"Chướng ngại vật di động"
Trên nhiều tuyến đường của Hà Nội, không khó để bắt gặp những chiếc xe máy, xe thô sơ chở hàng hóa chất cao ngất, có trường hợp hàng hóa che khuất gần như toàn bộ người điều khiển; những tấm tôn, thanh sắt thép, ống nhựa dài quá khổ được buộc, chằng phía sau xe, thậm chí có phương tiện còn kéo theo xe tự chế.
Những chiếc xe như vậy xuất hiện trên đường phố không còn là hình ảnh xa lạ. Người điều khiển cố gắng tận dụng chiếc xe máy nhỏ để vận chuyển khối lượng hàng hóa lớn hơn khả năng thiết kế của phương tiện, bởi đó là phương tiện kiếm sống.
Thế nhưng, khi hàng hóa vượt quá kích thước cho phép, che khuất tầm nhìn, làm mất cân bằng phương tiện hoặc nhô ra hai bên, phía trước, phía sau, câu chuyện mưu sinh lập tức đặt ra một vấn đề lớn hơn: an toàn tính mạng của chính người chở hàng và những người đang cùng lưu thông trên đường.
Dễ dàng có thể thấy, trên các tuyến đường dẫn vào khu vực làng nghề, chợ dân sinh, khu sản xuất, kinh doanh, hình ảnh những chiếc xe máy "cõng" hàng hóa quá khổ.
Có xe chất hàng cao đến mức người phía sau gần như không thể nhìn thấy người điều khiển. Có xe chở những bó hàng dài, cồng kềnh, vượt xa kích thước thông thường của chiếc xe máy. Những tấm tôn, thanh sắt, ống thép, vật liệu xây dựng… được buộc phía sau xe, kéo dài hàng mét, khiến phương tiện trở nên khó điều khiển, đặc biệt khi phải chuyển hướng hoặc tránh phương tiện khác.
Trong không ít trường hợp, người điều khiển phải ngồi lệch người, liên tục dùng tay giữ hàng hoặc vận hành phương tiện trong trạng thái bị hạn chế tầm quan sát. Khi đó, chỉ một tình huống bất ngờ như phương tiện phía trước phanh gấp, người đi bộ sang đường, xe máy từ ngõ nhỏ đi ra hoặc một chiếc ô tô chuyển làn cũng có thể khiến người chở hàng không kịp xử lý.
Nguy hiểm hơn, hàng hóa cồng kềnh không chỉ ảnh hưởng đến người trực tiếp điều khiển phương tiện mà còn trở thành mối nguy đối với những người đi bên cạnh.
Một tấm tôn dài, một thanh sắt hoặc bó vật liệu nhô ra ngoài thân xe có thể va quệt vào xe máy đi bên cạnh. Trong điều kiện đường đông, khoảng cách giữa các phương tiện rất nhỏ, chỉ một cú đánh lái, một lần mất thăng bằng hoặc hàng hóa bị xô lệch cũng có thể dẫn tới va chạm dây chuyền.
Đặc biệt, với những phương tiện chở hàng cao, việc hàng hóa che khuất tầm nhìn khiến người điều khiển không quan sát đầy đủ phía trước và hai bên. Khi phải phanh gấp, trọng lượng hàng hóa dồn về phía trước có thể làm phương tiện mất cân bằng. Khi vào cua hoặc tránh chướng ngại vật, tải trọng phân bổ không đều cũng khiến chiếc xe trở nên khó kiểm soát.
Đáng lưu ý, một số trường hợp còn sử dụng xe máy để kéo theo xe tự chế hoặc vật khác. Khi đó, chiều dài tổng thể của phương tiện tăng lên đáng kể, khả năng chuyển hướng, phanh và xử lý tình huống đều bị ảnh hưởng.
Trong dòng phương tiện đông đúc của Hà Nội, những chiếc xe như vậy giống như những "chướng ngại vật di động". Người điều khiển có thể chỉ nghĩ đơn giản rằng mình đang cố gắng chở thêm một chuyến hàng để kiếm thêm thu nhập, nhưng những người tham gia giao thông xung quanh lại phải đối mặt với nguy cơ phát sinh từ chính chuyến hàng đó.
Câu hỏi đặt ra là: người chở hàng có thực sự nhận thức được mức độ nguy hiểm hay không, hay sự chủ quan đã khiến họ coi những rủi ro ấy là chuyện bình thường?
Không thể phủ nhận, với nhiều người lao động, xe máy là phương tiện mưu sinh quan trọng. Việc tận dụng phương tiện để vận chuyển hàng hóa giúp tiết kiệm chi phí, thuận tiện tiếp cận các ngõ nhỏ, khu dân cư, làng nghề. Một chuyến hàng thêm vài trăm nghìn đồng có thể là khoản thu nhập đáng kể đối với một gia đình. Nhưng mưu sinh không thể đồng nghĩa với việc đánh đổi an toàn.
Tăng cường kiểm tra, xử lý
Nhận diện rõ những nguy cơ trên, thời gian qua, Phòng CSGT Công an thành phố Hà Nội đã tăng cường công tác tuần tra, kiểm soát, xử lý các hành vi chở hàng cồng kềnh, chở hàng vượt quá quy định, sử dụng xe tự chế, xe kéo không bảo đảm điều kiện an toàn.
Tại những khu vực tập trung làng nghề, chợ, cơ sở sản xuất, kinh doanh, nơi thường xuyên phát sinh nhu cầu vận chuyển hàng hóa bằng xe máy, lực lượng CSGT tăng cường nắm tình hình, tổ chức tuần tra, kiểm soát nhằm kịp thời phát hiện, ngăn chặn vi phạm.
Theo chỉ huy Đội CSGT đường bộ số 14, việc người điều khiển xe máy chở hàng hóa cồng kềnh, kéo theo xe khác hoặc vật khác tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất an toàn giao thông. Khi phương tiện di chuyển qua khu vực đông dân cư, đường hẹp hoặc nơi có mật độ phương tiện cao, hàng hóa cồng kềnh có thể gây cản trở tầm nhìn, ảnh hưởng khả năng điều khiển, đồng thời dễ va quệt với các phương tiện khác.
Từ thực tế đó, đơn vị đã chủ động triển khai các tổ tuần tra, kiểm soát trên quốc lộ 1A và các tuyến đường xung quanh khu vực làng nghề thuộc xã Thanh Trì, tập trung kiểm tra các phương tiện có dấu hiệu chở hàng hóa cồng kềnh, kéo xe tự chế.
Qua kiểm tra, tổ công tác phát hiện 5 trường hợp người điều khiển xe máy chở hàng hóa cồng kềnh, kéo theo xe tự chế vi phạm quy định về trật tự, an toàn giao thông. Các trường hợp này đều bị lập biên bản xử lý theo quy định.
Theo Nghị định số 168/2024/NĐ-CP của Chính phủ, tại điểm e, điểm g khoản 3 Điều 7, người điều khiển xe mô tô, xe gắn máy có hành vi bám, kéo, đẩy xe khác, vật khác; mang vác vật cồng kềnh hoặc điều khiển xe kéo theo xe khác, vật khác sẽ bị phạt tiền từ 600.000 đồng đến 800.000 đồng.
Không chỉ dừng lại ở việc lập biên bản, lực lượng CSGT yêu cầu người vi phạm dỡ hàng hóa cồng kềnh, chấm dứt hành vi vi phạm, đồng thời hướng dẫn bố trí phương tiện phù hợp để tiếp tục vận chuyển hàng hóa, bảo đảm an toàn.
Đây cũng là cách xử lý cho thấy rõ yêu cầu của lực lượng chức năng: không để việc mưu sinh trở thành lý do để chấp nhận những hành vi có nguy cơ gây tai nạn giao thông.
Thực tế cho thấy, nếu chỉ xử lý sau khi xảy ra tai nạn thì đã quá muộn. Với những phương tiện chở hàng cồng kềnh, nguy cơ mất an toàn có thể xuất hiện ngay từ thời điểm phương tiện bắt đầu lưu thông.
Phòng CSGT Công an thành phố Hà Nội khuyến cáo người dân khi vận chuyển hàng hóa bằng xe mô tô, xe gắn máy cần chấp hành nghiêm quy định về khối lượng, kích thước hàng hóa; hàng hóa phải được sắp xếp, chằng buộc chắc chắn, không gây cản trở tầm nhìn và không làm ảnh hưởng đến khả năng điều khiển phương tiện.
Đặc biệt, người dân không sử dụng xe máy để kéo theo xe khác, vật khác hoặc chở, mang vác hàng hóa cồng kềnh gây nguy hiểm cho bản thân và những người cùng tham gia giao thông.
Thời gian tới, lực lượng CSGT Thủ đô tiếp tục phối hợp với Công an cấp xã tăng cường tuần tra, kiểm soát, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm, đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân không sử dụng xe tự chế, xe kéo không bảo đảm điều kiện an toàn để tham gia giao thông.
Bởi suy cho cùng, phía sau mỗi chiếc xe chở hàng là một nhu cầu mưu sinh. Nhưng phía trước mỗi chuyến xe lại là tính mạng của chính người điều khiển và những người đang cùng lưu thông.
Mưu sinh là chính đáng, nhưng không thể lấy sự an toàn của cộng đồng để đánh đổi cho một chuyến hàng. Khi một hành vi đã tiềm ẩn nguy cơ tai nạn, việc dừng lại đúng lúc không chỉ là chấp hành pháp luật, mà còn là tự bảo vệ chính mình.