Giao Chính phủ quy định nguyên tắc, tiêu chí xác định mức tiền đặt trước
Với 475/482 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành, sáng nay, 20-11, Quốc hội đã thông qua Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi).
Trước đó, Quốc hội nghe Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình bày Báo cáo giải trình tiếp thu và chỉnh lý dự thảo Luật này.
Về tiền đặt trước (Điều 35), tiếp thu ý kiến của đại biểu Quốc hội, dự thảo Luật đã bổ sung khoản 10 Điều 35 giao Chính phủ quy định nguyên tắc, tiêu chí xác định mức tiền đặt trước cụ thể trong khung luật định, bảo đảm phù hợp với tính chất từng loại tài sản, điều kiện thực tiễn tại từng địa phương, không tạo rào cản bất hợp lý về tiền đặt trước đối với người tham gia đấu giá.
Qua thống kê nhanh tại 16 tỉnh, thành phố (thường xuyên có hoạt động đấu giá quyền sử dụng đất ở) cho thấy các quy định về tiền đặt trước, hủy kết quả trúng đấu giá và cấm tham gia đấu giá theo Nghị quyết số 66.11/2026/NQ-CP đã bước đầu phát huy tác dụng; số người trúng đấu giá bỏ cọc đã giảm đáng kể.
Riêng tại Thanh Hóa, sau khi áp dụng mức 50% giá khởi điểm, số thửa, lô đất bị hủy kết quả do không nộp tiền giảm từ 377 trường hợp năm 2025 xuống 82 trường hợp trong 9 tháng năm 2026; trong khi số thửa, lô đưa ra đấu giá tăng từ 1.129 lên 3.889 thửa đất, lô đất. Tại Quảng Trị, số trường hợp bị hủy kết quả giảm từ 35 xuống 11.
Vì vậy, Chính phủ đề nghị giữ khung tiền đặt trước từ 20-50% giá khởi điểm đối với đấu giá quyền sử dụng đất để giao đất ở cho cá nhân nhằm khắc phục tình trạng trả giá cao bất thường rồi bỏ cọc, gây tác động tiêu cực đến thị trường bất động sản.
Về người tham dự phiên đấu giá được coi là đồng ý trả giá bằng giá khởi điểm (khoản 3 Điều 36), theo Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng, người tham dự phiên đấu giá đã tự nguyện đăng ký, biết trước giá khởi điểm và Quy chế cuộc đấu giá, nộp tiền đặt trước và quyết định tham dự phiên đấu giá.
Do đó, việc coi sự tham gia của họ là chấp nhận mức giá tối thiểu đã công khai là gắn quyền với trách nhiệm, không phải áp đặt mức giá chưa biết trước. Quy định này nhằm ngăn ngừa tình trạng thông đồng trong đấu giá tài sản như trong thực tiễn đã xảy ra (nhiều người đăng ký tham dự nhưng đồng loạt không trả giá) để làm cho cuộc đấu giá không thành, gây tốn kém chi phí, kéo dài xử lý tài sản và tạo điều kiện dìm giá. Dự thảo Luật kế thừa quy định hiện hành không quy định buộc trả cao hơn giá khởi điểm; quyền quyết định giá cạnh tranh vẫn thuộc về người tham gia. Khi nhiều người cùng chấp nhận giá khởi điểm mà không có ai trả giá cao hơn thì bốc thăm là phương thức khách quan, công khai, bình đẳng, tránh việc tùy nghi chọn người trúng.
Dự thảo Luật quy định trường hợp tất cả người tham dự phiên đấu giá từ chối bốc thăm thì đấu giá không thành; người từ chối bốc thăm được coi là rút lại giá đã trả và xử lý tiền đặt trước theo quy định. Việc bốc thăm được thực hiện dưới sự giám sát của người có tài sản đấu giá. Do đó, Chính phủ đề nghị Quốc hội cho giữ quy định này.
Bổ sung hai trường hợp bị cấm tham gia đấu giá
Về các biện pháp cấm tham gia đấu giá (Điều 58), tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội, bên cạnh trường hợp vi phạm nghĩa vụ thanh toán dẫn đến hủy quyết định phê duyệt kết quả đấu giá, dự thảo Luật đã bổ sung hai trường hợp bị cấm tham gia đấu giá (gồm từ chối kết quả trúng đấu giá và từ chối ký biên bản đấu giá) nhằm xử lý đầy đủ vi phạm phát sinh ở các giai đoạn, tăng tính răn đe, phòng ngừa việc trả giá cao bất thường, sau đó từ chối kết quả đấu giá thành để trục lợi.
Về đấu giá trực tuyến và Hệ thống đấu giá trực tuyến (khoản 5, khoản 7 Điều 37), khoản 5 Điều 37 dự thảo Luật đã được chỉnh lý theo hướng không quy định cố định ngưỡng 200 triệu đồng trong Luật mà giao Chính phủ quy định mức giá khởi điểm hoặc tổng giá khởi điểm của tài sản thuộc diện bắt buộc đấu giá trực tuyến qua Hệ thống đấu giá trực tuyến, bảo đảm phù hợp với điều kiện hạ tầng và thực tiễn.
Về xác định đấu giá tài sản là ngành, nghề kinh doanh có điều kiện, Điều 19 của dự thảo Luật đã luật hóa Nghị quyết số 66.17/2026 và Nghị quyết số 66.18/2026 của Chính phủ về cắt giảm điều kiện kinh doanh, đơn giản hóa thủ tục nhằm tạo thuận lợi cho doanh nghiệp gia nhập thị trường, phát triển dịch vụ đấu giá tài sản, nhất là đấu giá tự nguyện. Hoạt động này vẫn được quản lý bằng tiêu chuẩn nghề nghiệp, Chứng chỉ hành nghề, trách nhiệm pháp lý và công tác kiểm tra, giám sát.
Về cơ chế bảo vệ người mua ngay tình, Điều 7 của dự thảo Luật quy định trách nhiệm của cơ quan nhà nước trong việc bảo vệ người mua tài sản đấu giá ngay tình.
Theo đó, người mua tài sản đấu giá ngay tình có quyền sở hữu tài sản trong trường hợp có người thứ ba tranh chấp quyền sở hữu tài sản. Trường hợp bản án, quyết định liên quan bị sửa đổi, hủy bỏ sau khi đã đấu giá thành mà trình tự, thủ tục đấu giá theo đúng quy định của Luật Đấu giá tài sản thì tài sản đó vẫn thuộc quyền sở hữu của người mua được tài sản đấu giá ngay tình.
Đồng thời, Điều 61 của dự thảo Luật quy định trường hợp hủy kết quả đấu giá tài sản (do vi phạm trình tự, thủ tục) thì các bên khôi phục lại tình trạng ban đầu, hoàn trả cho nhau tài sản đã nhận, nếu không hoàn trả được bằng hiện vật thì phải trả bằng tiền. Bên gây thiệt hại phải bồi thường theo quy định của pháp luật. Quy định nêu trên của dự thảo Luật phù hợp với quy định của Bộ luật Dân sự về bảo vệ quyền của người thứ ba ngay tình nhận được tài sản thông qua đấu giá.