Tìm chỗ đứng xứng tầm cho sắc màu vương giả

  • 05/12/2015 06:34
  • 0 bình luận
  • Phạm Thu Hương
  • In bài
ANTĐ - Triển lãm mỹ thuật sơn mài Việt Nam-Hàn Quốc đang diễn ra tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam là dịp để người xem hiểu rõ hơn về sức biểu cảm và vị trí của tranh sơn mài Việt trên trường quốc tế. Những sắc màu sâu thẳm, lóng lánh sắc quỳ vàng, quỳ bạc, lộng lẫy vương giả là thế, nhưng chẳng thể ngăn nổi những tiếng thở dài với thực trạng giá tranh chưa tương xứng với giá trị thực của tác phẩm.

Tìm chỗ đứng xứng tầm cho sắc màu vương giả ảnh 1

Tranh sơn mài “Thiếu nữ trong vườn” của danh họa Nguyễn Gia Trí 

Ẩn sâu sau lớp sơn ta

Một tác phẩm sơn mài của Việt Nam đến khi hoàn tất thường trải qua ít nhất 30 bước. Họa sỹ liên tục thực hiện thao tác cạo lớp bề mặt, gắn trứng, dát quỳ vàng, quỳ bạc rồi phủ sơn ta và mài đi rồi lại tiếp tục như vậy đến khi sắc độ đậm nhạt trên tranh ưng ý mới dừng lại. Quả thật, sắc màu vương giả của sơn mài là sắc độ ẩn sâu và phát lộ sau tầng tầng lớp lớp sơn ta. Sắc son đỏ, sắc xanh dịu nhẹ, sắc vàng bóng bẩy hiện lên đầy ý nhị luôn hấp dẫn người xem. Qua nhiều thế hệ, kỹ thuật làm tranh sơn mài Việt Nam đến nay ngày càng được hoàn thiện và đạt đến độ điệu nghệ.

Ngay các nước có cùng dòng tranh sơn mài như Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc cũng thường tổ chức các cuộc gặp gỡ với các họa sỹ Việt Nam để học hỏi kỹ thuật làm tranh sơn mài. Nói không quá, tranh sơn mài Việt Nam đứng ở tốp đầu thế giới bởi tính nghệ thuật và kỹ thuật hoàn mỹ. Thế nhưng, điều đáng buồn, dù đẹp và được đánh giá cao nhưng tranh sơn mài Việt Nam vẫn chưa có chỗ đứng xứng tầm trên thị trường tranh quốc tế. 

Lý do thì có nhiều nhưng phần lớn do cách quảng bá nghệ thuật sơn mài Việt Nam còn quá yếu kém. Từ triển lãm giao lưu sơn mài Việt Nam-Hàn Quốc đang diễn ra đã cho thấy, hoạt động quảng bá là ưu tiên số 1. Bên cạnh hoạt động trưng bày tác phẩm, Hàn Quốc còn tổ chức rầm rộ các buổi tọa đàm, hội thảo, giới thiệu về nghệ thuật làm tranh Ottchil. Tranh sơn mài Hàn Quốc mạnh về yếu tố chạm khắc và nặng về tính mỹ nghệ. Một đất nước không cách xa Việt Nam về mặt địa lý và nghệ thuật sơn mài cũng không quá nổi bật lại rất biết cách quảng bá loại hình nghệ thuật này tới bạn bè quốc tế, trong đó có Việt Nam. Trong khi, Việt Nam có thế mạnh về sơn mài nhưng lại rất yếu ở khâu này. 

Tìm chỗ đứng xứng tầm cho sắc màu vương giả ảnh 2

Sơn mài là chất liệu vương giả và tốn kém công sức cũng như tiền đầu tư của họa sỹ 

Tai hại tranh nhái

Một trong những lý do khác là nạn nhái tranh và đạo tranh đã làm suy giảm lòng tin của khách hàng đối với các tác phẩm tranh sơn mài Việt Nam. Họa sỹ Đỗ Đức Khải - Chủ nhiệm CLB Sơn ta phân tích: “Người Việt Nam chép tranh, có họa sỹ còn nhái tranh của chính mình sau khi tác phẩm được bán đã làm mất chữ tín đối với khách hàng. Khách mua tranh là để sở hữu độc bản nhưng việc “làm giả ăn thật” của những “con sâu” đã làm cho nghệ thuật tranh sơn mài bị ảnh hưởng”.

Mang tiếng đã đành, tranh sơn mài Việt Nam còn chịu lép vế trước dòng tranh sơn mài của các nước khác cũng bởi chính giá tranh trong nước. Việc định giá các tác phẩm nghệ thuật ở trường quốc tế căn cứ chủ yếu dựa vào giá tác phẩm được định bởi các gallery, các nhà sưu tập tư nhân. Trong khi, Việt Nam chưa hình thành thị trường mỹ thuật. Họa sỹ bán tranh theo kiểu, vừa bán vừa tặng nên giá không thể đẩy lên cao. Chỉ trừ các tác phẩm của bậc thầy làng sơn mài Việt-họa sỹ Nguyễn Gia Trí là được mua với giá cao tại các phiên đấu giá quốc tế, còn lại các tác phẩm khác đều cùng cảnh ngộ. 

Từ góc độ quản lý, có thể thấy, các chính sách cho phát triển mỹ thuật còn  chưa linh hoạt. Họa sỹ Ngô Hải Yến chia sẻ: “Từng đến Hàn Quốc và đi qua nhiều công trình xây dựng, ở đâu tôi cũng thấy sự xuất hiện của các tác phẩm nghệ thuật. Hỏi ra mới biết, Hàn Quốc đã đề hẳn trong luật rằng, mỗi công trình xây dựng bắt buộc phải trích 1% cho đầu tư nghệ thuật. Còn ở Việt Nam, hầu hết các họa sỹ đều phải tự bươn chải, người nào may mắn thì được các gallery đặt mua, “đỡ đầu”, người nào vất vả thì đành kiếm kế sinh nhai bằng nhiều nghề”. 

Khi mang câu chuyện về giá tranh sơn mài Việt Nam chưa xứng tầm tới hỏi họa sỹ Lương Xuân Đoàn - Phó Chủ tịch Hội Mỹ thuật Việt Nam, ông cho biết: “Sơn mài Việt Nam nổi tiếng thế giới là vậy nhưng “có danh mà chưa có phận”, đời sống nghệ sỹ còn gặp nhiều khó khăn. Để tìm giải pháp tháo gỡ, điều cơ bản đến từ các chính sách quản lý văn hóa cần năng động hơn, cho phép tư nhân vào cuộc, giảm thuế cho các doanh nghiệp đầu tư cho nghệ thuật. Việc coi tác phẩm nghệ thuật là tài sản cá nhân đến nay vẫn chưa được chấp nhận. Vậy thì còn rất lâu nữa, mỹ thuật Việt Nam nói chung và nghệ thuật sơn mài nói riêng có được chỗ đứng vững chắc trong thị trường nội địa và trên trường quốc tế”.   

Tin cùng chuyên mục