Đằng sau những bức ảnh tưởng chừng chỉ để giải trí là hành vi xâm phạm quy định quản lý, sử dụng trang phục của lực lượng Công an nhân dân, tiềm ẩn nguy cơ bị các đối tượng xấu lợi dụng để giả danh, lừa đảo.
Khi quân phục trở thành công cụ câu tương tác
Mạng xã hội phát triển kéo theo xu hướng một bộ phận người dùng tìm cách thu hút sự chú ý bằng những hình ảnh khác lạ, gây tò mò. Đáng chú ý, có người lựa chọn trang phục Công an nhân dân làm đạo cụ để tạo dựng hình ảnh cá nhân, bất chấp những quy định nghiêm ngặt về quản lý, sử dụng quân trang dành riêng cho lực lượng vũ trang.
Theo cảnh báo của Bộ Công an ngày 13-11, thời gian gần đây xuất hiện tình trạng một số cá nhân tự ý mua trang phục, quân hiệu, phù hiệu Công an nhân dân hoặc sử dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) để ghép mặt, chỉnh sửa hình ảnh, video rồi đăng tải lên TikTok, Facebook nhằm tăng tương tác.
Một trường hợp cụ thể vừa được Phòng An ninh mạng, Công an thành phố Hải Phòng xử lý vi phạm hành chính là anh P.C.T (SN 2004, trú tại phường Bắc An Phụ, TP Hải Phòng) liên quan đến hành vi sử dụng trái phép trang phục Công an nhân dân.
Vụ việc là lời cảnh tỉnh đối với những người cho rằng việc mặc quân phục chụp ảnh, quay video đăng mạng xã hội chỉ đơn thuần là sở thích cá nhân, không gây ảnh hưởng đến ai. Trên thực tế, trang phục, cấp hiệu, phù hiệu Công an nhân dân không phải hàng hóa, đạo cụ được tự do mua bán và sử dụng theo nhu cầu cá nhân. Đây là những dấu hiệu nhận diện gắn với lực lượng thực thi pháp luật, được quản lý và sử dụng theo quy định.
Đáng lo ngại hơn, khi những hình ảnh mặc quân phục được phát tán rộng rãi, người xem có thể nhầm tưởng chủ tài khoản là cán bộ Công an đang công tác, từ đó nảy sinh sự tin tưởng hoặc bị dẫn dắt bởi những thông tin không chính xác. Những hình ảnh này cũng có thể bị sao chép, chỉnh sửa, sử dụng làm công cụ giả danh để tiếp cận, đe dọa, lừa đảo hoặc chiếm đoạt tài sản.
Nói cách khác, hành vi tưởng chừng chỉ nhằm tìm kiếm vài lượt thích, lượt chia sẻ có thể vô tình tạo thêm dữ liệu hình ảnh cho các đối tượng xấu lợi dụng.
Quy định pháp luật hiện hành đã xác định rõ trách nhiệm trong quản lý, sử dụng trang phục, cấp hiệu, phù hiệu, số hiệu và giấy chứng minh Công an nhân dân.
Cụ thể, Điều 23 Nghị định số 282/2025/NĐ-CP quy định mức xử phạt đối với các hành vi vi phạm liên quan đến quản lý, sử dụng trang phục Công an nhân dân.
Theo đó, hành vi tàng trữ, sử dụng trái phép trang phục, cấp hiệu, phù hiệu, số hiệu, giấy chứng minh Công an nhân dân bị phạt tiền từ 500.000 đồng đến 1,5 triệu đồng. Hành vi mua, bán hoặc đổi trái phép những vật phẩm này bị phạt từ 5 triệu đồng đến 10 triệu đồng. Đối với hành vi sản xuất trái phép hoặc làm giả trang phục, cấp hiệu, phù hiệu, số hiệu, mức phạt từ 10 triệu đồng đến 30 triệu đồng.
Ngoài hình thức phạt tiền, người vi phạm còn có thể bị áp dụng biện pháp tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm; buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được từ hành vi vi phạm theo quy định.
Đáng chú ý, nếu việc sử dụng trang phục, cấp hiệu, phù hiệu Công an nhân dân không dừng ở mục đích chụp ảnh, câu tương tác mà được thực hiện nhằm giả mạo chức vụ, cấp bậc, vị trí công tác hoặc phục vụ hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản, người vi phạm có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự tùy tính chất, mức độ và hậu quả.
Điều 339 Bộ luật Hình sự quy định về tội giả mạo chức vụ, cấp bậc, vị trí công tác. Trường hợp sử dụng việc giả danh Công an làm thủ đoạn gian dối để chiếm đoạt tài sản, hành vi có thể bị xem xét về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản theo Điều 174 Bộ luật Hình sự.
Như vậy, ranh giới giữa một hành vi vi phạm hành chính và hành vi có dấu hiệu tội phạm phụ thuộc vào tính chất, mục đích, phương thức thực hiện và hậu quả cụ thể, chứ không đơn thuần nằm ở lời giải thích rằng người vi phạm chỉ muốn giải trí hoặc câu like.
Cẩn trọng với những hình ảnh Công an trên không gian mạng
Một vấn đề khác cần được nhìn nhận là nguy cơ lợi dụng hình ảnh, trang phục Công an nhân dân để thực hiện các hành vi vi phạm pháp luật trên không gian mạng.
Trong bối cảnh công nghệ AI ngày càng phổ biến, việc tạo dựng hình ảnh, video giả mạo một người mặc sắc phục Công an không còn quá phức tạp. Chỉ từ một bức ảnh chân dung, các đối tượng có thể chỉnh sửa, ghép mặt vào hình ảnh quân phục, tạo dựng video với nội dung, lời thoại được dàn dựng nhằm đánh lừa người xem.
Nếu những hình ảnh này được sử dụng để xây dựng tài khoản giả danh cán bộ Công an, tiếp cận người dân, đưa ra những thông tin về điều tra, xử lý vi phạm hoặc yêu cầu cung cấp thông tin cá nhân, chuyển tiền, nguy cơ thiệt hại sẽ rất lớn.
Thực tế, thủ đoạn giả danh lực lượng Công an để lừa đảo không gian mạng đã được cơ quan chức năng nhiều lần cảnh báo. Việc sử dụng hình ảnh, trang phục và các dấu hiệu nhận diện của lực lượng Công an có thể khiến nạn nhân mất cảnh giác, tin tưởng vào danh tính giả mạo và làm theo yêu cầu của đối tượng.
Vì vậy, người dân cần tỉnh táo trước những tài khoản mạng xã hội tự nhận là cán bộ Công an, đặc biệt khi các tài khoản này chủ động liên hệ, yêu cầu cung cấp thông tin cá nhân, tài khoản ngân hàng hoặc chuyển tiền để giải quyết công việc. Không nên căn cứ vào hình ảnh mặc sắc phục, quân hàm hay những video được đăng tải để xác thực danh tính một người.
Bộ Công an khuyến cáo người dân tuyệt đối không mua bán, tàng trữ, sử dụng trái phép quân phục, phù hiệu Công an nhân dân; không sử dụng ứng dụng AI để ghép mặt, tạo dựng hình ảnh mạo danh lực lượng vũ trang. Khi phát hiện các trường hợp rao bán quân trang hoặc có dấu hiệu mạo danh cán bộ Công an trên mạng, người dân cần kịp thời thông báo cho cơ quan Công an gần nhất để xác minh, xử lý.
Một lượt thích, một video có thể mang lại sự chú ý nhất thời, nhưng không thể là lý do để xem nhẹ pháp luật. Trang phục Công an nhân dân không phải đạo cụ phục vụ trò giải trí hay công cụ đánh bóng hình ảnh cá nhân. Tôn trọng những dấu hiệu nhận diện của lực lượng thực thi pháp luật cũng chính là góp phần bảo vệ uy tín của lực lượng Công an và giữ gìn niềm tin của nhân dân trên không gian mạng.
