Trong đề dẫn hội thảo, đại diện lãnh đạo Khoa Nghiệp vụ điều tra hình sự nêu rõ, tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị theo hướng tinh gọn, hoạt động hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả là chủ trương lớn, nhất quán của Đảng và Nhà nước ta.
Thực hiện chủ trương đó, tổ chức Công an địa phương được kiện toàn theo mô hình hai cấp gồm Công an cấp tỉnh và Công an cấp xã, không còn tổ chức Công an cấp huyện; không còn tổ chức Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an cấp huyện.
Mô hình mới tạo điều kiện tăng cường tính tập trung, thống nhất, chuyên sâu trong hoạt động điều tra; tuy nhiên, cũng đặt ra nhiều vấn đề về bố trí lực lượng theo địa bàn, phân định nhiệm vụ, thẩm quyền và trách nhiệm, bảo đảm tính kịp thời trong giải quyết nguồn tin, cũng như cơ chế phối hợp giữa Cơ quan điều tra với Công an cấp xã và các cơ quan tiến hành tố tụng. Vì vậy, cần nghiên cứu một cách hệ thống, toàn diện nhằm xây dựng mô hình Cơ quan điều tra vừa tập trung, chuyên sâu, vừa bám sát cơ sở, vận hành thông suốt, hiệu lực, hiệu quả và đáp ứng yêu cầu đấu tranh phòng, chống tội phạm trong tình hình mới.
Dưới sự chủ trì của Thiếu tướng Chử Văn Dũng, Phó Giám đốc Học viện Cảnh sát nhân dân, tham luận trình bày tại Hội thảo đã đi sát thực tế, làm rõ mối quan hệ giữa tinh gọn tổ chức bộ máy với yêu cầu bảo đảm tính liên tục, kịp thời, chuyên nghiệp và hiệu quả của hoạt động điều tra; giữa tập trung thẩm quyền với phát huy tính chủ động tại cơ sở; giữa nâng cao hiệu quả đấu tranh phòng, chống tội phạm với kiểm soát quyền lực, bảo đảm pháp chế và bảo vệ quyền con người, quyền công dân trong tố tụng hình sự.
Đánh giá toàn diện thực tiễn tổ chức và hoạt động của Cơ quan điều tra trong điều kiện tổ chức Công an địa phương hai cấp; làm rõ thực trạng bố trí Điều tra viên, Cán bộ điều tra và lực lượng hỗ trợ theo lĩnh vực, địa bàn; cơ chế chỉ đạo, phân công, điều phối lực lượng từ cấp tỉnh đến cơ sở; khả năng đáp ứng yêu cầu xử lý ban đầu tại hiện trường, quản lý hồ sơ, vật chứng và tổ chức thực hiện các hoạt động điều tra tại địa bàn xa trung tâm.
Phân tích mối quan hệ giữa Cơ quan điều tra với Công an cấp xã trong điều kiện tổ chức mới; nghiên cứu, đánh giá sự tương thích giữa mô hình tổ chức Cơ điều tra với hệ thống pháp luật hiện hành và tổ chức của các cơ quan tiến hành tố tụng; kinh nghiệm quốc tế về tổ chức cơ quan điều tra…
Kết luận Hội thảo, Thiếu tướng Chử Văn Dũng khẳng định các ý kiến tham luận trình bày tại hội thảo có giá trị thực tiễn, góp phần hướng tới mục tiêu xây dựng mô hình Cơ quan điều tra theo hướng tinh gọn, thống nhất, chuyên sâu, hiện đại; bảo đảm hoạt động thông suốt từ cấp tỉnh đến cơ sở; nâng cao chất lượng đội ngũ Điều tra viên, cán bộ điều tra; tăng cường cơ sở vật chất, phương tiện kỹ thuật, chuyển đổi số và ứng dụng khoa học, công nghệ trong quản lý, chỉ đạo và tổ chức hoạt động điều tra.
Quá trình chuẩn bị Hội thảo, Ban Tổ chức đã nhận được 77 bài tham luận của các đồng chí lãnh đạo, các nhà khoa học, chuyên gia, các cơ sở đào tạo, đơn vị chức năng và cán bộ trực tiếp làm công tác điều tra trong và ngoài lực lượng Công an nhân dân.
Các bài tham luận đã tiếp cận chủ đề từ nhiều góc độ khác nhau, từ quan điểm chỉ đạo của Đảng, cơ sở lý luận, pháp lý đến thực tiễn tổ chức và hoạt động của Cơ quan điều tra tại Công an các đơn vị, địa phương; từ kinh nghiệm quốc tế đến phương hướng và giải pháp hoàn thiện mô hình trong điều kiện mới. Nhiều bài viết đã phân tích những vấn đề đang đặt ra trong phân công, phân cấp, tổ chức lực lượng, quan hệ phối hợp giữa Cơ quan điều tra với Công an cấp xã và các cơ quan tiến hành tố tụng; đồng thời đề xuất những kiến nghị có giá trị khoa học và thực tiễn.
Với tinh thần khoa học, thẳng thắn, trách nhiệm và nội dung phong phú của các tham luận, Hội thảo đã góp phần làm rõ cơ sở chính trị, pháp lý, lý luận và thực tiễn của việc xây dựng mô hình Cơ quan điều tra trong điều kiện tổ chức Công an địa phương hai cấp; nhận diện đúng những vấn đề phát sinh trong quá trình vận hành mô hình hiện nay; đồng thời đề xuất những phương hướng, giải pháp có căn cứ, khả thi, phục vụ lãnh đạo Bộ Công an, các cơ quan có thẩm quyền tiếp tục hoàn thiện tổ chức và hoạt động của Cơ quan điều tra trong thời gian tới.
