Chi phí thuốc ung thư chiếm tới 35% tổng chi phí thuốc tân dược
Theo số liệu của Bảo hiểm Xã hội (BHXH) thành phố Hà Nội, 9 tháng đầu năm 2026, tổng chi phí thuốc tân dược tại Hà Nội đạt gần 9.876 tỷ đồng. Trong đó, thuốc điều trị ung thư và thuốc điều hòa miễn dịch chiếm khoảng 3.452 tỷ đồng, tương đương 35% tổng chi phí thuốc tân dược.
Đáng chú ý, qua rà soát dữ liệu thanh toán bảo hiểm y tế (BHYT) đối với 30 hoạt chất thuốc ung thư tại 7 cơ sở khám chữa bệnh, tổng chi phí đề nghị thanh toán khoảng 940,6 tỷ đồng. Giá trị tiết kiệm được xác định qua hoạt động ghép liều khoảng 33,2 tỷ đồng. Tuy nhiên, kết quả triển khai giữa các bệnh viện còn có sự chênh lệch, cho thấy khả năng tiết kiệm chi phí vẫn còn dư địa đáng kể.
Một trong những nguyên nhân dẫn đến lãng phí thuốc là sự khác biệt giữa liều lượng bác sĩ chỉ định và quy cách đóng gói của nhà sản xuất. Với nhiều loại thuốc tiêm, truyền điều trị ung thư, liều dùng được tính toán theo cân nặng, diện tích da, chỉ số AUC và tình trạng cụ thể của từng người bệnh. Vì vậy, sau mỗi lần sử dụng có thể còn dư một lượng thuốc không đủ để dùng cho người bệnh đó.
Nếu không có phương án tận dụng phù hợp, phần thuốc còn lại phải hủy bỏ dù vẫn có thể sử dụng cho người bệnh khác theo chỉ định chuyên môn và trong điều kiện bảo đảm an toàn. Việc tổ chức pha chế, ghép liều cho những người bệnh có chỉ định phù hợp sẽ giúp giảm lượng thuốc phải bỏ đi, qua đó hạn chế lãng phí và tiết kiệm chi phí.
Trước thực trạng đó, BHXH TP Hà Nội vừa phối hợp với 14 cơ sở khám chữa bệnh lớn trên địa bàn, bao gồm Bệnh viện K, Bệnh viện Ung bướu Hà Nội, Bệnh viện Bạch Mai, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, Viện Huyết học - Truyền máu Trung ương… để lấy ý kiến cũng như nghe trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm tổ chức pha chế, ghép liều thuốc trong thực tiễn điều trị.
Một số cơ sở khám chữa bệnh giới thiệu cách làm đã áp dụng tại đơn vị, từ khâu tiếp nhận chỉ định đến chuẩn bị, pha chế và cấp phát thuốc, bảo đảm tuân thủ quy trình chuyên môn và an toàn cho người bệnh… BHXH Thành phố đề nghị các đơn vị này tiếp tục phối hợp với cơ quan BHXH trong nghiên cứu, đánh giá và triển khai hoạt động pha chế, ghép liều thuốc; chủ động lựa chọn những phương thức tổ chức phù hợp trên cơ sở kinh nghiệm thực tiễn và điều kiện chuyên môn của từng bệnh viện.
Bảo đảm quyền lợi của người bệnh
Bà Nguyễn Thị Tám, Phó Giám đốc BHXH TP Hà Nội cho biết, áp lực chi phí khám chữa bệnh ngày càng lớn trong khi phạm vi quyền lợi BHYT tiếp tục được mở rộng, đòi hỏi các cơ sở y tế và cơ quan BHXH phải có giải pháp quản lý, sử dụng quỹ hiệu quả hơn. Mục tiêu đặt ra không phải là cắt giảm quyền lợi mà là hạn chế những khoản chi chưa thực sự cần thiết, sử dụng đúng và hợp lý nguồn lực của Quỹ BHYT.
Trong đó, pha chế, ghép liều thuốc ung thư và thuốc điều hòa miễn dịch là giải pháp cần được quan tâm. Thực tế, một số cơ sở y tế đã triển khai ghép liều trong điều trị nhãn khoa và ung thư, bước đầu cho thấy hiệu quả trong việc hạn chế thuốc dư thừa, giảm chi phí điều trị. Bà Tám thông tin, nếu được nghiên cứu và triển khai đồng bộ, giải pháp này có tiềm năng tiết kiệm khoảng 100 tỷ đồng mỗi năm trên địa bàn Hà Nội.
Lãnh đạo BHXH TP Hà Nội cũng lưu ý, hiệu quả của việc tối ưu hóa sử dụng thuốc cần được nhìn nhận trên cả hai phương diện: giảm chi từ Quỹ BHYT và giảm phần chi phí người bệnh phải tự chi trả. Đối với người mắc bệnh ung thư, bệnh huyết học và các bệnh lý cần điều trị kéo dài, việc sử dụng hợp lý những loại thuốc có giá thành cao càng có ý nghĩa trong giảm gánh nặng tài chính, phù hợp với định hướng giảm chi phí y tế trực tiếp của người dân.
Tới đây, BHXH thành phố Hà Nội sẽ tiếp tục phối hợp với các cơ sở khám chữa bệnh tổng hợp thông tin, số liệu và kinh nghiệm triển khai, qua đó đề xuất BHXH Việt Nam và Bộ Y tế nghiên cứu, hoàn thiện các quy định liên quan, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động pha chế, ghép liều thuốc tại các bệnh viện.
Về cơ chế thanh toán, khoản 3 Điều 10 Thông tư số 37/2024/TT-BYT của Bộ Y tế quy định trường hợp người bệnh chỉ sử dụng một phần lượng thuốc trong đơn vị đóng gói nhỏ nhất theo chỉ định chuyên môn và phần thuốc còn lại không thể sử dụng được thì Quỹ BHYT thanh toán toàn bộ theo giá của đơn vị đóng gói nhỏ nhất. Việc tổ chức pha chế, ghép liều cần tuân thủ các quy định về chuyên môn, sử dụng thuốc và thanh toán BHYT, bảo đảm quyền lợi của người bệnh.
Trong 10 tháng đầu năm 2026, BHXH TP Hà Nội đã thực hiện kiểm tra 25 cơ sở khám chữa bệnh BHYT, hoàn thành kế hoạch kiểm tra BHXH Việt Nam giao năm 2026. Thông qua kiểm tra đã chấn chỉnh các tồn tại, sai sót của các cơ sở khám chữa bệnh trong việc thực hiện hợp đồng khám chữa bệnh BHYT, đồng thời từ chối thanh toán thu hồi về quỹ BHYT tổng số tiền 82,4 tỷ đồng đối với các chi phí cơ sở khám chữa bệnh thanh toán không đúng quy định.
BHXH Thành phố đang tiếp tục rà soát tình hình chi phí khám chữa bệnh BHYT để tiếp tục kiểm tra các cơ sở khám chữa bệnh có chi phí tăng cao.