Nhiều vụ khiếu kiện kéo dài liên quan đến đất đai
Tham gia phát biểu thảo luận, từ nội dung báo cáo và thực tiễn hoạt động tiếp công dân, khảo sát, giám sát việc giải quyết đơn thư khiếu nại, tố cáo tại địa phương đại biểu Dương Khắc Mai (đoàn Lâm Đồng) cho ý kiến vào 2 nội dung.
Thứ nhất, về công tác theo dõi, giám sát việc giải quyết các vụ việc tồn đọng, kéo dài, đại biểu đề nghị quan tâm hơn đến việc đánh giá nguyên nhân và kết quả giải quyết đối với những vụ việc đã được các cơ quan của Quốc hội theo dõi, kiến nghị qua nhiều năm qua.
Theo đại biểu, thời gian qua có nhiều vụ việc kéo dài liên quan đến đất đai, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và thực hiện các dự án đầu tư. Có những vụ việc hồ sơ được hình thành qua nhiều thời kỳ, liên quan đến nhiều cơ quan hoặc phải đối chiếu các quy định của pháp luật được áp dụng tại những thời điểm khác nhau. Một số vụ việc còn vướng mắc vì nguồn gốc đất, hồ sơ địa chính, kết quả xác minh hoặc thủ tục tổ chức thực hiện.
Những yếu tố trên phần nào ảnh hưởng đến tiến độ giải quyết vụ việc. Để có cơ sở đánh giá đầy đủ kết quả giải quyết và tiếp tục nâng cao hiệu quả giám sát, đối với các vụ việc đã được theo dõi qua nhiều kỳ báo cáo, đại biểu đề nghị quan tâm làm rõ thêm một số nội dung, đó là kết quả thực hiện các kiến nghị giám sát đã được ban hành, trong đó phân biệt nội dung đã hoàn thành, đang thực hiện và chưa thực hiện;
Nguyên nhân của những nội dung chưa được giải quyết, xác định rõ vướng mắc về hồ sơ, trình tự thủ tục và trách nhiệm phối hợp hay quy định của pháp luật;
Hướng dẫn xử lý tiếp theo, các cơ quan có trách nhiệm thực hiện và tiến độ giải quyết theo quy định, đặc biệt đối với những vụ việc có vướng mắc về quy định pháp luật hoặc áp dụng pháp luật chưa thống nhất, đề nghị tổng hợp theo từng nhóm, lĩnh vực để kiến nghị cơ quan có thẩm quyền hướng dẫn, sửa đổi, bổ sung cho kịp thời.
Cơ chế phối hợp giữa cấp tỉnh với cấp xã trong giải quyết các vụ việc phức tạp.
Thứ hai, về công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo trong điều kiện thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, đại biểu Dương Khắc Mai kiến nghị Ủy ban Thường vụ Quốc hội quan tâm đánh giá thêm tình hình tiếp công dân, xử lý đơn thư và giải quyết khiếu nại, tố cáo sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, nhất là việc chuyển tiếp các vụ việc phát sinh trước khi kết thúc hoạt động của chính quyền cấp huyện.
Theo đại biểu, qua khảo sát, giám sát tại địa phương, sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, chính quyền cấp xã từng bước ổn định tổ chức bộ máy, triển khai thực hiện các nhiệm vụ được phân cấp, phân quyền. Công tác tiếp công dân, tiếp nhận và xử lý đơn thư tiếp tục được quan tâm thực hiện. Tuy nhiên, thực tiễn đặt ra một số vấn đề cần được đánh giá để có giải pháp phù hợp. Trước hết là việc chuyển tiếp hồ sơ và giải quyết những vụ việc phát sinh trước khi sắp xếp đơn vị hành chính.
Nhiều vụ việc liên quan đến đất đai, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư có hồ sơ được hình thành qua nhiều năm, trong đó có quyết định, tài liệu xác minh hoặc kết quả xử lý của các cơ quan trước đây. Khi kết thúc hoạt động của chính quyền cấp huyện, những hồ sơ này phải được bàn giao và tiếp tục giải quyết theo thẩm quyền đã được pháp luật quy định.
Tại một số xã cho thấy vẫn còn những hồ sơ đất đai chuyển tiếp từ các huyện trước đây chưa được giải quyết xong. Có địa phương tiếp nhận nhiều đơn thư liên quan đến bồi thường, giải phóng mặt bằng khi triển khai các dự án đầu tư. Một số vụ việc phải tiếp tục xác minh nguồn gốc đất, đối chiếu hồ sơ địa chính hoặc phối hợp với cơ quan chuyên môn cấp tỉnh.
Những khó khăn này có cả nguyên nhân đã tồn tại từ trước khi sắp xếp và những yêu cầu phát sinh trong quá trình chuyển tiếp nhiệm vụ, hồ sơ, thẩm quyền.
Do đó, đại biểu đề nghị cần phân biệt rõ từng nguyên nhân khi đánh giá, không đồng nhất các vụ việc tồn đọng từ trước với những khó khăn phát sinh do thay đổi mô hình tổ chức chính quyền hiện nay.
Trong mô hình chính quyền địa phương hai cấp, cấp xã được giao rất nhiều nhiệm vụ trong quản lý nhà nước hơn trước đây. Bên cạnh việc xác định thẩm quyền, cần quan tâm hướng dẫn nghiệp vụ, bố trí nguồn lực phù hợp, hoàn thiện việc quản lý, số hóa hồ sơ và tăng cường phối hợp giữa cấp tỉnh với cấp xã.
Từ những vấn đề trên, đại biểu đề nghị Ủy ban Thường vụ Quốc hội quan tâm tổng hợp, đánh giá thêm một số nội dung như: Việc bàn giao hồ sơ, chuyển tiếp trách nhiệm và phân định thẩm quyền giải quyết đối với các vụ việc phát sinh trước khi kết thúc hoạt động của chính quyền địa phương cấp huyện;
Điều kiện đảm bảo thực hiện nhiệm vụ tiếp công dân, xử lý đơn thư và giải quyết khiếu nại, tố cáo tại cấp xã, nhất là về đội ngũ công chức chuyên môn, hướng dẫn nghiệp vụ và hệ thống quản lý hồ sơ; Cơ chế phối hợp giữa cấp tỉnh với cấp xã trong việc cung cấp hồ sơ, xác minh và giải quyết các vụ việc phức tạp.
