Kỳ thi Gaokao là một trong những kỳ thi quốc gia lớn nhất và quan trọng nhất. Theo Bộ Giáo dục Trung Quốc (MOE), năm 2026 có 12,9 triệu thí sinh đăng ký tham gia kỳ thi này.
Bộ Giáo dục Trung Quốc đã đưa ra cảnh báo, kêu gọi học sinh và phụ huynh cảnh giác với các quảng cáo sai sự thật - đặc biệt là những tuyên bố rằng "trí tuệ nhân tạo dự đoán câu hỏi thi".
AI đang thâm nhập vào hầu hết mọi giai đoạn của kỳ thi Gaokao ở Trung Quốc, từ ôn tập cá nhân hóa và hỗ trợ tâm lý đến an ninh thi cử, giám sát và tư vấn nộp đơn vào đại học.
Tuy nhiên, nhà chức trách và các nhà giáo dục nhấn mạnh rằng AI không thể thay thế sự chăm chỉ, khả năng phán đoán độc lập, hay nguyên tắc cơ bản về tính công bằng trong kỳ thi.
Sau khi làm xong bài, Wang Yuxin, một học sinh lớp 12 tại trường Trung học số 1 Thiên Tân ở miền Bắc Trung Quốc, tải ảnh chụp các câu trả lời sai lên một công cụ AI, yêu cầu công cụ này phân tích, xác định các lỗi thường gặp và tạo ra các câu hỏi tương tự.
Wang là một trong hàng triệu học sinh trung học tham gia kỳ thi tuyển sinh đại học quốc gia Trung Quốc (Gaokao) năm nay, và AI đã trở thành cả một công cụ hỗ trợ hữu ích nhưng cũng có không ít lo ngại.
Tuy nhiên, những tính năng hữu ích của AI vẫn chưa đủ để Wang hoàn toàn tin tưởng vào công cụ này. Em cho biết, đối với một số câu hỏi vật lý ít phổ biến hoặc các câu hỏi Gaokao được điều chỉnh, AI đôi khi đưa ra các bước giải sai.
Trong khi đó, các câu hỏi về đọc hiểu và tự luận tiếng Trung, AI đưa câu trả lời có thể rập khuôn và không nhất quán với tiêu chuẩn chấm điểm. Và khi ấy, em phải xem lại sách giáo khoa, đáp án chuẩn và lời giải thích của giáo viên.
"Các câu hỏi trong kỳ thi Gaokao được thiết kế để đi ngược lại với các quy trình và dự đoán câu hỏi thông thường. Không thể dự đoán chính xác các câu hỏi gốc bằng AI" thầy Wang Wei, giáo viên tại trường THPT số 1 Thiên Tân nói.
Ông cho rằng AI thực sự có thể nâng cao hiệu quả nếu được sử dụng đúng cách - đặc biệt là đối với những học sinh tự giác, chủ động giải bài tập trước khi nhờ AI sửa lỗi. Tuy nhiên, giáo viên này cảnh báo rằng những học sinh chỉ sao chép đáp án của AI có thể hoàn thành bài nhanh hơn, nhưng không thể lấp được lỗ hổng kiến thức.
Đối với nhiều gia đình, AI còn được ứng dụng cả sau kỳ thi, khi học sinh bắt đầu chọn trường đại học và chuyên ngành.
Theo các báo cáo, sau khi kết quả kỳ thi Gaokao năm 2025 được công bố, chỉ riêng ngày 25-6, hơn 10 triệu người dùng đã sử dụng trợ lý ứng dụng AI của Baidu. Các nền tảng Internet lớn, bao gồm Quark, Baidu và Douyin, cũng đã ra mắt các trợ lý ứng dụng Gaokao tích hợp AI, cho phép người dùng nhập điểm số, xếp hạng tỉnh, tổ hợp môn học và sở thích cá nhân để nhận được các đề xuất về trường đại học và ngành học.
Những năm gần đây, các chuyên gia tư vấn và các tổ chức giáo dục đã xây dựng một ngành kinh doanh ôn thi Gaokao, với một số dịch vụ dạy kèm cá nhân có giá lên đến hàng nghìn hoặc thậm chí hàng chục nghìn nhân dân tệ.
Tuy nhiên, các công cụ ứng dụng dựa trên AI hiện đang nổi lên như một giải pháp thay thế rẻ hơn và nhanh hơn. Sự phát triển của các dịch vụ này phản ánh một nhu cầu thực sự. Đối với học sinh đến từ các gia đình có điều kiện tiếp cận hạn chế với tư vấn chuyên nghiệp, đặc biệt là ở các vùng nông thôn hoặc kém phát triển, các công cụ AI có thể giúp thu hẹp khoảng cách thông tin.
Thí sinh Wang Yuxin cho biết em cũng sẽ sử dụng các ứng dụng AI sau kỳ thi, nhưng chỉ như một cách để thu thập thông tin. Thí sinh này dự định sử dụng AI để sàng lọc các trường đại học phù hợp với điểm của mình, sắp xếp các đợt xét tuyển trước đó và kiểm tra các yêu cầu về chuyên ngành.
Nhưng nếu các đề xuất của AI khác với tư vấn của giáo viên hoặc phụ huynh, Wang nói rằng sẽ tin tưởng lời khuyên của con người trước tiên.
"AI không bao giờ có thể thay thế được việc tư vấn của con người. Nó tự động so sánh điểm số và xếp hạng dựa trên dữ liệu lịch sử, nhưng nó không hiểu tính cách, sở thích, kế hoạch việc làm, hoàn cảnh gia đình hay nguồn gốc vùng miền của tôi" - Wang Yuxin nói.
Nhiều chuyên gia cũng cảnh báo rằng các công cụ AI có thể không cập nhật được hướng dẫn ứng dụng mới nhất trong thời gian thực, hiểu sai các quy tắc ứng dụng và không thể đưa ra các đề xuất cá nhân hóa cho thí sinh.
