“Nhà tôi hạt thóc – Nhà tôi sao trời”: Thơ ca mở lối cho những suy ngẫm về môi trường

Buổi trò chuyện do nhà nghiên cứu Đặng Thị Thái Hà chủ trì, với sự góp mặt của nhà thơ Trương Anh Tú. Đây là hoạt động nằm trong chuỗi chương trình đối thoại cộng đồng của Salon Văn hóa Cà phê Thứ Bảy Hà Nội, hướng đến việc kết nối tri thức, sáng tạo và các giá trị nhân văn thông qua những cuộc trao đổi cởi mở.

Mở đầu chương trình, nhà thơ Trương Anh Tú chia sẻ những suy tư về khái niệm "mái nhà”, một không gian bao hàm cả nơi ở của mỗi cá nhân và Trái đất - ngôi nhà chung của sự sống. Từ những ký ức tuổi thơ gắn bó với làng hoa Ngọc Hà (Hà Nội) cùng trải nghiệm sống gần bốn thập kỷ tại Đức và hành trình đi qua nhiều quốc gia trên thế giới, nhà thơ đã mang đến góc nhìn đa chiều về mối quan hệ giữa con người và môi trường tự nhiên.

Theo nhà thơ, những biến đổi của cảnh quan đô thị, sự suy giảm của các không gian xanh hay những hiện tượng thiên tai ngày càng cực đoan đã trở thành nỗi trăn trở thường trực trong đời sống đương đại. Sự quan sát nhạy bén của nhà thơ Trương Anh Tú cũng hiện diện trong thơ, trở thành một cách ghi lại ký ức, phản ánh hiện thực và gửi gắm khát vọng gìn giữ thiên nhiên.

Trong không gian gần gũi của buổi đối thoại, nhiều tác phẩm của nhà thơ Trương Anh Tú mang đến những lát cắt cảm xúc về thiên nhiên và môi trường sống. Từ những hình ảnh bình dị như “hạt thóc”, “cánh đồng”, “bầu trời”, “dòng sông”,... tác giả đã lột tả nỗi nhớ về những kỷ niệm gắn bó với quê hương. Đằng sau những vần thơ là nỗi trăn trở của tác giả về những biến đổi của môi trường dưới tác động của con người, qua đó khẳng định sự gắn bó sâu sắc giữa thi ca và ý thức gìn giữ thiên nhiên.

Nhà thơ Trương Anh Tú cho rằng thơ ca là một phương tiện biểu đạt cảm xúc, có thể mở ra những cách nhìn khác về thế giới tự nhiên. Thông qua thơ, con người có cơ hội lắng nghe tiếng nói của cỏ cây, đất trời, nhận ra sự kết nối giữa bản thân với môi trường sống và từ đó hình thành ý thức trách nhiệm đối với thiên nhiên.

Một trong những nội dung nhận được nhiều sự quan tâm của khán giả là quan niệm của Trương Anh Tú về "ngôi nhà". Theo ông, khi nhìn từ không gian vũ trụ, Trái đất chỉ là một chấm xanh nhỏ bé không có biên giới. Do đó, ông nhấn mạnh môi trường không phải câu chuyện của riêng một quốc gia hay cộng đồng, đây là trách nhiệm chung của toàn nhân loại. Bên cạnh đó, tác giả khẳng định rằng mỗi người còn sở hữu một "ngôi nhà tâm hồn" có thể chứa đựng cả đất trời, biển khơi và những giá trị nhân văn rộng lớn.

Không chỉ dừng lại ở việc chia sẻ quan điểm cá nhân, chương trình còn dành nhiều thời gian cho phần trao đổi trực tiếp giữa diễn giả và khán giả. Nhiều câu hỏi được đặt ra xoay quanh vai trò của văn học nghệ thuật trong việc nâng cao nhận thức cộng đồng về môi trường, cách gìn giữ ký ức văn hóa gắn với cảnh quan tự nhiên trong quá trình đô thị hóa cũng như trách nhiệm của mỗi cá nhân trước những thách thức môi trường hiện nay.

Thông qua chủ đề "Nhà tôi hạt thóc – Nhà tôi sao trời", chương trình đã mang đến một cuộc trò chuyện về thơ ca, gợi mở những suy ngẫm về môi trường sống, cách con người ứng xử với thiên nhiên và trách nhiệm chung trong việc gìn giữ "ngôi nhà" của tất cả chúng ta.

Nhà thơ Trương Anh Tú sinh năm 1967 tại Hà Nội, hiện ông đã có gần 40 năm sinh sống và sáng tác tại Đức. Ông là một trong những tác giả hải ngoại có tác phẩm xuất hiện thường xuyên trên các báo, tạp chí văn học trong nước. Nhiều sáng tác của ông đã được sử dụng trong nghiên cứu, giảng dạy tiếng Việt ở nước ngoài, được tuyển chọn trong sách giáo khoa và trở thành đề tài của các cuộc tọa đàm văn học. Thơ Trương Anh Tú mang đậm hơi thở của thiên nhiên, ký ức quê hương và những suy tư về con người, góp phần tạo nên tiếng nói riêng trong dòng chảy văn học Việt Nam đương đại.