Trung Quốc mở chiến dịch truy quét gian lận học thuật lớn nhất lịch sử

Quỹ Khoa học Tự nhiên Quốc gia Trung Quốc (NSFC) vừa công bố đợt xử lý gian lận học thuật lớn nhất từ trước đến nay, sau loạt bài tố cáo của blogger "Sinh viên Geng" trên mạng xã hội.

Theo thông báo của NSFC, có 31 vụ vi phạm tại các trường đại học và bệnh viện trên toàn quốc được xác minh, liên quan tới hơn 40 nhà nghiên cứu. Đây là lần đầu tiên cơ quan này công khai quy mô lớn như vậy.

4 nhà khoa học bị nêu tên đều từng được trao danh hiệu "Quỹ Khoa học Xuất sắc cho học giả trẻ" - một giải thưởng được xem là "bàn đạp" để vào Viện Hàn lâm Khoa học Công nghệ Trung Quốc. Trong đó, 3 người từng giữ chức trưởng hoặc phó khoa tại các đại học danh tiếng.

Cả 4 người đã bị thu hồi tư cách, buộc trả lại hơn 10 triệu NDT (khoảng 1,49 triệu USD) tiền tài trợ, đồng thời bị cấm đăng ký quỹ NSFC trong 3-7 năm.

Vụ việc bắt đầu từ tháng 4-2026, khi một blogger tên "Student Geng" - Geng Zeyu, cựu nghiên cứu sinh bỏ học - đăng video phân tích dữ liệu bất thường trong nhiều bài báo đăng trên tạp chí Nature và một số tạp chí quốc tế khác.

Geng sử dụng công cụ thống kê và trí tuệ nhân tạo để rà soát hình ảnh, biểu đồ trong các công trình. Các video của Geng nhanh chóng thu hút hàng triệu lượt xem và gây áp lực buộc các trường phải vào cuộc.

Sau khi bị nêu tên, các trường liên quan như đã kỷ luật cán bộ vi phạm, đồng thời cách chức một số lãnh đạo khoa vì "buông lỏng quản lý".

Trước nguy cơ suy giảm nghiêm trọng uy tín khoa học quốc gia, Bộ Giáo dục Trung Quốc khẩn cấp yêu cầu các cơ sở giáo dục hoàn thành đợt rà soát trước ngày 31-12-2026.

Các kiểm tra trọng tâm bao gồm rà soát, kiểm tra toàn bộ bài báo quốc tế và bằng sáng chế đăng ký trong giai đoạn 2021 - 2026.

Kiểm tra xác suất tối thiểu 30% luận án thạc sĩ và 100% luận án tiến sĩ đã bảo vệ trong 3 năm gần nhất để phát hiện hành vi đạo văn hoặc thuê viết hộ.

Áp dụng chế tài xóa tên vĩnh viễn khỏi ngành giáo dục đối với cán bộ, giảng viên vi phạm, cắt toàn bộ kinh phí tài trợ của Quỹ NSFC trong thời hạn từ 5-10 năm đối với các phòng thí nghiệm để xảy ra sai phạm hệ thống.

Bên cạnh đó, Bộ Giáo dục Trung Quốc cũng yêu cầu làm rõ trách nhiệm liên đới của các giảng viên hướng dẫn và người đứng đầu khoa, viện do buông lỏng quản lý, đồng thời thiết lập hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia để truy xuất nguồn gốc dữ liệu thô của mọi công trình nghiên cứu trước khi đăng tải.