Vì sao thị trường vàng Việt Nam đi ngược xu hướng chung?
Theo Hội đồng Vàng thế giới (WGC), Việt Nam là trường hợp đi ngược xu hướng thế giới khi nhu cầu vàng miếng và vàng xu quý I/2026 giảm 24% so với cùng kỳ, xuống còn 9 tấn, dù tăng 31% so với quý IV/2025.
Nguyên nhân chủ yếu đến từ việc nguồn cung vàng trong nước bị hạn chế, khiến chênh lệch giá vàng nội địa và thế giới bị đẩy lên cao, qua đó làm giảm động lực mua vàng miếng của nhà đầu tư.
Trong bối cảnh thiếu nguồn cung vàng miếng và vàng xu, nhà đầu tư Việt Nam đã chuyển sang vàng nhẫn và vàng trang sức như một kênh đầu tư thay thế. Điều này cũng khiến Việt Nam trở thành thị trường hiếm hoi có nhu cầu vàng trang sức tăng mạnh trong khi xu hướng toàn cầu đi xuống. Theo WGC, nhu cầu vàng trang sức toàn cầu quý I giảm 23% xuống còn 300 tấn do giá vàng neo cao. Ngược lại, tại Việt Nam, giá trị nhu cầu vàng trang sức tăng kỷ lục 28% so với quý trước, đạt 472 triệu USD.
Để đa dạng nguồn cung, NHNN đang xem xét cho các doanh nghiệp, ngân hàng tham gia nhập khẩu vàng và sản xuất vàng miếng. Đến thời điểm này, NHNN đã nhận được 11 hồ sơ đề nghị cấp giấy phép sản xuất vàng miếng từ các doanh nghiệp và ngân hàng thương mại.
Theo quy định, để được cấp phép sản xuất vàng miếng, doanh nghiệp phải có vốn điều lệ tối thiểu 1.000 tỷ đồng, trong khi ngân hàng thương mại cần đạt từ 50.000 tỷ đồng trở lên. NHNN cũng nhiều lần bày tỏ mong muốn huy động vàng trong dân để đưa vào sản xuất.
Về vấn đề này, ông Shaokai Fan, Giám đốc khu vực châu Á - Thái Bình Dương (trừ Trung Quốc) kiêm Giám đốc Ngân hàng Trung ương toàn cầu tại WGC cho rằng, không chỉ Việt Nam mà trước đó nhiều quốc gia cũng tìm cách đưa lượng lớn vàng "gối đầu giường" trong dân vào phát triển kinh tế, WGC cũng ủng hộ hướng đi đó.
Tuy nhiên, để vàng được luân chuyển và sử dụng trong nền kinh tế thay vì chỉ cất giữ, điều kiện tiên quyết là vàng phải được chấp nhận trong hệ thống ngân hàng và các tổ chức tài chính. Điều này đòi hỏi những thay đổi về cơ chế và quy định để vàng được công nhận trong hệ thống tài chính.
Đơn cử, tại Thổ Nhĩ Kỳ, vàng đã được hệ thống ngân hàng chấp nhận như tài sản bảo đảm để vay vốn. Nhờ đó, vàng dần chuyển từ vai trò tài sản tích trữ sang tài sản có tính luân chuyển và tham gia trực tiếp vào nền kinh tế.
Tại Việt Nam, một vấn đề nan giải nữa là chênh lệch vàng trong nước và thế giới ở mức rất cao, thường xuyên ở mức trên dưới 20 triệu đồng/lượng. Đại diện Hội đồng vàng thế giới cho rằng, mức chênh lệch này là "rất cao" so với các thị trường lớn như Trung Quốc hay Ấn Độ (khoảng 14-20 USD/ounce) và còn còn dư địa rất lớn để giảm chênh lệch giá vàng.
"Để giảm áp lực chênh lệch giá, Việt Nam cần sớm làm rõ cơ chế hạn ngạch nhập khẩu vàng và cho phép nhập khẩu vàng theo cơ chế mới. Đồng thời, việc có thêm nhiều doanh nghiệp tham gia sản xuất vàng miếng cũng có thể giúp cải thiện nguồn cung và ổn định thị trường trong dài hạn", ông Shaokai Fan kiến nghị.
Vẫn còn nhiều yếu tố hỗ trợ giá vàng
Đối với triển vọng thị trường vàng thời gian tới, ông Shaokai Fan cho rằng, khả năng vàng tiếp tục tăng trong thời gian tới vẫn hiện hữu khi nhiều yếu tố rủi ro trên thế giới chưa được giải quyết hiệu quả. Đồng thời, khối ngân hàng trung ương vẫn tiếp tục mua ròng.
Khối ngân hàng trung ương thế giới đã mua ròng 244 tấn vàng trong quý đầu năm 2026, cao hơn mức trung bình của 5 năm gần đây. Theo ông, hoạt động mua ròng của các ngân hàng Trung ương tiếp tục hỗ trợ giá vàng thời gian tới. Hoạt động bán vàng của các ngân hàng trung ương hiện vẫn mang tính cục bộ và hạn chế, chủ yếu xuất hiện ở một vài trường hợp như Thổ Nhĩ Kỳ hay Nga. Trong khi đó, phần lớn ngân hàng trung ương trên thế giới vẫn tiếp tục mua vào, cho thấy xu hướng chung của khối này chưa thay đổi.
Về xu hướng thời gian tới, ông Shaokai Fan cho rằng, khối ngân hàng trung ương được dự báo vẫn duy trì vai trò bên mua ròng, dù quy mô có thể không mạnh như giai đoạn trước, mà chủ yếu tương đương năm 2025 (khoảng 800 tấn).
Dù vậy, ông Shaokai Fan cũng lưu ý có thể có sự thay đổi trong hành vi của các nhà đầu tư phương Tây trong bối cảnh chính sách lãi suất biến động. Năm ngoái, thị trường từng đặt câu hỏi về tính độc lập của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), trong khi năm nay cơ quan này sẽ có Chủ tịch mới. Trường hợp lãi suất tiếp tục tăng do áp lực lạm phát gia tăng, xu hướng tìm đến vàng của nhà đầu tư phương Tây có thể tiếp tục mạnh lên trong thời gian tới.
Ngoài ra, một yếu tố có thể ảnh hưởng tới giá vàng thời gian tới là diễn biến dòng tiền đổ vào các quỹ hoán đổi danh mục vàng (ETF). Xét tổng thể, dòng tiền vào các quỹ ETF vàng được dự báo sẽ tiếp tục duy trì trong giai đoạn tới.
Chuyên gia WGC cũng cho rằng, hiện giá vàng đang ở vùng đỉnh, do đó, nó nên được nhìn nhận như tài sản chiến lược dài hạn thay vì công cụ đầu cơ ngắn hạn. Giá vàng có thể biến động mạnh trong ngắn hạn nhưng vẫn đóng vai trò ổn định giá trị danh mục đầu tư và tăng khả năng chống chịu trước biến động kinh tế.
