Không cấp phép nhập khẩu vàng nguyên liệu tràn lan
Góp ý đối với dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 24/2012/NĐ-CP về quản lý hoạt động kinh doanh vàng được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 232/2025/NĐ-CP, Hiệp hội Kinh doanh vàng đề nghị cơ quan quản lý xây dựng cơ chế mở hơn đối với hoạt động nhập khẩu vàng nguyên liệu để sản xuất vàng trang sức mỹ nghệ.
Cụ thể, Hiệp hội đề xuất bổ sung quy định cho doanh nghiệp (DN) sản xuất, xuất khẩu vàng trang sức mỹ nghệ được nhập khẩu vàng nguyên liệu theo khối lượng ký hợp đồng với nhà cung cấp nước ngoài và đăng ký với ngân hàng thương mại nơi doanh nghiệp mở tài khoản giao dịch (tương tự như các doanh nghiệp nhập nguyên liệu để sản xuất của các ngành như: dệt may, da giày, cơ khí ...) khi có nhu cầu nhập nguyên liệu chỉ cần xuất trình bộ chứng từ nhập khẩu với ngân hàng thương mại.
DN cần đăng ký kế hoạch hàng năm và báo cáo định kỳ về tình hình nhập khẩu vàng nguyên liệu; sử dụng cho sản xuất để bán cho thị trường trong nước và cho xuất khẩu gửi NHNN, Bộ Công thương để theo dõi cán cân thương mại; tình hình cung cầu ngoại tệ và cho yêu cầu quản lý nhà nước của các cơ quan liên quan.
Tuy nhiên, NHNN đã không đồng tình với đề xuất này. Theo NHNN, tại Thông báo Kết luận số 211/TB-VPTW, Tổng Bí thư đã chỉ đạo “mở rộng quyền nhập khẩu có kiểm soát để tăng cung vàng, góp phần giảm chênh lệch giữa giá vàng trong nước và thế giới, đồng thời hạn chế tình trạng buôn lậu vàng qua biên giới”.
Cơ quan quản lý cho rằng, nội hàm của việc "có kiểm soát" nghĩa là chỉ cấp phép cho các đầu mối đủ năng lực để có thể điều tiết dòng ngoại tệ, không thể cấp tràn lan cho hàng nghìn DN nhỏ lẻ (dễ dẫn đến nguy cơ buôn lậu, rửa tiền núp bóng nhập khẩu…).
NHNN cho biết, tại Trung Quốc – quốc gia có thể chế tương đồng với Việt Nam và có thị trường vàng rất phát triển, quy mô lớn nhất thế giới – Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc chỉ cấp phép nhập khẩu vàng cho 13 ngân hàng thương mại (bao gồm 9 ngân hàng nội địa và 4 ngân hàng nước ngoài).
“Hiện nay, số lượng DN sản xuất vàng trang sức mỹ nghệ là rất lớn (gần 7.000 DN). Việc cấp phép nhập khẩu vàng nguyên liệu do đó cần được thiết kế một cách tối ưu” – cơ quan soạn thảo nhấn mạnh.
Căn cứ theo thực tế nêu trên, Nghị định 232 cho phép DN và NHTM đáp ứng điều kiện được nhập khẩu vàng nguyên liệu. Quy định này sẽ giúp tăng nguồn cung vàng chính ngạch, gia tăng sự minh bạch và ổn định nguồn cung, tạo tiền đề cho các DN chế tác vàng trang sức mỹ nghệ yên tâm đầu tư lâu dài.
“Với sự tham gia của các DN, NHTM có tiềm lực, việc nhập khẩu và phân phối vàng nguyên liệu sẽ có tính chuyên nghiệp, minh bạch, bảo đảm khả năng đáp ứng nhu cầu của ngành sản xuất trang sức, mỹ nghệ trên toàn quốc” – NHNN cho biết.
Sản xuất, kinh doanh vàng trang sức mỹ nghệ không còn là ngành kinh doanh có điều kiện
Tại dự thảo đang lấy ý kiến thẩm định của Bộ Tư pháp, NHNN đã sửa đổi theo hướng bãi bỏ hoạt động sản xuất vàng trang sức mỹ nghệ là hoạt động kinh doanh có điều kiện và phải được NHNN cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất vàng trang sức mỹ nghệ.
Tuy nhiên, dự thảo bổ sung quy định tổ chức, cá nhân thực hiện hoạt động sản xuất, gia công, kinh doanh mua, bán vàng trang sức mỹ nghệ có trách nhiệm tuân thủ quy định của pháp luật về chất lượng sản phẩm, hàng hóa, tiêu chuẩn, đo lường, nhãn hàng hóa, niêm yết giá, hóa đơn, chứng từ, thuế, phòng cháy, chữa cháy, bảo vệ môi trường, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, phòng, chống rửa tiền và pháp luật khác có liên quan.
Việc bổ sung quy định này nhằm phù hợp với Luật Đầu tư có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2026. Đồng thời bảo đảm rõ ràng về chuyển đổi phương thức quản lý từ tiền kiểm sang hậu kiểm, tránh cách hiểu việc bãi bỏ điều kiện đầu tư kinh doanh đối với vàng TSMN đồng nghĩa với bãi bỏ trách nhiệm tuân thủ pháp luật chuyên ngành.
“Việc bãi bỏ các điều kiện kinh doanh đối với vàng trang sức mỹ nghệ không đồng nghĩa với việc bãi bỏ trách nhiệm quản lý nhà nước đối với chất lượng, đo lường, nguồn gốc, nhãn hàng hóa, hóa đơn, chứng từ và nghĩa vụ tuân thủ của tổ chức, cá nhân kinh doanh vàng.
Bộ Khoa học và Công nghệ tiếp tục thực hiện chức năng kiểm tra, quản lý đo lường, chất lượng đối với vàng trang sức mỹ nghệ, vàng miếng và vàng nguyên liệu trong sản xuất, nhập khẩu và lưu thông trên thị trường theo quy định của pháp luật.
Bộ Khoa học và Công nghệ hiện đang xây dựng văn bản quy định quản lý đo lường, chất lượng đối với vàng trang sức mỹ nghệ, vàng miếng và vàng nguyên liệu trong sản xuất, nhập khẩu, lưu thông trên thị trường nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý chuyên ngành, bảo đảm đồng bộ với việc chuyển đổi phương thức quản lý đối với vàng trang sức mỹ nghệ” – NHNN cho biết.
