Điều hành chính sách tiền tệ chưa quá khó khăn
Mới đây Ngân hàng Nhà nước đã chỉ đạo các ngân hàng giảm lãi suất để hỗ trợ kinh tế. Tuy nhiên thực tế cho thấy thanh khoản nhiều ngân hàng đang gặp áp lực, thể hiện ở lãi suất huy động và lãi suất trên thị trường liên ngân hàng đồng loạt tăng mạnh. Điều này đặt ra khó khăn cho hệ thống ngân hàng.
Liên quan đến diễn biến này, ông Nguyễn Bá Hùng, Chuyên gia Kinh tế trưởng Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) cho rằng, việc thiếu hụt thanh khoản ở một số nhà băng là điều dễ hiểu khi năm 2025, các ngân hàng đã đạt mức tăng trưởng tín dụng tương đối cao.
“Tuy nhiên chúng ta lại đang đứng trước yêu cầu là phải giảm lãi suất cho vay doanh nghiệp để thúc đẩy đầu tư, nếu lãi suất tăng cao thì sẽ rất là khó để mở rộng đầu tư. Thực tế này sẽ đặt các ngân hàng vào trạng thái khó khăn, tức là chi phí huy động vốn cao nhưng lại bị áp lực là giảm lãi suất cho vay” – vị chuyên gia nêu vấn đề.
Dù vậy, ông cho rằng, nhìn lại 2025, các ngân hàng đã đạt lợi nhuận tương đối tích cực. Do đó, bản thân các ngân hàng cũng đang ở vị trí tương đối là thuận lợi và nếu mà gặp khó khăn về hiệu suất kinh doanh trong một thời gian ngắn thì khả năng là các ngân hàng cũng sẽ duy trì được.
Về điều hành thanh khoản của ngân hàng trung ương, theo chuyên gia ADB, hiện nay áp lực lạm phát của Việt Nam tương đối thấp, chủ yếu đến từ chi phí nguyên liệu đầu vào, không phải do nới lỏng tiền tệ quá mức.
Điều này giúp ngân hàng trung ương có thể điều hành thanh khoản một cách linh hoạt, tức là khi thị trường thiếu thanh khoản thì ngân hàng trung ương có thể là hỗ trợ thanh khoản để duy trì chi phí vốn thấp cho các ngân hàng. Còn khi có dấu hiệu thừa thanh khoản thì ngân hàng trung ương cũng hoàn toàn có thể là hút bớt thanh khoản ra khỏi thị trường để duy trì cung tiền ở mức vừa phải, không tạo ra cái áp lực lạm phát.
“Tôi cho rằng về mặt điều hành chính sách tiền tệ thì hiện nay ngân hàng trung ương đang ở vị trí là hoàn toàn có thể hỗ trợ thêm thanh khoản cho hệ thống ngân hàng” – ông Hùng nhận định.
Cần đa dạng hóa nguồn vốn cho tăng trưởng
Tuy nhiên, chuyên gia ADB cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phát triển thị trường vốn, đặc biệt là thị trường trái phiếu doanh nghiệp, nhằm đa dạng hóa nguồn tài chính cho nền kinh tế.
Theo ông Nguyễn Bá Hùng, năm 2025 tăng trưởng tín dụng đã vượt mục tiêu Chính phủ đặt ra là 16% và thực tế là chúng ta đạt 19%. Như vậy, đến cuối năm 2025 là tỷ lệ dư nợ tín dụng trên GDP đã lên tới khoảng 145%.
Năm 2026, Chính phủ cũng đã kiềm chế hơn một chút khi đặt mục tiêu tăng trưởng tín dụng 15%. Cùng với đó, áp lực thanh khoản, nợ xấu gia tăng và tiền đồng mất giá có thể làm giảm hiệu quả điều hành chính sách tiền tệ. Điều này có thể hạn chế tăng trưởng tín dụng ngân hàng.
Do đó, ông cho rằng cần có những giải pháp phát triển thị trường vốn ổn định, lâu dài. Việc tăng cường minh bạch, mở rộng sự tham gia của nhà đầu tư và bảo đảm khung pháp lý nhất quán sẽ là những yếu tố then chốt giúp củng cố niềm tin thị trường và nâng cao hiệu quả huy động vốn dài hạn.
Đối với chính sách tài khóa, chuyên gia ADB cũng cho rằng Chính phủ hiện nay đang vị trí rất thuận lợi để thực hiện các chính sách tài khóa, bởi tỷ lệ nợ công giảm (chỉ khoảng 34% GDP tính đến cuối năm 2025). So với trần nợ công 60%, có thể thấy, Chính phủ có rất nhiều dư địa trong sử dụng chính sách tài khóa để hỗ trợ tăng trưởng.
Ông cho rằng, đầu tư công là biện pháp sử dụng chính sách tài khóa hiệu quả nhất, vì chúng ta đang thiếu hụt về hạ tầng. “Đầu tư công vào hạ tầng vừa có tác dụng kích thích kinh tế ngắn hạn nhưng lại vừa có tác dụng đặt nền tảng cho tăng trưởng dài hạn. Tất nhiên là chúng ta phải chọn dự án tốt, chúng ta phải thực hiện nhanh. Thời gian qua, một số dự án làm lâu quá, dự án làm 20 năm mới xong thì cũng không hiệu quả” – ông nói.
Ngoài ra, chuyên gia ADB cũng cho rằng đầu tư cho tăng trưởng của Việt Nam còn có thêm thuận lợi khi thị trường chứng khoán vừa được FTSE Russell nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp. Điều này sẽ giúp dòng tiền gián tiếp vào Việt Nam có thể tăng thêm khoảng 2 - 4 tỷ USD.
Cùng với đó, Việt Nam đang chủ trương là phát triển trung tâm tài chính quốc tế tại TP.HCM và Đà Nẵng, nếu thực hiện nhanh và hiệu quả thì cũng sẽ thu hút thêm dòng vốn.
