Bản thảo viết tay của bài phát biểu lịch sử "I have a dream" của nhà hoạt động dân quyền Martin Luther King Jr. lần đầu được trưng bày tại thành phố Atlanta, Mỹ trước khi được đưa ra đấu giá vào tháng 1 năm sau.
Bản thảo gồm 7 trang giấy viết tay bằng bút mực xanh, có nhiều đoạn bị gạch bỏ hoặc chỉnh sửa, thể hiện quá trình trước khi bài phát biểu được hoàn thiện.
Tài liệu hiện được trưng bày tại Trung tâm quốc gia về quyền công dân và nhân quyền ở Atlanta, quê hương của ông King.
Bài phát biểu "I have a dream" được Martin Luther King Jr. đọc ngày 28-8-1963 trước hàng trăm nghìn người tham gia cuộc Tuần hành vì việc làm và tự do tại Washington.
Bài diễn văn lên án di sản của chế độ nô lệ, phân biệt chủng tộc và bất bình đẳng, đồng thời kêu gọi xây dựng một xã hội công bằng hơn cho người Mỹ gốc Phi.
Điều đặc biệt là cụm từ nổi tiếng "I have a dream" không xuất hiện trong bản thảo viết tay được trưng bày.
Theo các nhà nghiên cứu, phần này được ông King ứng tác trực tiếp khi đứng phát biểu trước đám đông tại Đài tưởng niệm Lincoln, và sau đó trở thành đoạn nổi tiếng nhất của bài diễn văn.
Bản thảo mang tiêu đề "Normalcy - never again" (Không bao giờ trở lại trạng thái bình thường), vẫn chứa nhiều nội dung quan trọng xuất hiện trong bài phát biểu chính thức, bao gồm phần mở đầu và đoạn kết lấy cảm hứng từ các bài thánh ca của cộng đồng người Mỹ gốc Phi.
Theo nhà đấu giá Christie’s, ông King đã hoàn thành bản thảo tại phòng khách sạn vào rạng sáng ngày diễn thuyết, chưa đầy 12 giờ trước khi ông bước lên bục phát biểu.
Sau đó, bản viết tay được chuyển cho các trợ lý để đánh máy và gửi tới các cơ quan báo chí.
Tài liệu này được bà Xernona Clayton phát hiện vào cuối những năm 1990. Bà Xernona Clayton là vợ của người viết diễn văn Edward Clayton. Ông Edward là một trong những người tham gia hỗ trợ xây dựng nội dung bài phát biểu.
Bản thảo được tìm thấy trong ngăn bàn làm việc của ông Edward, cất trong một phong bì đơn giản có ghi chữ "bài phát biểu".
Các chuyên gia của Christie’s cho rằng đây nhiều khả năng là bản thảo viết tay cuối cùng còn tồn tại của bài phát biểu lịch sử.
Họ đánh giá tài liệu không chỉ là một hiện vật có giá trị đối với lịch sử nước Mỹ mà còn là một phần quan trọng của lịch sử phong trào đấu tranh vì quyền dân sự trên thế giới.
Bản thảo sẽ được trưng bày tại Atlanta đến hết tuần này trước khi được đưa ra đấu giá vào tháng 1-2027.
Các nhà tổ chức chưa công bố mức giá ước tính, nhưng giới sưu tầm nhận định đây có thể trở thành một trong những tài liệu lịch sử dân quyền có giá trị cao nhất từng được bán đấu giá.
Toàn bộ số tiền thu được từ cuộc đấu giá sẽ được quyên góp cho các tổ chức từ thiện, trong đó có Trung tâm King do bà Coretta Scott King, vợ của Martin Luther King Jr. sáng lập nhằm tiếp nối di sản đấu tranh vì công bằng và bất bạo động của ông.