Bộ GD-ĐT vừa đăng tải dự thảo Thông tư ban hành Quy chế cuộc thi nghiên cứu KH-KT cấp Quốc gia dành cho học sinh THCS, THPT để lấy ý kiến.
Chuẩn hóa còn 16 lĩnh vực, 20 tiêu chí đánh giá
Dự thảo quy định nguyên tắc tổ chức Cuộc thi; Ban chỉ đạo, hội đồng thẩm định hồ sơ dự thi, ban giám khảo; Công khai, minh bạch và liêm chính khoa học; Tổ chức lựa chọn, thẩm định, chấm thi, xếp giải và lựa chọn, bồi dưỡng dự án tham dự cuộc thi quốc tế; Ứng dụng công nghệ số trong nghiên cứu, quản lí và tổ chức cuộc thi; Trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân; Kiểm tra, khen thưởng và xử lí vi phạm.
Đối với danh mục lĩnh vực dự thi, dự thảo chuẩn hóa còn 16 lĩnh vực.
Dự thảo Tiêu chí đánh giá và thang điểm theo hướng chi tiết hóa thành 20 tiêu chí cụ thể, nhóm theo 5 nhóm tương ứng với cấu trúc đánh giá của Hội thi KH-KT quốc tế (Regeneron ISEF), gồm: Câu hỏi/vấn đề nghiên cứu (10 điểm), thiết kế và phương pháp nghiên cứu (15 điểm), thực hiện (20 điểm), tính sáng tạo và tác động tiềm năng (20 điểm), trình bày (35 điểm) - tổng điểm tối đa 100 điểm.
Tăng cường các quy định về công khai, minh bạch và liêm chính khoa học
Nâng cao tính liêm chính, trung thực khoa học là trọng tâm trong dự thảo Thông tư mới. Dự thảo bổ sung quy định về nội dung, thời điểm, hình thức công khai thông tin Cuộc thi; Đồng thời thiết lập cơ chế tiếp nhận, xử lý phản ánh, kiến nghị về vi phạm.
Dự thảo phân loại 3 mức độ an toàn đối với dự án nghiên cứu: Cấm tuyệt đối, phê duyệt rủi ro và an toàn.
Các dự án phải bảo đảm tính nguyên gốc, trung thực, khách quan; Không gian lận, giả mạo, sao chép trái phép hoặc chiếm đoạt kết quả của người khác.
Học sinh cũng bắt buộc lập nhật ký nghiên cứu liên tục, bằng bản viết hoặc điện tử, ghi rõ thời gian, công việc, phương pháp và vai trò của từng người, có xác nhận định kỳ của giáo viên hướng dẫn. Đây là căn cứ để đánh giá quá trình và mức độ tham gia thực chất của học sinh.
Đồng thời kiểm soát việc sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI). Học sinh được dùng AI để tra cứu, mô phỏng nhưng phải kê khai trung thực mục đích, phạm vi sử dụng. Việc dùng AI để giả mạo quá trình nghiên cứu, tạo dữ liệu sai lệch hoặc thay thế hoạt động phân tích, sáng tạo của học sinh bị nghiêm cấm.
Học sinh làm giả hồ sơ, nhật ký hoặc dữ liệu gốc có thể bị hủy kết quả và cấm thi 1-2 năm; người hướng dẫn có thể bị cấm hướng dẫn 1-2 chu kỳ. Giải thưởng của dự án vi phạm sẽ bị thu hồi và công khai.
