ANTD.VN - Hạ tầng kiểm soát không lưu Mỹ đang phụ thuộc vào công nghệ lỗi thời, trong khi những nỗ lực thay thế thiết bị cũ lại tiềm ẩn nguy cơ gây quá tải và gián đoạn hoạt động hàng không.
Hệ thống kiểm soát không lưu liên bang Mỹ ra đời từ tháng 7/1936, khi Cục Thương mại Hàng không tiếp quản 3 trạm kiểm soát tại Newark, Chicago và Cleveland.Gần 90 năm sau, mạng lưới này vẫn đảm nhiệm việc điều phối hơn 45.000 chuyến bay mỗi ngày, nhưng nhiều thành phần quan trọng đã lạc hậu nghiêm trọng.Theo CNN, một số trung tâm vẫn sử dụng giấy ghi thông tin chuyến bay để bàn giao giữa các kiểm soát viên.Đĩa mềm và cáp đồng cũng tiếp tục được duy trì trong một phần đáng kể hạ tầng liên lạc. Việc tìm linh kiện thay thế cho những thiết bị đã ngừng sản xuất ngày càng khó khăn, khiến quá trình bảo trì trở nên phức tạp.Tình trạng này bộc lộ rõ hôm 13/11, khi nỗ lực thay thế cáp đồng bằng cáp quang gây ra sự cố nghiêm trọng.
Trong quá trình thi công, một router tại trạm phát sóng vô tuyến ở El Dorado, bang Arkansas, bất ngờ truyền lượng dữ liệu lớn.Một router khác tại trạm radar ở Amarillo, bang Texas, cũng phát tín hiệu bất thường, khiến hệ thống quá tải.Do không còn đủ độ tin cậy để giám sát và liên lạc với máy bay, Cục Hàng không Liên bang Mỹ (FAA) buộc phải đình chỉ cất cánh trên toàn quốc trong khoảng 4 giờ.Sự cố khiến 9.200 chuyến bay bị hủy, ảnh hưởng hơn 1 triệu hành khách. Ngày 14/11, thêm 6.200 chuyến bay tiếp tục bị hủy do hệ quả dây chuyền về nhân sự và điều phối máy bay.
Bộ trưởng Giao thông Sean Duffy thừa nhận Mỹ đang sử dụng công nghệ từ thập niên 1980, phần mềm thập niên 1990 và hệ thống radar có nền tảng từ thập niên 1970.Ông cảnh báo việc duy trì hạ tầng cũ trong lúc xây dựng hệ thống mới là nhiệm vụ đặc biệt khó khăn.Vấn đề không chỉ tồn tại ở FAA. Các hãng hàng không Mỹ cũng từng chịu thiệt hại lớn vì phần mềm lỗi thời.Southwest Airlines phải hủy 16.700 chuyến bay cuối năm 2022 do hệ thống điều phối phi hành đoàn gặp trục trặc. Delta Air Lines cũng mất nhiều ngày khắc phục hậu quả từ sự cố CrowdStrike năm 2024.FAA hiện cần nguồn vốn lớn để thay thế hạ tầng. Bộ trưởng Duffy cho biết chi phí nâng cấp có thể lên tới 50 tỷ USD.
Tuy nhiên, bài toán không chỉ nằm ở tiền bạc mà còn ở khả năng chuyển đổi công nghệ mà không làm gián đoạn mạng lưới đang vận hành.