Tọa đàm có sự tham gia của đại diện các cơ quan quản lý Nhà nước, các Viện nghiên cứu, cơ sở đào tạo, các nhà khoa học, doanh nghiệp và các cơ quan báo chí, truyền thông.
Phát biểu khai mạc tọa đàm, ông Lê Hồng Lân, Trưởng Ban Phục vụ lễ tang Hà Nội cho biết, nghĩa trang và an táng là lĩnh vực đặc thù.
Đây không chỉ là câu chuyện của hạ tầng đô thị, đất đai hay công nghệ, mà còn gắn với tình cảm của mỗi gia đình, phong tục, tín ngưỡng và văn hóa. Dù tổ chức theo mô hình nào, ứng dụng công nghệ đến đâu, mục tiêu cuối cùng vẫn phải là bảo đảm sự trang nghiêm đối với người đã khuất.
Trong bối cảnh Hà Nội đang phát triển nhanh, quỹ đất ngày càng hạn chế, yêu cầu về bảo vệ môi trường, chuyển đổi số và chất lượng dịch vụ ngày càng cao, công tác quản lý nghĩa trang và tổ chức an táng đứng trước yêu cầu mới. Từ đó phải giải quyết đồng thời nhiều bài toán về sử dụng đất tiết kiệm, bảo vệ môi trường, quản lý dữ liệu chính xác, tổ chức dịch vụ thuận tiện… đòi hỏi cần bắt đầu nghiên cứu mô hình nghĩa trang và an táng thông minh.
"Thông minh không chỉ là ứng dụng công nghệ số, mà còn là đổi mới phương thức quản lý, tổ chức vận hành và cung cấp dịch vụ; sử dụng hiệu quả tài nguyên; bảo vệ môi trường; nâng cao chất lượng phục vụ và tạo thuận lợi hơn cho người dân", ông Lân nói.
Tại hội thảo, PGS.TS Lưu Đức Hải, Viện trưởng Viện Nghiên cứu đô thị và phát triển hạ tầng cho rằng, trong bối cảnh đô thị hóa diễn ra nhanh, quỹ đất dành cho người mất tại các đô thị lớn ngày càng khan hiếm. Việc phát triển các mô hình nghĩa trang và an táng thông minh không chỉ là xu thế tất yếu mà còn là giải pháp chiến lược giúp phát triển đô thị bền vững, bảo vệ môi trường và tối ưu hóa không gian sống cho người đang sống.
Phát biểu tại tọa đàm, bà Đặng Anh Thư, Phó Cục trưởng Cục Kết cấu hạ tầng xây dựng (Bộ Xây dựng) nhận định, phát triển nghĩa trang và an táng thông minh phù hợp với xu thế phát triển bền vững của các đô thị lớn tại Việt Nam.
Theo bà Thư, khung pháp lý hiện hành như Nghị định 23/2016/NĐ-CP cùng hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn liên quan đã tạo cơ sở cho công tác quản lý nghĩa trang và cơ sở hỏa táng.
Tuy nhiên, trước tốc độ đô thị hóa nhanh chóng, thực tế đang diễn ra sự chuyển dịch từ nghĩa trang truyền thống sang mô hình công viên nghĩa trang, nghĩa trang sinh thái tích hợp công nghệ thông tin và trí tuệ nhân tạo.
Đại diện Cục Kết cấu hạ tầng xây dựng cho biết, các ý kiến đóng góp tại tọa đàm là cơ sở quan trọng để cơ quan quản lý tiếp thu, hoàn thiện hệ thống cơ chế, chính sách.
Trong giai đoạn 2026 - 2030, Bộ Xây dựng sẽ rà soát, sửa đổi và bổ sung các văn bản quy phạm pháp luật về hạ tầng kỹ thuật. Trong đó, sẽ thể chế hóa các tiêu chí, quy chuẩn kỹ thuật cụ thể đối với mô hình nghĩa trang sinh thái và an táng thông minh.
Trong khi đó, Phó giám đốc Sở Nội vụ Hà Nội-ông Nguyễn Tây Nam cho biết trước yêu cầu phải bố trí không gian cho hàng trăm nghìn ngôi mộ đang phải di dời trong quá trình đô thị hóa và chỗ an nghỉ mới cho hàng chục ngàn người mất mỗi năm tại Hà Nội, việc tìm ra các giải pháp về không gian an táng, tưởng niệm văn minh, thông minh và bền vững là nhiệm vụ cấp thiết với Thủ đô Hà Nội.
Ông Nguyễn Tây Nam gợi ý các ý kiến thảo luận tại Tọa đàm và hoạt động nghiên cứu bài bản nhưng khẩn trương tiếp theo sẽ tạo cơ sở khoa học và thực tiễn quan trọng để Thành phố quy hoạch, bố trí không gian an nghỉ theo hướng thông minh, tiết kiệm quỹ đất, thân thiện với môi trường và thuận tiện cho người dân trong việc tổ chức các hoạt động hiếu sự, thăm nom người thân đã khuất.
Trước các vấn đề trên của Hà Nội, trình bày tham luận về "Mô hình nhà tang lễ tích hợp dịch vụ lưu tro cốt: Xu hướng trên thế giới và triển vọng tại Việt Nam", Nhà báo Đinh Ngọc Dương, Chủ tịch Hội đồng quản lý Viện Kinh tế và Dịch vụ Nhân sinh cho rằng tại nhiều đô thị hiện đại trên thế giới, mô hình nhà tang lễ văn minh tích hợp với nơi lưu trữ di cốt (gồm tro cốt, ngọc cốt) đã hình thành ngay tại các đô thị, vừa đảm bảo tiết kiệm quỹ đất, thân thiện với môi trường lại thuận tiện cho người dân thăm nom, qua đó duy trì được sự gắn kết giữa các thế hệ.
Theo phân tích của nhà báo Đinh Ngọc Dương, các mô hình tiêu biểu có thể tham khảo là Nhà tang lễ Tân Trúc tại Đài Loan (Trung Quốc), nhà tang lễ Tây An (Trung Quốc) hay nhà tang lễ tại Seoul (Hàn Quốc). Hạ tầng hiện đại và công nghệ quản lý thông minh giúp giải quyết các vấn đề nan giải hiện nay mà Hà Nội đang phải đối mặt như quỹ đất, quan niệm cũ của người dân về an táng, mộ phần và đảm bảo quyền lợi cho cả người khuất cũng như thân nhân của họ.
Về đầu tư, việc tận dụng phần diện tích và hạ tầng phù hợp tại các nhà tang lễ hiện có có thể hạn chế nhu cầu xây dựng công trình mới, nâng cao hiệu quả sử dụng đất, tài sản công và nguồn nhân lực vận hành.
Trên cơ sở khung pháp lý và cơ chế giám sát đầy đủ, mô hình còn mở ra khả năng huy động nguồn lực xã hội tham gia đầu tư, cung cấp dịch vụ, đồng thời vẫn bảo đảm vai trò quản lý của Nhà nước.Về tổng thể, mô hình không chỉ mang lại hiệu quả về sử dụng đất mà còn góp phần hoàn thiện hệ thống dịch vụ tang lễ theo hướng đồng bộ, văn minh, minh bạch và phù hợp hơn với quá trình đô thị hóa của Hà Nội.
