Cảm nhận sự chuyển mình mạnh mẽ của Hà Nội
- Phóng viên: Thưa ông, sau Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nhấn mạnh yêu cầu đổi mới tư duy lãnh đạo, chuyển mạnh từ “nói” sang “làm”, chấm dứt lối làm việc quan liêu, hình thức, “nói nhiều làm ít”, “nói hay làm dở”. Đây cũng là vấn đề đặt ra tại Nghị quyết số 24-NQ/TW của Bộ Chính trị. Tuy vậy, thực tế ở đâu đó, tâm lý sợ sai, ngại trách nhiệm vẫn tồn tại, nhất là ở những lĩnh vực phức tạp như đất đai, đầu tư công?
- Nguyên Thứ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Dĩnh: Về mặt khách quan, thực tiễn công tác đã có trường hợp cán bộ lãnh đạo tìm cách vận dụng linh hoạt để tháo gỡ vướng mắc khi cơ chế, chính sách chưa quy định rõ. Kết quả, nếu tích cực, cán bộ được khen thưởng và ghi nhận. Nhưng ngược lại, kết quả không như mong đợi, cán bộ có thể đối diện với nguy cơ bị phê bình, nặng hơn là thanh tra, kiểm tra... Về mặt chủ quan, tâm lý sợ sai, ngại trách nhiệm thường xuất hiện khi công chức chưa đủ năng lực để xử lý một công việc mới, phức tạp. Việc né tránh, đùn đẩy trách nhiệm thường diễn ra ở những việc khó, chưa có quy định, chưa có hướng dẫn hoặc đã có quy định, hướng dẫn nhưng nội dung còn mâu thuẫn, khó áp dụng. Từ nguyên nhân khách quan và chủ quan đó đặt ra yêu cầu phải thay đổi căn bản về mặt nhận thức. Nghị quyết số 24-NQ/TW ra đời là “thuốc” chữa căn bệnh né tránh, đùn đẩy trách nhiệm đang cản trở sự phát triển của đất nước; đồng thời cũng giúp tháo gỡ tâm lý sợ sai, ngại trách nhiệm trong mối quan hệ giữa cán bộ, tổ chức và thể chế.
- Nhìn từ kết quả của quá trình tái thiết đô thị thời gian gần đây, ông đánh giá như thế nào về tinh thần “dám nghĩ, dám nói, dám làm, dám chịu trách nhiệm, dám đổi mới sáng tạo, dám đương đầu với khó khăn” của Đảng bộ Hà Nội?
- Những kết quả trong quá trình tái thiết đô thị của Hà Nội từ đầu Đại hội VXIII Đảng bộ thành phố đến nay rất ấn tượng. Chưa bao giờ, người dân cảm nhận được sự chuyển mình mạnh mẽ như vậy. Nhiều năm qua, Hà Nội phải đối mặt với áp lực gia tăng dân số cơ học trong khi hạ tầng khung chưa khép kín, dẫn đến ùn tắc giao thông, úng ngập...
Từ đó, mới có câu “Hà Nội không vội được đâu”. Nhưng hiện nay, Hà Nội đang bước vào giai đoạn tái cấu trúc đô thị với quy mô lớn chưa từng thấy. Hàng loạt công trình, dự án lớn đang được triển khai, từ Trục đại lộ sông Hồng, các cây cầu bắc qua sông Hồng đến điều chỉnh cục bộ quy hoạch phân khu đô thị khu vực hồ Hoàn Kiếm và phụ cận; từ dự án khu đô thị thể thao Olympic đến dự án trục không gian Quốc lộ 1A… sẽ mang lại diện mạo mới cho Thủ đô.
Việc khơi thông các “điểm nghẽn”, đẩy nhanh tiến độ hàng loạt dự án chiến lược thể hiện tinh thần quyết liệt, dám nghĩ, dám làm của Đảng bộ thành phố. Nhiều dự án tồn tại kéo dài hàng chục năm đã hoàn thành GPMB chỉ trong vài tháng. Trong mọi giai đoạn cách mạng, tính tiên phong, gương mẫu của cán bộ, đảng viên luôn là một trong những yếu tố quyết định năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của Đảng và niềm tin của nhân dân. Đối với Hà Nội, yêu cầu ấy không chỉ dừng ở việc “nói đi đôi với làm”, mà còn phải được thể hiện bằng năng lực nhận diện vấn đề, chủ động hành động, dám đổi mới, dám chịu trách nhiệm đến cùng vì lợi ích chung.
Hà Nội đã tháo gỡ được những vướng mắc về thể chế khi Luật Thủ đô (sửa đổi) được Quốc hội khóa XVI thông qua. Tiếp đó, Hà Nội đã ban hành Quyết định số 2512/QĐ-UBND phê duyệt Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm, đặt Hà Nội trong một cấu trúc phát triển rộng hơn, gắn với vùng chứ không còn bó hẹp trong ranh giới hành chính của một đô thị trung tâm… Như vậy, “điểm nghẽn” duy nhất còn lại là khâu tổ chức thực hiện. Chủ trương, thể chế và tài chính đã có nhưng nếu cán bộ không hành động thì mọi việc vẫn ách tắc. Một khi cán bộ không dám làm thì nghị quyết của Đảng dù đúng đắn, tầm nhìn chiến lược đến đâu cũng không thể phát huy hiệu quả.
Tạo động lực để cán bộ hành động vì lợi ích chung
- Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội nhấn mạnh việc gắn trách nhiệm nêu gương với tiến độ, kết quả thực hiện nhiệm vụ và trách nhiệm của người đứng đầu. Muốn cán bộ dám đổi mới, dám nhận việc khó thì người đứng đầu cần thay đổi như thế nào trong cách giao việc, thưa ông?
- Sự ra đời của Nghị quyết 24-NQ/TW nêu rõ trách nhiệm nêu gương đối với người đứng đầu. Cụ thể, người đứng đầu cấp ủy, tổ chức đảng, cơ quan, đơn vị phải thực sự nêu gương, khích lệ và bảo vệ tinh thần đổi mới, sáng tạo; tiên phong đảm nhận những nhiệm vụ mới, khó, phức tạp, có tính đột phá; sâu sát cơ sở, tăng cường kiểm tra, giám sát, đối thoại với cán bộ cấp dưới và kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc. Như vậy, trách nhiệm của người đứng đầu cấp ủy, cơ quan luôn được đặt ở vị trí trung tâm. Người đứng đầu không còn ở vị trí “chỉ tay năm ngón” đẩy rủi ro cho cấp dưới mà chính là người gánh vác trực tiếp đối với các ý tưởng đổi mới, sáng tạo.
Một cán bộ khó có thể dám nghĩ, dám làm nếu được đặt trong môi trường mà lãnh đạo chỉ muốn sự an toàn tuyệt đối. Ngược lại, một môi trường dân chủ, cởi mở, tôn trọng phản biện, khuyến khích sáng tạo và sẵn sàng đồng hành khi phát sinh rủi ro sẽ tạo động lực để cán bộ hành động vì lợi ích chung. Mỗi cá nhân đều có những thế mạnh và hạn chế riêng biệt. Người đứng đầu cấp ủy, cơ quan, đơn vị phải đánh giá được năng lực của từng cán bộ để bố trí họ vào vị trí phát huy tối đa sở trường, hạn chế điểm yếu, tạo nên sức mạnh tổng hợp cho tập thể. Giao việc phải tương xứng với năng lực và phẩm chất của cán bộ. Khi giao việc, người đứng đầu cấp ủy cần đảm bảo rõ việc, đủ quyền, bố trí nguồn lực, có sự theo dõi, giám sát quá trình thực hiện.
Điều này giúp cán bộ biết mình được quyết định đến đâu, thực hiện theo quy trình nào; khi những giới hạn rõ ràng, sự chủ động sáng tạo mới có nền tảng vững chắc. Nếu được giao việc khó nhưng thiếu quyền quyết định, thiếu hướng dẫn và hỗ trợ thì cán bộ dễ rơi vào trạng thái chờ đợi để bảo vệ bản thân.
- Chúng ta cần vận dụng bài học thành công từ các dự án lớn ở Hà Nội như thế nào, thưa ông? Ông có đề xuất, kiến nghị gì về xây dựng đội ngũ cán bộ trong giai đoạn phát triển hiện nay của đất nước?
- Thực tiễn sinh động luôn là trường học lớn nhất để thử thách, tôi luyện bản lĩnh và tầm nhìn của người cán bộ. Trong gian khó, phẩm chất, năng lực và giới hạn chịu đựng của người cán bộ mới bộc lộ một cách rõ nét nhất. Công tác tái thiết đô thị ở Hà Nội thời gian qua cho thấy, việc bám sát địa bàn, nắm rõ từng trường hợp để có phương án cụ thể rất quan trọng. Báo cáo hành chính không thể thay thế việc trực tiếp tới địa bàn, gặp gỡ người dân, lắng nghe những khó khăn phát sinh từ cuộc sống.
Với những công việc trong khả năng thì quyết định nhanh, còn những vướng mắc khác thì sớm báo cáo, đề xuất phương án để tháo gỡ kịp thời. Vai trò của các cán bộ, đảng viên, nhất là các cán bộ ở cấp cơ sở trong công tác GPMB là yếu tố then chốt. Cán bộ cần phải hiểu tầm quan trọng của các dự án để khi vận động hộ gia đình, cá nhân được khách quan, thể hiện được những lợi ích lâu dài mới có thể làm thay đổi được suy nghĩ của người dân. Để tạo sự đồng thuận cần có cách triển khai thận trọng, quy trình chặt chẽ, tiếp thu tối đa ý kiến nhân dân và đảm bảo quyền lợi hợp pháp cho những người bị ảnh hưởng…
Suy cho cùng, mọi yêu cầu về tiên phong, gương mẫu cuối cùng đều phải hướng tới con người và lợi ích chung. Do vậy, các cấp ủy đảng, cơ quan, đơn vị cần xác định rõ yêu cầu tăng cường đối thoại, giải quyết kiến nghị chính đáng của nhân dân, lấy sự hài lòng và niềm tin của nhân dân làm thước đo đối với hiệu quả hoạt động công vụ. Trong kỷ nguyên mới, yêu cầu đối với cán bộ, đảng viên không thể chỉ là “làm đúng quy định”, mà còn phải làm nhanh, làm hiệu quả, làm đến cùng và dám chịu trách nhiệm.
Trách nhiệm với nhân dân không có nghĩa mọi kiến nghị đều phải được chấp thuận. Có những trường hợp câu trả lời cuối cùng vẫn là không, nhưng “không” phải đến sau quá trình lắng nghe, kiểm tra, đối thoại và giải thích dựa trên quy định của pháp luật. Dám chịu trách nhiệm chính là dám đưa một vụ việc đến điểm kết thúc thay vì để tồn đọng, kéo dài.
- Trân trọng cảm ơn ông về cuộc trao đổi!
