếp tham gia vào quá trình kiến tạo giá trị mỗi ngày.
Những nền tảng dữ liệu đang được hình thành, công nghệ đang được ứng dụng ngày càng sâu rộng hơn và tinh thần đổi mới sáng tạo đang từng bước trở thành nét văn hóa trong toàn Khối. Tuy nhiên, thực tiễn cũng cho thấy ba điểm nghẽn lớn vẫn hiện hữu: nghẽn về tư duy, nghẽn về phương pháp và nghẽn về công nghệ - dữ liệu.
Việc nhận diện đúng những điểm nghẽn này không nhằm chỉ ra những hạn chế, mà để xác định rõ trọng tâm cần tập trung tháo gỡ trong giai đoạn tiếp theo.
Điểm nghẽn đã rõ. Giải pháp phải nhắm đúng từng điểm nghẽn.
Đó cũng chính là tiền đề để bước sang chặng tiếp theo của hành trình đổi mới sáng tạo: từ nhận diện thực trạng đến kiến tạo giải pháp; từ khát vọng đổi mới đến hành động cụ thể; từ sáng kiến đơn lẻ đến những chuyển biến mang tính hệ thống, góp phần xây dựng Vietcombank trở thành ngân hàng số hàng đầu khu vực và đồng hành cùng đất nước trên hành trình vươn mình trong kỷ nguyên phát triển mới.