Chủ động nắm chắc tình hình, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm
Những tháng cuối năm luôn là thời điểm hoạt động giao thông, vận tải đường thủy có nhiều diễn biến phức tạp. Nhu cầu vận chuyển hàng hóa, cát, sỏi, vật liệu xây dựng phục vụ các công trình tăng cao; hoạt động của các bến khách ngang sông, bến thủy nội địa và các phương tiện vận tải cũng diễn ra với tần suất lớn hơn. Cùng với đó, các hoạt động sản xuất, kinh doanh, tập kết vật liệu xây dựng ven sông tiếp tục đặt ra những yêu cầu cao đối với công tác quản lý nhà nước về giao thông đường thủy nội địa.
Đặc biệt, trên các tuyến sông, hoạt động của nhiều loại phương tiện với kích thước, công suất và mục đích sử dụng khác nhau đan xen. Một số khu vực có mật độ phương tiện lớn, luồng lạch phức tạp, nhiều bến bãi, điểm neo đậu, khu vực tập kết vật liệu xây dựng và công trình đang thi công. Đây là những yếu tố tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông, đồng thời có thể phát sinh các hành vi vi phạm pháp luật nếu không được kiểm tra, quản lý thường xuyên.
Trung tá Trần Văn Công - Phó Đội trưởng Đội Cảnh sát đường thủy số 2 (Phòng Cảnh sát giao thông) cho biết, với nhiệm vụ quản lý hơn 100km đường sông, đơn vị đã bám sát sự chỉ đạo của lãnh đạo Phòng Cảnh sát giao thông, chủ động triển khai các biện pháp công tác, tập trung nắm chắc tình hình địa bàn, tuyến, lĩnh vực và các đối tượng hoạt động trên đường thủy nội địa, chú trọng rà soát các khu vực trọng điểm, các bến khách ngang sông, bến thủy nội địa, điểm tập kết vật liệu xây dựng, khu vực thường xuyên có phương tiện vận tải hàng hóa hoạt động; đánh giá những nguy cơ tiềm ẩn về tai nạn giao thông, vi phạm pháp luật để chủ động xây dựng phương án bố trí lực lượng, phương tiện tuần tra, kiểm soát phù hợp.
Việc nắm tình hình không chỉ được thực hiện thông qua hoạt động tuần tra trực tiếp mà còn gắn công tác phối hợp với chính quyền địa phương, công an cơ sở, các cơ quan quản lý chuyên ngành và việc tiếp nhận thông tin phản ánh từ nhân dân. Qua đó, giúp đơn vị chủ động nhận diện những vấn đề nổi lên, kịp thời tham mưu, đề xuất giải pháp xử lý, không để các vụ việc nhỏ tích tụ thành những vấn đề phức tạp về an ninh, trật tự.
Một trong những nhiệm vụ trọng tâm được Đội Cảnh sát đường thủy số 2 tập trung triển khai trong dịp cuối năm là tăng cường tuần tra, kiểm soát, phát hiện và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật về giao thông đường thủy nội địa. Trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, cán bộ, chiến sĩ tập trung kiểm tra điều kiện hoạt động của phương tiện; giấy chứng nhận đăng ký, đăng kiểm; giấy chứng nhận khả năng chuyên môn, chứng chỉ chuyên môn của thuyền trưởng, người lái phương tiện; điều kiện an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường; việc trang bị các thiết bị phòng cháy, chữa cháy, cứu sinh, cứu đắm và các điều kiện bảo đảm an toàn khác theo quy định.
Đối với hoạt động vận tải hành khách, đơn vị chú trọng kiểm tra tại các bến khách ngang sông, phương tiện chở khách và những khu vực có mật độ người qua lại lớn. Đối với hoạt động vận tải hàng hóa, đặc biệt là vận chuyển cát, sỏi, vật liệu xây dựng, lực lượng chức năng chú trọng kiểm tra tải trọng, mớn nước, điều kiện kỹ thuật của phương tiện, giấy tờ liên quan đến hàng hóa và việc chấp hành các quy định của pháp luật trong quá trình vận chuyển. Đặc biệt, đối với các vi phạm có nguy cơ trực tiếp dẫn đến tai nạn giao thông, lực lượng Cảnh sát đường thủy kiên quyết ngăn chặn, không để phương tiện tiếp tục hoạt động khi chưa bảo đảm các điều kiện an toàn cần thiết.
Với phương châm chủ động phòng ngừa từ sớm, từ xa, Đội Cảnh sát đường thủy số 2 xác định công tác bảo đảm trật tự, an toàn giao thông phải được triển khai thường xuyên, liên tục, có trọng tâm, trọng điểm; lấy hiệu quả phòng ngừa, ngăn chặn vi phạm và bảo đảm an toàn cho người dân làm mục tiêu xuyên suốt.
Quản lý hơn 150km đường sông, công tác bảo đảm trật tự, an toàn giao thông đường thủy nội địa cũng được Đội Cảnh sát đường thủy số 1 xác định là nhiệm vụ trọng tâm, thường xuyên. Trung tá Nguyễn Xuân Trung - Phó Đội trưởng Đội Cảnh sát đường thủy số 1 chia sẻ, để bảo đảm an toàn giao thông đường thủy một cách bền vững, bên cạnh việc tăng cường tuần tra, kiểm soát và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, cần phát huy vai trò, trách nhiệm của chính quyền địa phương, các cơ quan quản lý chuyên ngành, chủ bến và chủ phương tiện. Đặc biệt, phải chú trọng quản lý chặt chẽ hoạt động bến thủy, kiểm soát tải trọng ngay từ khâu xếp hàng, bảo đảm đầy đủ các điều kiện an toàn trước khi phương tiện xuất bến, qua đó chủ động phòng ngừa nguy cơ xảy ra tai nạn giao thông ngay từ cơ sở. Trong quá trình xử lý vi phạm, Đội Cảnh sát đường thủy số 1 đã tạm giữ 560 giấy tờ chuyên môn của thuyền trưởng, 13 giấy tờ chuyên môn của máy trưởng, 115 giấy chứng nhận đăng ký phương tiện, 18 biên nhận thế chấp, 2 giấy chứng nhận an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường cùng 2 quyết định liên quan đến hoạt động bến thủy nội địa.
Chủ động, quyết liệt, lấy phòng ngừa là chính
Đặc thù của công tác bảo đảm trật tự an toàn giao thông đường thủy là địa bàn quản lý rộng, các tuyến sông trải dài qua nhiều địa phương, phương tiện thường xuyên di chuyển, trong khi các bến thủy và điểm bốc xếp hàng hóa phân bố dọc hai bên bờ sông. Điều này đặt ra không ít khó khăn trong công tác kiểm tra, kiểm soát, nhất là việc quản lý điều kiện hoạt động của phương tiện, người điều khiển và các bến thủy nội địa. Thêm vào đó, một trong những vấn đề cần quan tâm hiện nay là công tác quản lý, cập nhật thông tin về phương tiện và hoạt động bến thủy. Trong thực tế, khi phát hiện phương tiện thiếu giấy tờ hoặc bến thủy có hồ sơ pháp lý hết hiệu lực, lực lượng chức năng phải phối hợp với các cơ quan liên quan để xác minh, đối chiếu thông tin, xác định trách nhiệm và theo dõi việc khắc phục.
Đối với hoạt động vận tải hàng hóa, tình trạng chở quá tải trọng cho phép vẫn là một trong những hành vi vi phạm đáng chú ý. Việc kiểm soát tải trọng không chỉ đặt ra trong quá trình phương tiện lưu thông mà cần được thực hiện ngay từ khâu xếp hàng tại bến. Nếu không có sự phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng chức năng, chính quyền địa phương và đơn vị quản lý bến, việc phòng ngừa, xử lý vi phạm sẽ gặp nhiều khó khăn. Tại các bến khách ngang sông, việc duy trì đầy đủ các điều kiện an toàn trước mỗi chuyến đò, đặc biệt là trang bị và sử dụng áo phao, dụng cụ cứu sinh, cũng đòi hỏi sự tự giác, trách nhiệm của chủ bến, chủ phương tiện, người điều khiển và hành khách.
Với tinh thần chủ động, quyết liệt, lấy phòng ngừa là chính, Đội Cảnh sát đường thủy số 1 tiếp tục phát huy vai trò nòng cốt trong công tác bảo đảm trật tự an toàn giao thông đường thủy nội địa; tăng cường phối hợp giữa các lực lượng, kịp thời tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc từ thực tiễn, góp phần giữ vững an ninh, trật tự, bảo đảm an toàn cho người và phương tiện, phục vụ hiệu quả nhu cầu đi lại, vận chuyển hàng hóa và phát triển kinh tế - xã hội của Thủ đô.
Theo số liệu thống kê từ ngày 15-12-2025 đến 11-11-2026, Đội Cảnh sát đường thủy số 1 và số 2 đã phát hiện, xử lý hơn 1.400 trường hợp với hơn 800 lỗi vi phạm, tổng số tiền xử phạt gần 6 tỷ đồng. Đáng chú ý, các hành vi vi phạm liên quan trực tiếp đến điều kiện an toàn của phương tiện và người điều khiển vẫn chiếm tỷ lệ đáng kể. Trong đó, lực lượng chức năng đã xử lý gần 600 lỗi chở hàng quá tải trọng cho phép; hơn 100 lỗi vi phạm quy định về nồng độ cồn; 150 lỗi phương tiện không có giấy chứng nhận đăng ký; gần 200 lỗi người điều khiển không có giấy chứng nhận khả năng chuyên môn thuyền trưởng theo quy định. Bên cạnh đó, các đơn vị phát hiện, xử lý hơn 100 vi phạm tại các bến khách ngang sông; 16 lỗi sử dụng giấy chứng nhận an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường đã hết hiệu lực; 18 lỗi không bố trí đủ định biên thuyền viên; đồng thời thi hành 20 quyết định liên quan đến hóa đơn, xử phạt 4 trường hợp dùng kích điện đánh bắt cá.
Những con số trên cho thấy tình trạng vi phạm pháp luật trong hoạt động giao thông đường thủy vẫn còn diễn biến phức tạp, nhất là các hành vi chở hàng quá tải, không bảo đảm điều kiện về giấy tờ phương tiện và khả năng chuyên môn của người điều khiển. Đây đều là những yếu tố tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn, đòi hỏi lực lượng chức năng phải duy trì thường xuyên công tác kiểm tra, kiểm soát, kết hợp chặt chẽ giữa xử lý vi phạm và phòng ngừa tai nạn.
Bám sát địa bàn, tăng cường tuần tra, kiểm soát
Cùng với nhiệm vụ bảo đảm trật tự, an toàn giao thông, công tác phòng ngừa, phát hiện và đấu tranh với các hành vi vi phạm pháp luật, tội phạm trên tuyến đường thủy luôn được Cảnh sát đường thủy xác định là nhiệm vụ quan trọng. Dọc các tuyến sông có nhiều khu vực dân cư sinh sống, bến bãi, điểm tập kết vật liệu xây dựng, khu vực neo đậu phương tiện và các hoạt động sản xuất, kinh doanh. Đây là những địa bàn có thể phát sinh các hành vi vi phạm như khai thác, vận chuyển khoáng sản trái phép; vận chuyển hàng hóa không rõ nguồn gốc; vi phạm quy định về bảo vệ môi trường; hoạt động kinh doanh, vận tải không đúng quy định và các hành vi vi phạm pháp luật khác.
Nhận diện rõ những nguy cơ này, cán bộ, chiến sĩ đơn vị trong quá trình tuần tra, kiểm soát luôn chú trọng phát hiện các dấu hiệu bất thường trong hoạt động của phương tiện, bến bãi và các đối tượng hoạt động trên tuyến. Có thể thấy, giữ vững an ninh trật tự trên sông không chỉ là việc xử lý những vụ việc đã xảy ra mà quan trọng hơn là chủ động phòng ngừa, phát hiện từ sớm, không để các hành vi vi phạm có điều kiện phát triển thành những vấn đề phức tạp.
Song song với công tác tuần tra, kiểm soát và xử lý vi phạm, Cảnh sát đường thủy đặc biệt quan tâm đến việc đổi mới nội dung, hình thức tuyên truyền, phổ biến pháp luật về giao thông đường thủy nội địa. Thực tế cho thấy, một bộ phận người điều khiển phương tiện, chủ bến và người tham gia giao thông đường thủy vẫn còn tâm lý chủ quan, chưa nhận thức đầy đủ về những nguy cơ mất an toàn. Một số trường hợp chưa thực hiện nghiêm việc trang bị áo phao, dụng cụ cứu sinh; chưa chú trọng kiểm tra điều kiện kỹ thuật của phương tiện trước khi xuất bến; còn vi phạm quy định về tải trọng, số lượng hành khách hoặc các điều kiện hoạt động.
Để khắc phục tình trạng này, Đội Cảnh sát đường thủy số 1 và 2 tăng cường tuyên truyền trực tiếp tại các bến khách ngang sông, bến thủy nội địa, khu vực tập kết vật liệu xây dựng và trên các phương tiện đang hoạt động. Điển hình như ngày 21-10 vừa qua, tại bến đò Văn Đức và thôn Trung Quan, xã Bát Tràng, Đội Cảnh sát đường thủy số 2, chủ trì, phối hợp các đơn vị liên quan tổ chức tuyên truyền, vận động người dân không sử dụng các phương tiện, công cụ mang tính hủy diệt để khai thác thủy sản. Trước đó vào sáng 2-10, tại bến khách Đại Lộ, xã Hồng Vân, Đội Cảnh sát đường thủy số 2 cũng đưa nhóm Zalo “Bến khách an toàn” để chủ bến, người điều khiển phương tiện có thể cập nhật quy định, nhận cảnh báo thời tiết và trao đổi trực tiếp với lực lượng Cảnh sát đường thủy.
Trung tá Trần Văn Công cho biết thêm: “Công tác bảo đảm an ninh trật tự, trật tự, an toàn giao thông đường thủy có những đặc thù rất riêng. Địa bàn quản lý rộng, tuyến sông kéo dài, hoạt động của các phương tiện đa dạng, trong khi điều kiện thời tiết, dòng chảy thường xuyên thay đổi. Đặc biệt vào những tháng cuối năm, nhu cầu vận tải hàng hóa, vật liệu xây dựng và hoạt động đi lại của người dân tăng lên, kéo theo nguy cơ phát sinh vi phạm và mất an toàn giao thông. Vì vậy, đơn vị xác định phải chủ động nắm chắc tình hình, bám sát địa bàn, tăng cường tuần tra, kiểm soát, kết hợp chặt chẽ giữa phòng ngừa, tuyên truyền và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm. Mỗi cán bộ, chiến sĩ phải nêu cao tinh thần trách nhiệm, không chủ quan, không để bị động, bất ngờ trước những tình huống phát sinh trên tuyến”.
Động lực lớn nhất là bảo vệ cuộc sống bình yên của nhân dân
Khác với môi trường đường bộ, khi thực hiện nhiệm vụ trên sông, lực lượng chức năng phải di chuyển bằng phương tiện thủy, chịu tác động trực tiếp của dòng nước, sóng, gió và các yếu tố thủy văn. Đây là một trong những khó khăn thường xuyên và đặc thù nhất của lực lượng Cảnh sát đường thủy. Mùa hè, cán bộ, chiến sĩ phải làm việc dưới nắng nóng gay gắt. Ngược lại, vào mùa đông, nhất là những ca tuần tra ban đêm, cán bộ, chiến sĩ phải đối mặt với gió lạnh, sương mù. Đáng lo ngại hơn là những diễn biến thời tiết bất thường như mưa lớn, giông lốc, gió mạnh, nước sông dâng cao hoặc dòng chảy thay đổi đột ngột. Nguy cơ mất an toàn trên sông luôn hiện hữu và có những yếu tố rất khó dự báo. Nếu gặp khu vực dòng nước chảy xiết, luồng hẹp, tầm nhìn hạn chế hoặc có chướng ngại vật, việc điều động phương tiện đòi hỏi người điều khiển phải có kinh nghiệm và khả năng xử lý tình huống tốt. Những vật cản như bãi đá ngầm, cọc gỗ, phương tiện bị chìm hoặc các chướng ngại vật chưa được nhận diện đầy đủ có thể gây va chạm, hư hỏng phương tiện, thậm chí đe dọa trực tiếp đến tính mạng người làm nhiệm vụ.
Đối với hoạt động kiểm tra, tiếp cận phương tiện đang lưu thông, tổ công tác cũng phải tính toán kỹ hướng tiếp cận, tốc độ và điều kiện an toàn. Chỉ một sơ suất trong thao tác điều động, tiếp cận hoặc chuyển vị trí giữa các phương tiện cũng có thể dẫn đến tai nạn. Đối với các vụ việc liên quan đến khai thác, vận chuyển tài nguyên trái phép, buôn lậu, vận chuyển hàng hóa không rõ nguồn gốc hoặc các hành vi phạm tội khác, việc phát hiện, tiếp cận và kiểm tra có thể gặp khó khăn. Đặc biệt, trong một số tình huống, đối tượng vi phạm có thể tìm cách né tránh sự kiểm tra, lợi dụng địa hình, điều kiện thời tiết hoặc thời điểm ban đêm để tẩu thoát. Khi bị phát hiện, một số đối tượng có thể có hành vi chống đối, không chấp hành hiệu lệnh kiểm tra, điều khiển phương tiện bỏ chạy hoặc thực hiện những hành vi nguy hiểm gây mất an toàn cho lực lượng chức năng và các phương tiện xung quanh.
Cứu nạn, cứu hộ trên sông cũng là một nhiệm vụ rất đặc biệt. Điều kiện thực tế không phải lúc nào cũng thuận lợi. Dòng nước chảy xiết, xoáy nước, mực nước sâu, tầm nhìn hạn chế, thời tiết xấu và những vật cản dưới lòng sông có thể khiến việc tìm kiếm, cứu nạn gặp rất nhiều khó khăn. Đặc biệt, đối với hoạt động tìm kiếm nạn nhân dưới lòng sông, nguy cơ đối với người trực tiếp tham gia cứu nạn rất lớn. Tuy nhiên đối với cán bộ, chiến sĩ Cảnh sát đường thủy, động lực lớn nhất là trách nhiệm bảo vệ bình yên cuộc sống của nhân dân. Khi thấy người dân chấp hành tốt quy định, các bến thủy hoạt động an toàn hơn, các phương tiện lưu thông thông suốt và địa bàn được giữ vững ổn định, đó là sự động viên rất lớn đối với mỗi cán bộ, chiến sĩ. Chúng tôi xác định dù ở bất kỳ điều kiện nào cũng phải nêu cao tinh thần trách nhiệm, giữ nghiêm kỷ luật, thực hiện đúng quy trình công tác và hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao.
Chúng tôi mong mỗi người dân khi tham gia giao thông đường thủy đều nâng cao ý thức tự bảo vệ mình, đồng thời có trách nhiệm với sự an toàn của cộng đồng. Sự phối hợp và tự giác chấp hành của người dân chính là yếu tố quan trọng giúp lực lượng chức năng thực hiện tốt nhiệm vụ.