Trong đợt cao điểm chống hàng giả, hàng vi phạm trên môi trường số, hơn 9.130 sản phẩm vi phạm đã bị gỡ khỏi các sàn thương mại điện tử và hơn 2.000 gian hàng bị chặn. Con số này cho thấy mua hàng online không chỉ là chuyện “săn giá rẻ”, mà còn là bài toán nhận diện rủi ro: hàng giả, hàng không rõ nguồn gốc, hàng kém chất lượng, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ hoặc quảng cáo sai sự thật.
Người tiêu dùng không cần hoang mang, nhưng cần thay đổi thói quen mua sắm: kiểm tra người bán, đọc kỹ thông tin sản phẩm, không chuyển khoản ngoài sàn, không tin tuyệt đối vào đánh giá 5 sao và luôn giữ bằng chứng giao dịch.
Hơn 9.000 sản phẩm bị gỡ: tín hiệu cảnh báo với người mua online
Theo thông tin được công bố sau đợt cao điểm từ ngày 7 đến 30/5/2026, lực lượng chức năng đã phối hợp rà soát, xử lý nhiều hành vi vi phạm trên các nền tảng thương mại điện tử. Kết quả, hơn 9.130 sản phẩm vi phạm bị gỡ bỏ; hơn 2.000 gian hàng bị chặn do có dấu hiệu kinh doanh hàng giả, hàng kém chất lượng hoặc hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.
Con số này đáng chú ý vì sản phẩm vi phạm trên sàn thường không xuất hiện với dáng vẻ “hàng giả” rõ ràng. Nhiều gian hàng dùng ảnh đẹp, mô tả hấp dẫn, đánh giá ảo, livestream liên tục, giảm giá sâu và cam kết “chính hãng” nhưng không có hóa đơn, chứng từ, tem phụ, thông tin nhà phân phối hoặc giấy công bố sản phẩm.
Điểm nguy hiểm của thương mại điện tử là tốc độ lan truyền rất nhanh. Một gian hàng rủi ro có thể bán hàng nghìn đơn chỉ trong vài ngày nhờ quảng cáo, livestream, mã giảm giá và thuật toán đề xuất. Nếu người mua chỉ nhìn giá, số lượt bán và đánh giá sao, nguy cơ mua nhầm hàng vi phạm là rất lớn.
Căn cứ pháp lý mới nhất người mua cần biết
Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023
Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023 có hiệu lực từ ngày 1/7/2024. Đây là văn bản quan trọng bảo vệ người mua trong giao dịch online.
Một số điểm cần chú ý:
- Điều 5 quy định nghĩa vụ của người tiêu dùng: kiểm tra sản phẩm, hàng hóa trước khi nhận theo quy định của pháp luật; lựa chọn tiêu dùng sản phẩm, hàng hóa có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng.
- Điều 21 quy định tổ chức, cá nhân kinh doanh phải cung cấp thông tin chính xác, đầy đủ về sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ, gồm chất lượng, công dụng, giá, xuất xứ, thời hạn sử dụng, phí, phương thức giao hàng, vận chuyển, thanh toán.
- Điều 29 quy định tổ chức, cá nhân kinh doanh có trách nhiệm cung cấp hóa đơn, chứng từ, tài liệu liên quan đến giao dịch; nếu giao dịch trên không gian mạng phải tạo điều kiện để người tiêu dùng truy cập, tải, lưu trữ và in hóa đơn, chứng từ.
- Điều 37 quy định giao dịch từ xa phải cung cấp chính xác, đầy đủ thông tin về người bán, mã số doanh nghiệp hoặc mã số thuế, giá, nguồn gốc, xuất xứ, điều kiện đổi trả, bảo hành, quy trình tiếp nhận khiếu nại.
- Điều 38 quy định nếu người bán cung cấp không chính xác hoặc không đầy đủ thông tin trong giao dịch từ xa, người tiêu dùng có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày giao kết, trừ chi phí đối với phần sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ đã sử dụng.
- Điều 39 quy định trách nhiệm của tổ chức, cá nhân kinh doanh trên không gian mạng và nền tảng số trung gian, trong đó có yêu cầu nền tảng phải cung cấp thông tin người bán khi người tiêu dùng yêu cầu, cho phép đánh giá, phản hồi, lưu trữ thông tin giao dịch và xác thực danh tính người bán.
Nghị định 52/2013/NĐ-CP và Nghị định 85/2021/NĐ-CP về thương mại điện tử
Đến trước ngày 1/7/2026, Nghị định 52/2013/NĐ-CP, được sửa đổi bởi Nghị định 85/2021/NĐ-CP, vẫn là khung quy định trực tiếp về hoạt động thương mại điện tử.
Theo Điều 36 Nghị định 52/2013/NĐ-CP, thương nhân, tổ chức cung cấp dịch vụ sàn giao dịch thương mại điện tử có trách nhiệm đăng ký thiết lập sàn, công bố quy chế hoạt động, yêu cầu người bán cung cấp thông tin, có cơ chế kiểm tra giám sát thông tin người bán, xử lý kịp thời khi phát hiện hoặc nhận được phản ánh về hành vi kinh doanh vi phạm pháp luật, hỗ trợ cơ quan quản lý nhà nước điều tra vi phạm và hỗ trợ người tiêu dùng bảo vệ quyền lợi.
Theo Điều 37 Nghị định 52/2013/NĐ-CP, người bán trên sàn phải cung cấp đầy đủ, chính xác thông tin đăng ký; cung cấp đầy đủ thông tin về hàng hóa, dịch vụ; bảo đảm tính chính xác, trung thực của thông tin; tuân thủ quy định về thanh toán, quảng cáo, khuyến mại, sở hữu trí tuệ, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và nghĩa vụ thuế.
Luật Thương mại điện tử 2025
Luật Thương mại điện tử 2025 có hiệu lực từ ngày 1/7/2026. Đây là mốc pháp lý quan trọng vì nâng trách nhiệm quản lý nền tảng, người bán và hoạt động thương mại điện tử lên cấp luật.
Điều 6 Luật Thương mại điện tử 2025 cấm hành vi lừa đảo, lừa dối trên nền tảng thương mại điện tử; cấm kinh doanh hoặc tạo điều kiện cho người khác kinh doanh hàng cấm, hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, hàng nhập lậu, hàng không rõ nguồn gốc, xuất xứ, hàng quá hạn sử dụng, hàng hóa vi phạm quy định về chất lượng.
Điều 15 quy định chủ quản nền tảng thương mại điện tử phải có biện pháp kiểm tra, rà soát, gỡ bỏ và xử lý kịp thời khi phát hiện hoặc nhận được phản ánh về hành vi kinh doanh vi phạm pháp luật.
Điều 37 quy định Hệ thống quản lý hoạt động thương mại điện tử do Bộ Công Thương xây dựng có chức năng tiếp nhận, giải quyết phản ánh, yêu cầu, khiếu nại về nền tảng, người bán, tổ chức cung cấp dịch vụ hỗ trợ thương mại điện tử vi phạm pháp luật; giám sát, phân tích, cảnh báo rủi ro; công bố danh sách nền tảng, người bán, tổ chức hỗ trợ thương mại điện tử vi phạm pháp luật.
Nghị định 98/2020/NĐ-CP về xử phạt
Nghị định 98/2020/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 15/10/2020, quy định xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động thương mại, sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng cấm và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Nghị định này đã được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 17/2022/NĐ-CP và Nghị định 24/2025/NĐ-CP.
Người bán hàng giả, hàng nhập lậu, hàng không rõ nguồn gốc, hàng vi phạm nhãn mác, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ có thể bị xử phạt tiền, tịch thu tang vật, buộc tiêu hủy hàng hóa, buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp hoặc bị chuyển cơ quan điều tra nếu có dấu hiệu tội phạm.
Dấu hiệu nhận biết gian hàng online rủi ro
Giá rẻ bất thường so với thị trường
Nếu sản phẩm được quảng cáo là chính hãng nhưng giá chỉ bằng 30-50% so với cửa hàng chính thức, người mua cần đặt câu hỏi: vì sao rẻ như vậy? Hàng xả kho, hàng lỗi nhẹ, hàng trưng bày đều phải có lý do rõ ràng, chính sách bảo hành rõ ràng và chứng từ hợp lệ.
Giá rẻ bất thường có thể là dấu hiệu của hàng giả, hàng nhái, hàng không có hóa đơn, hàng trốn thuế, hàng cận date, hàng lỗi, hàng nhập lậu hoặc hàng không đủ điều kiện lưu thông.
Gian hàng thiếu thông tin người bán
Một gian hàng đáng tin cậy cần có thông tin rõ về tên shop, địa chỉ, số điện thoại, chính sách đổi trả, bảo hành, phương thức khiếu nại. Nếu gian hàng chỉ có tên chung chung, không địa chỉ, không hóa đơn, không thông tin doanh nghiệp, không có cách liên hệ ngoài chat nội bộ, người mua nên thận trọng.
Mô tả sản phẩm mập mờ
Các cụm từ như “hàng chuẩn”, “hàng loại 1”, “auth tuồn”, “like auth”, “fullbox như chính hãng”, “cam kết y hình”, “bao check” nhưng không có thông tin xuất xứ, tiêu chuẩn, giấy công bố, hóa đơn hoặc bảo hành chính hãng là dấu hiệu cần cảnh giác.
Với mỹ phẩm, thực phẩm chức năng, đồ cho trẻ em, thiết bị điện, pin sạc, thuốc, sản phẩm y tế, người mua càng phải kiểm tra kỹ vì rủi ro không chỉ là mất tiền mà còn ảnh hưởng sức khỏe, an toàn.
Đánh giá 5 sao quá đều, nội dung lặp lại
Một gian hàng có hàng nghìn đánh giá 5 sao nhưng bình luận na ná nhau, dùng ảnh giống nhau, nhiều đánh giá ngắn kiểu “hàng tốt”, “đóng gói đẹp”, “shop uy tín” mà không nói rõ trải nghiệm sử dụng có thể là dấu hiệu đánh giá không tự nhiên.
Người mua nên đọc đánh giá 1-3 sao, xem ảnh thật, video thật, thời gian đánh giá và phản hồi của shop khi có khiếu nại.
Ép chuyển khoản ngoài sàn
Đây là dấu hiệu rủi ro rất lớn. Người bán yêu cầu hủy đơn trên sàn để chuyển khoản riêng, nhắn qua mạng xã hội, nhận ưu đãi “rẻ hơn nếu thanh toán ngoài” hoặc đặt cọc trước để giữ hàng. Khi giao dịch ra ngoài sàn, người mua có thể mất cơ chế bảo vệ, khó hoàn tiền và khó khiếu nại.
Chính sách đổi trả, bảo hành không rõ
Nếu shop chỉ nói “không đổi trả sau khi nhận”, “mua là đồng ý”, “bóc seal không đổi”, nhưng sản phẩm lại thuộc nhóm có nguy cơ lỗi, hỏng, sai mô tả, người mua cần cân nhắc. Chính sách đổi trả không thể dùng để loại bỏ trách nhiệm khi người bán giao hàng sai mô tả, hàng lỗi hoặc hàng không đúng cam kết.
Vì sao giá rẻ bất thường nguy hiểm?
Giá rẻ không luôn đồng nghĩa với hàng giả. Có nhiều chương trình giảm giá thật, hàng thanh lý thật, hàng tồn kho thật. Nhưng giá rẻ bất thường trở nên nguy hiểm khi đi kèm thiếu chứng từ, thiếu nguồn gốc, thiếu bảo hành và quảng cáo quá mức.
Có 5 rủi ro chính.
Thứ nhất, người mua có thể nhận hàng giả, hàng nhái, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Với quần áo, túi xách, giày dép, phụ kiện, thiệt hại có thể là mất tiền. Nhưng với mỹ phẩm, thực phẩm, thuốc, đồ điện, đồ trẻ em, thiệt hại có thể liên quan trực tiếp đến sức khỏe và an toàn.
Thứ hai, hàng không rõ nguồn gốc có thể không được kiểm soát chất lượng. Người mua không biết sản phẩm được sản xuất ở đâu, có đạt tiêu chuẩn không, bảo quản thế nào, còn hạn sử dụng không.
Thứ ba, hàng giá rẻ có thể là mồi nhử để thu thập dữ liệu cá nhân. Một số gian hàng dùng khuyến mãi sâu để lấy số điện thoại, địa chỉ, tài khoản, lịch sử mua sắm rồi chuyển sang gọi điện, nhắn tin, lừa đảo hoặc bán dữ liệu.
Thứ tư, người mua có thể mất quyền khiếu nại nếu thanh toán ngoài sàn. Khi không còn lịch sử giao dịch chính thức, việc chứng minh giao dịch khó hơn nhiều.
Thứ năm, hàng rẻ bất thường làm méo mó thị trường, gây thiệt hại cho doanh nghiệp làm ăn chân chính và khuyến khích mô hình bán hàng chụp giật.
Trách nhiệm của sàn, người bán và người mua
| Chủ thể | Trách nhiệm chính | Người mua cần yêu cầu gì? |
|---|---|---|
| Sàn thương mại điện tử | Kiểm tra, giám sát thông tin người bán; xử lý phản ánh; gỡ bỏ hàng vi phạm; hỗ trợ cơ quan chức năng; hỗ trợ người tiêu dùng bảo vệ quyền lợi | Cơ chế khiếu nại rõ ràng, thông tin người bán, lịch sử giao dịch, bằng chứng đơn hàng |
| Người bán | Cung cấp thông tin đầy đủ, chính xác về hàng hóa; bảo đảm tính trung thực; tuân thủ quy định về nhãn, quảng cáo, khuyến mại, sở hữu trí tuệ, bảo vệ người tiêu dùng | Hóa đơn, chứng từ, xuất xứ, bảo hành, đổi trả, thông tin doanh nghiệp/cá nhân bán hàng |
| Người mua | Kiểm tra hàng trước khi nhận; lựa chọn hàng hóa có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng; lưu bằng chứng giao dịch; phản ánh khi phát hiện vi phạm | Không mua hàng mập mờ, không chuyển khoản ngoài sàn, không bỏ qua điều kiện đổi trả |
5 bước kiểm tra sản phẩm trước khi thanh toán
Bước 1: So sánh giá với nguồn chính thức
Trước khi bấm mua, hãy so sánh giá với website chính hãng, cửa hàng phân phối chính thức hoặc các sàn lớn có gian hàng xác thực. Nếu mức giá thấp bất thường, cần kiểm tra kỹ hơn thay vì đặt ngay.
Mẹo nhanh: với sản phẩm thương hiệu lớn, hãy tìm “official store”, “mall”, “gian hàng chính hãng” hoặc danh sách đại lý được công bố trên website của hãng.
Bước 2: Kiểm tra danh tính gian hàng
Hãy xem gian hàng bán lâu chưa, có địa chỉ rõ không, có số điện thoại không, có phản hồi khiếu nại không, có chính sách đổi trả không, có từng bị phản ánh giao hàng giả, sai mô tả, không bảo hành không.
Không nên chỉ nhìn số lượt bán. Một shop có lượt bán cao nhưng thông tin mập mờ vẫn có thể rủi ro.
Bước 3: Đọc kỹ mô tả, nhãn, xuất xứ, hạn dùng
Với thực phẩm, mỹ phẩm, thực phẩm chức năng, sản phẩm trẻ em, thiết bị điện, đồ gia dụng, cần kiểm tra:
- Tên sản phẩm đầy đủ.
- Thương hiệu.
- Xuất xứ.
- Nhà sản xuất hoặc nhà nhập khẩu.
- Thành phần, công dụng.
- Hạn sử dụng.
- Cảnh báo an toàn.
- Tem phụ tiếng Việt nếu là hàng nhập khẩu.
- Chính sách bảo hành, đổi trả.
Nếu phần mô tả chỉ có lời quảng cáo mà thiếu thông tin cơ bản, nên bỏ qua.
Bước 4: Kiểm tra đánh giá theo cách “ngược”
Đừng đọc đánh giá 5 sao trước. Hãy đọc đánh giá 1-3 sao, bình luận có ảnh/video thật, phản hồi của shop, thời điểm đánh giá và nội dung khiếu nại.
Cần cảnh giác nếu:
- Nhiều đánh giá giống nhau.
- Ảnh đánh giá không liên quan sản phẩm.
- Đánh giá tập trung trong vài ngày bất thường.
- Nhiều người phản ánh mùi lạ, hàng lỗi, sai mẫu, không giống quảng cáo.
- Shop né tránh hoặc đổ lỗi cho khách.
Bước 5: Chỉ thanh toán trong hệ thống và lưu bằng chứng
Nên đặt hàng, thanh toán, trao đổi và khiếu nại trong hệ thống của sàn. Không chuyển khoản ngoài sàn, không nhắn tin riêng để nhận “giá tốt hơn”, không cung cấp mã OTP, mật khẩu, thông tin thẻ.
Sau khi đặt hàng, cần lưu:
- Mã đơn hàng.
- Ảnh chụp mô tả sản phẩm.
- Ảnh chụp giá và khuyến mãi.
- Tin nhắn với người bán.
- Video mở hộp nếu sản phẩm giá trị cao.
- Hóa đơn, chứng từ nếu có.
Đây là bằng chứng quan trọng nếu cần yêu cầu hoàn tiền, đổi trả hoặc phản ánh tới sàn và cơ quan chức năng.
Khi nhận hàng, cần làm gì?
Người mua nên kiểm tra gói hàng trước khi xác nhận đã nhận. Với hàng giá trị cao, nên quay video mở hộp liên tục từ lúc còn nguyên kiện đến khi kiểm tra sản phẩm. Nếu phát hiện hàng sai mô tả, hư hỏng, thiếu phụ kiện, không có tem nhãn, không có chứng từ, cần khiếu nại ngay trên sàn trong thời hạn cho phép.
Không nên bấm “đã nhận hàng” hoặc “hoàn tất đơn” nếu chưa kiểm tra. Khi bấm hoàn tất, quá trình hoàn tiền hoặc khiếu nại có thể phức tạp hơn.
Nhóm sản phẩm cần đặc biệt cảnh giác
Người tiêu dùng nên cẩn trọng hơn với các nhóm hàng sau:
- Mỹ phẩm, nước hoa, sản phẩm chăm sóc da.
- Thực phẩm chức năng, sản phẩm giảm cân, tăng cân, tăng sinh lý.
- Thuốc, sản phẩm y tế, que thử, máy đo sức khỏe.
- Đồ điện, pin sạc, sạc nhanh, ổ cắm, thiết bị gia dụng.
- Sản phẩm cho trẻ em: sữa, đồ chơi, bình sữa, ghế ăn, xe đẩy.
- Hàng hiệu: giày dép, túi xách, đồng hồ, kính mắt, quần áo.
- Hàng nhập khẩu không có tem phụ tiếng Việt.
- Sản phẩm quảng cáo công dụng “thần tốc”, “trị khỏi”, “cam kết khỏi bệnh”, “giảm cân không cần ăn kiêng”.
Nếu mua nhầm hàng giả, hàng vi phạm, phải làm gì?
Người mua nên thực hiện theo thứ tự:
- Dừng sử dụng sản phẩm nếu nghi ngờ ảnh hưởng sức khỏe hoặc an toàn.
- Giữ nguyên sản phẩm, bao bì, tem nhãn, mã vận đơn, hóa đơn, tin nhắn.
- Chụp ảnh, quay video tình trạng sản phẩm.
- Khiếu nại ngay trên sàn trong thời hạn quy định.
- Yêu cầu người bán cung cấp hóa đơn, chứng từ, nguồn gốc.
- Nếu sàn hoặc người bán không giải quyết, gửi phản ánh tới cơ quan quản lý thị trường, cơ quan bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng hoặc hệ thống tiếp nhận phản ánh về thương mại điện tử của Bộ Công Thương.
Với sản phẩm có dấu hiệu gây hại sức khỏe, cần đi khám và giữ lại hồ sơ y tế, hóa đơn khám chữa bệnh để làm căn cứ yêu cầu bồi thường nếu có thiệt hại.
Lời khuyên từ chuyên gia
Khi mua hàng online, đừng để giá rẻ quyết định toàn bộ giao dịch. Người tiêu dùng nên tự đặt 3 câu hỏi trước khi thanh toán: người bán là ai, sản phẩm có nguồn gốc rõ không, nếu có tranh chấp thì mình có bằng chứng gì? Một đơn hàng rẻ hơn vài chục nghìn đồng nhưng không có hóa đơn, không chứng từ, không bảo hành và phải chuyển khoản ngoài sàn có thể trở thành rủi ro lớn hơn nhiều so với số tiền tiết kiệm được.
Việc hơn 9.000 sản phẩm vi phạm bị gỡ khỏi các nền tảng mua sắm online là lời nhắc rõ ràng: thương mại điện tử càng phát triển, người mua càng phải tỉnh táo. Luật đã quy định trách nhiệm của sàn, của người bán và quyền của người tiêu dùng, nhưng bước bảo vệ đầu tiên vẫn nằm ở chính thói quen mua hàng.
Trước mỗi giao dịch, hãy kiểm tra giá, người bán, mô tả sản phẩm, đánh giá và phương thức thanh toán. Đừng chuyển khoản ngoài sàn, đừng tin tuyệt đối vào quảng cáo và luôn giữ bằng chứng. Mua hàng online an toàn không phải là mua thật nhanh, mà là biết dừng lại vài phút để kiểm tra trước khi trả tiền.
