Theo dự thảo do Bộ Tài chính Mỹ và Sở Thuế vụ (IRS) mới công bố, các cơ sở giáo dục tư nhân sẽ không còn đủ điều kiện hưởng quy chế miễn thuế nếu xây dựng, duy trì hoặc thực hiện chính sách bị xác định là phân biệt đối xử dựa trên chủng tộc, màu da, nguồn gốc quốc gia hoặc sắc tộc.
Quy định dự kiến áp dụng đối với nhiều lĩnh vực, bao gồm tuyển sinh, cấp học bổng và khoản vay, tổ chức hoạt động thể thao, sử dụng cơ sở vật chất và các chương trình do nhà trường quản lý hoặc tài trợ. Nếu được hoàn tất, quy định sẽ có hiệu lực sau ngày 31-5-2027.
Đây được xem là bước đi mới trong chiến dịch của chính quyền Tổng thống Donald Trump nhằm loại bỏ các chương trình đa dạng, công bằng và hòa nhập, thường được gọi là DEI, khỏi hệ thống giáo dục Mỹ.
Chính quyền Mỹ cho rằng một số chương trình mang danh nghĩa hỗ trợ đa dạng nhưng thực chất dành ưu tiên cho người học dựa trên chủng tộc, gây bất lợi cho sinh viên da trắng và người Mỹ gốc Á.
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent nhấn mạnh việc đổi tên các chính sách này thành “công bằng”, “hòa nhập” hoặc “thúc đẩy đa dạng” không làm thay đổi bản chất phân biệt đối xử của chúng.
Lãnh đạo IRS Frank J. Bisignano cảnh báo các trường tiếp tục duy trì chính sách phân biệt chủng tộc có thể mất quy chế miễn thuế.
Bộ Tài chính và IRS ước tính có tới 18.000 trường tư thục, trường nghề, cao đẳng, đại học và cơ sở đào tạo chuyên nghiệp nằm trong phạm vi điều chỉnh của đề xuất.
Quy chế miễn thuế có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với các trường tư thục và đại học phi lợi nhuận ở Mỹ. Chính sách này giúp nhiều trường tiết kiệm hàng triệu USD mỗi năm, đồng thời cho phép các nhà tài trợ khấu trừ khoản đóng góp khi kê khai thuế.
Nếu mất quy chế miễn thuế theo Bộ luật Thuế vụ Mỹ, các trường có thể phải nộp thuế thu nhập liên bang.
Các khoản đóng góp dành cho trường cũng không còn được khấu trừ thuế, có thể ảnh hưởng đến hoạt động gây quỹ, cấp học bổng, nghiên cứu và hỗ trợ tài chính cho sinh viên.
Nhiều trường đại học tại Mỹ đã đóng cửa hoặc đổi tên văn phòng DEI trước sức ép của chính quyền liên bang. Một số cơ sở cũng chấm dứt các chương trình học bổng, câu lạc bộ và hoạt động hỗ trợ dành riêng cho sinh viên thuộc nhóm thiểu số.
Bộ Tài chính Mỹ cho biết đề xuất mới dựa trên nguyên tắc các tổ chức được hưởng ưu đãi thuế phải tuân thủ chính sách công căn bản về chống phân biệt chủng tộc.
Chính quyền cũng viện dẫn phán quyết năm 2023 của Tòa án Tối cao Mỹ, theo đó hạn chế các trường đại học sử dụng yếu tố chủng tộc trong tuyển sinh.
Trong lịch sử đã từng có tiền lệ là trường hợp Đại học Bob Jones tại bang South Carolina bị tước quy chế miễn thuế trong thập niên 1970 vì duy trì quy định cấm hẹn hò và kết hôn giữa những người khác chủng tộc.
Tòa án Tối cao Mỹ sau đó ủng hộ quyết định của IRS. Trường này đã bãi bỏ lệnh cấm và được khôi phục quy chế miễn thuế vào năm 2017.
Tuy nhiên, giới chức giáo dục đại học phản đối đề xuất mới, cho rằng chính quyền đang đánh đồng các chương trình mở rộng cơ hội học tập với hành vi phân biệt đối xử.
Các tổ chức giáo dục cảnh báo quy định có thể làm giảm cơ hội tiếp cận đại học của sinh viên có hoàn cảnh khó khăn và khiến hàng trăm nghìn người mất nguồn hỗ trợ học phí.
