Cuộc gặp đầu tiên giữa lãnh đạo Mỹ, Trung Quốc và Nga tại Thâm Quyến: Sức mạnh càng lớn, trách nhiệm càng nặng

ANTD.VN - Cuộc gặp đầu tiên giữa lãnh đạo Mỹ, Trung Quốc và Nga tại Thâm Quyến chưa tạo ra một thỏa thuận mang tính bước ngoặt. Nhưng trong một thế giới bị kéo căng bởi chiến tranh, chạy đua vũ trang và cạnh tranh địa chính trị, việc ba cường quốc lựa chọn đối thoại thay vì tiếp tục đóng kín các cánh cửa đã phát đi thông điệp: Sức mạnh càng lớn, trách nhiệm đối với hòa bình càng nặng nề.

1000055588.jpg
Tổng thống Mỹ Donald Trump, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Nga Vladimir Putin đến dự cuộc gặp ba bên tại ngày 19-11-2026 tại Thâm Quyến, Trung Quốc

Tổng thống Mỹ Donald Trump, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Nga Vladimir Putin ngày 19-11 đã có cuộc gặp ba bên tại Thâm Quyến, bên lề Hội nghị các nhà lãnh đạo kinh tế APEC.

Đây là cuộc gặp chính thức đầu tiên giữa nguyên thủ ba nước, diễn ra khi hàng loạt vấn đề an ninh toàn cầu đang đứng trước những ngã rẽ nguy hiểm.

Ba quốc gia đều là thành viên thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc, sở hữu lực lượng hạt nhân lớn và có khả năng tác động đáng kể đến cục diện thế giới.

Bởi vậy, cuộc gặp không thể chỉ được nhìn nhận như một màn trình diễn ngoại giao. Cộng đồng quốc tế có quyền chờ đợi những hành động tương xứng với vị thế và trách nhiệm của ba cường quốc.

Đối thoại không phải ân huệ

Thế giới đang sống trong một thời kỳ mà đối thoại dễ bị xem là dấu hiệu của sự yếu thế, còn gây sức ép và phô trương sức mạnh lại được sử dụng như công cụ mặc cả. Đó là một nhận thức nguy hiểm.

Đối thoại giữa các nước lớn không phải ân huệ dành cho nhau, càng không phải sự nhượng bộ. Đó là nghĩa vụ chính trị tối thiểu khi quyết định của mỗi bên có thể ảnh hưởng tới sinh kế, an ninh và tương lai của hàng tỷ người.

Tại Thâm Quyến, ba nhà lãnh đạo Mỹ, Trung Quốc và Nga đều nhấn mạnh vai trò của tiếp xúc, ổn định và trách nhiệm quốc tế. Những tuyên bố ấy là cần thiết, nhưng chưa đủ. Giá trị của chúng chỉ được xác lập khi chuyển thành hành động: Duy trì liên lạc chiến lược, minh bạch hơn về ý định quân sự, thiết lập cơ chế xử lý khủng hoảng và kiềm chế những bước đi có thể đẩy đối phương vào thế phải phản ứng.

Lịch sử đã chứng minh nhiều cuộc chiến không bắt đầu từ một kế hoạch được tính toán đầy đủ. Chúng có thể bùng phát từ đánh giá sai ý định của đối phương, một sự cố quân sự hoặc chuỗi phản ứng mà không bên nào kịp kiểm soát.

Trong thời đại vũ khí hạt nhân, trí tuệ nhân tạo quân sự và tác chiến không gian mạng, một tính toán sai có thể phải trả giá bằng thảm họa toàn cầu.

1000055589.jpg
Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng thống Nga Vladimir Putin tham gia cuộc gặp ba bên bên lề Hội nghị thượng đỉnh Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) ở Thâm Quyến, tỉnh Quảng Đông ngày 19-11-2026

Không thể tiếp tục trì hoãn kiểm soát vũ khí

Một trong những nội dung cấp thiết nhất tại Thâm Quyến là kiểm soát vũ khí hạt nhân. Mỹ và Nga vẫn nắm phần lớn kho đầu đạn hạt nhân thế giới, trong khi Trung Quốc đang hiện đại hóa nhanh lực lượng răn đe chiến lược.

Cuộc gặp diễn ra trong bối cảnh những cơ chế kiểm soát vũ khí từng góp phần duy trì ổn định chiến lược đang suy yếu.

Những lời kêu gọi chung chung sẽ không đủ sức ngăn chặn một cuộc chạy đua vũ trang mới. Điều thế giới cần là một tiến trình đàm phán có thời hạn, nội dung và cơ chế kiểm chứng cụ thể.

Ba nước có thể khác biệt về quy mô lực lượng, học thuyết quân sự và lợi ích an ninh. Chính vì khác biệt, họ càng phải đàm phán. Không thể lấy sự phức tạp làm lý do trì hoãn vô thời hạn trong khi tên lửa siêu vượt âm, vũ khí chống vệ tinh và hệ thống tác chiến tích hợp trí tuệ nhân tạo tiếp tục được phát triển.

Kiểm soát vũ khí không phải việc riêng của ba nước. Đó là lợi ích sống còn của nhân loại. Một cường quốc có trách nhiệm không chỉ biết củng cố khả năng răn đe mà còn phải chứng minh năng lực tự kiềm chế.

Hòa bình cho Ukraine không thể thiếu Ukraine

Xung đột Ukraine là phép thử trực tiếp đối với giá trị thực chất của cuộc gặp. Đối thoại giữa Mỹ, Nga và Trung Quốc có thể tạo thêm không gian ngoại giao, nhưng không thể có hòa bình bền vững nếu Ukraine chỉ được xem như một chủ đề để các cường quốc thương lượng.

Mọi tiến trình nghiêm túc phải có sự tham gia của Kiev và tính đến những quan ngại an ninh của châu Âu. Các nước lớn có thể mở đường, bảo trợ hoặc khuyến khích đàm phán, nhưng không có quyền quyết định vận mệnh của một quốc gia vắng mặt tại bàn họp.

Trách nhiệm của nước lớn không nằm ở khả năng phân chia phạm vi ảnh hưởng. Trách nhiệm ấy phải được thể hiện bằng việc bảo vệ nguyên tắc bình đẳng chủ quyền, tôn trọng Hiến chương Liên hợp quốc và bảo đảm các bên liên quan được tham gia vào tiến trình quyết định tương lai của mình.

Nếu các cuộc tiếp xúc cấp cao chỉ tạo ra một thỏa thuận áp đặt từ bên ngoài, đó không phải hòa bình. Đó chỉ là sự trì hoãn của một cuộc khủng hoảng khác.

Không biến năng lượng thành "con tin địa chính trị"

Eo biển Hormuz cũng là vấn đề được quan tâm tại cuộc gặp. Đây là tuyến vận tải có ý nghĩa đặc biệt đối với an ninh năng lượng toàn cầu, đang chịu sức ép từ căng thẳng liên quan đến Iran.

Lợi ích của ba nước tuy khác nhau nhưng đều gắn với sự ổn định của thị trường năng lượng. Trung Quốc cần bảo đảm nguồn cung cho sản xuất. Nga là nước xuất khẩu dầu khí hàng đầu. Mỹ vừa là nhà sản xuất lớn, vừa duy trì hiện diện quân sự đáng kể tại Trung Đông.

Không bên nào thực sự được hưởng lợi từ việc các tuyến vận tải chiến lược bị gián đoạn kéo dài. Giá dầu tăng có thể mang lại lợi ích trước mắt cho một số nhà xuất khẩu, nhưng bất ổn kéo dài sẽ làm tăng chi phí vận tải, thúc đẩy lạm phát và kéo theo nguy cơ suy thoái. Các nền kinh tế đang phát triển thường là nhóm phải gánh chịu hậu quả nặng nề nhất.

An ninh năng lượng vì thế không thể bị biến thành con tin của những toan tính địa chính trị. Bảo vệ tự do hàng hải và duy trì các tuyến thương mại phải là nghĩa vụ chung, được thực hiện trên cơ sở luật pháp quốc tế, không phải bằng sự áp đặt đơn phương.

Hành động có trách nhiệm mới là thước đo cuối cùng

Thâm Quyến chưa mang lại thỏa thuận lớn. Điều đó không bất ngờ. Khoảng cách lợi ích giữa ba nước quá rộng để có thể thu hẹp trong một cuộc gặp.

Ngoại giao nghi thức chỉ có ý nghĩa khi mở đường cho ngoại giao thực chất.

Sau Thâm Quyến cần có các nhóm công tác về kiểm soát vũ khí, cơ chế liên lạc khủng hoảng và những cuộc tham vấn định kỳ về các điểm nóng. Nếu không, những lời nói về trách nhiệm nước lớn sẽ chỉ còn là ngôn từ đẹp đẽ phục vụ hình ảnh chính trị.

Thế giới không thiếu những cường quốc có khả năng chứng minh sức mạnh. Điều thế giới đang thiếu là những cường quốc đủ tỉnh táo để kiềm chế sức mạnh ấy.

Cuộc gặp “tam cường” chỉ thực sự có giá trị nếu Mỹ, Trung Quốc và Nga chấp nhận một nguyên tắc căn bản: Không quốc gia nào có thể xây dựng an ninh của mình trên sự bất an kéo dài của phần còn lại. Đối thoại là khởi đầu cần thiết, nhưng hành động có trách nhiệm mới là thước đo cuối cùng.

Theo Guardian, CNBC, AP

Tin cùng chuyên mục

Xin chào,
Tôi là Chatbot của
An ninh Thủ đô
Hãy hỏi tôi bất kỳ điều gì bạn cần biết về
An Ninh Thủ Đô nhé. Tôi sẵn sàng hỗ trợ!
5 điểm nghẽn của Hà Nội
giải pháp xử lý điểm nghẽn của Thủ đô
50 năm Báo An ninh Thủ đô
Công an Thủ đô Anh hùng