Phát biểu tại một hội nghị chuyên đề ở Tokyo hôm 3-11, ông Koizumi cho biết cần phải có một cuộc thảo luận về vấn đề này trong bối cảnh Nhật Bản chuẩn bị cập nhật 3 văn kiện an ninh quốc gia quan trọng vào cuối năm nay. Ông nói: “Chúng ta phải tạo ra một môi trường mà tại đó chúng ta có thể tham gia vào các cuộc thảo luận thẳng thắn và cởi mở về những chính sách an ninh cần thiết”.
“Ba nguyên tắc phi hạt nhân” của Nhật Bản được nội các của Thủ tướng Eisaku Sato đề ra lần đầu tiên vào năm 1967 và chính thức được thông qua trong một nghị quyết của Quốc hội năm 1971. Theo chính sách này, Nhật Bản cam kết không sở hữu, không sản xuất vũ khí hạt nhân, đồng thời không cho phép triển khai loại vũ khí này trên lãnh thổ của mình, phù hợp với hiến pháp hòa bình của đất nước.
Bộ trưởng Koizumi cũng cam kết sẽ “chia sẻ nhận thức về mối đe dọa hạt nhân với toàn xã hội” và đảm bảo các văn kiện an ninh quốc gia được cập nhật theo cách “tốt nhất có thể”, “bất chấp những hạn chế khác nhau mà chúng ta đang phải đối mặt”. Ông không đề cập đến bất kỳ thay đổi cụ thể nào đối với lập trường của Nhật Bản về vũ khí hạt nhân, nhưng đã nêu lập luận ủng hộ việc sở hữu các tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân.
Bộ trưởng Koizumi đã nhiều lần kêu gọi xem xét lại các nguyên tắc phi hạt nhân của Nhật Bản. Lời kêu gọi của ông vào tháng 7 về một cuộc thảo luận “không có vùng cấm” đã vấp phải sự phản đối từ các tổ chức xã hội dân sự, bao gồm các nhà hoạt động vì hòa bình, những người sống sót sau các vụ ném bom nguyên tử của Mỹ, cùng các tổ chức đại diện cho những cộng đồng chịu ảnh hưởng từ các cuộc tấn công đó.
Tuy nhiên, vị Bộ trưởng này vẫn giữ vững quan điểm vào tháng trước sau cuộc gặp với người đồng cấp Phần Lan, ông Antti Hakkanen. Gần đây, Helsinki đã dỡ bỏ lệnh cấm vũ khí hạt nhân vốn tồn tại từ lâu, cho phép nhập khẩu, sản xuất, lưu trữ và triển khai loại vũ khí này trên lãnh thổ của mình. Ông Koizumi hoan nghênh quyết định đó và thúc giục Tokyo cân nhắc bước đi tương tự.
Nga đã chỉ trích quyết định bãi bỏ lệnh cấm vũ khí hạt nhân của Phần Lan, cảnh báo rằng động thái này sẽ chỉ dẫn đến sự leo thang căng thẳng tại châu Âu.
Moscow nhiều lần phủ nhận việc có bất kỳ kế hoạch gây hấn nào đối với NATO, đồng thời bày tỏ lo ngại về giọng điệu ngày càng hiếu chiến và việc tăng cường quân sự của khối này ngay sát biên giới với Nga. Nga cũng cảnh báo rằng một chính sách dựa trên sự đối đầu chắc chắn sẽ thất bại.
“Các vấn đề nên được giải quyết thông qua đối thoại, chứ không phải bằng các vụ phóng tên lửa mang tính phô trương”, Người phát ngôn Điện Kremlin, ông Dmitry Peskov phát biểu vào tháng trước, đồng thời nói thêm rằng việc xây dựng bản sắc an ninh dựa trên sự đối đầu với Nga là một “ngõ cụt” đối với các quốc gia châu Âu.
Bắc Kinh cũng cảnh báo Tokyo không nên theo đuổi vũ khí hạt nhân. Trong một bài viết trên hãng tin TASS vào tháng 8, Đại sứ Trung Quốc tại Moscow, ông Trương Hán Huy khẳng định Nga và Trung Quốc “kiên quyết phản đối việc Nhật Bản đẩy nhanh quá trình tái quân sự hóa và theo đuổi vũ khí hạt nhân”.
