Bàn giao kết cấu hạ tầng đường sắt để tái thiết đô thị
Bộ Xây dựng và UBND TP Hà Nội vừa thông báo kết luận của Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Danh Huy và Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP Hà Nội tại cuộc họp ngày 14/1/2026 về việc bàn giao đoạn đường sắt từ ga Hà Nội đến ga Gia Lâm.
Nội dung nhằm tổ chức cải tạo, chỉnh trang khu vực nội đô Hà Nội, đồng thời thiết kế các nút giao với đường kết nối sân bay Gia Bình và dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng.
Theo UBND TP Hà Nội, thực hiện ý kiến chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm về việc giải quyết dứt điểm các điểm nghẽn liên quan đến ùn tắc giao thông, trật tự đô thị, ô nhiễm môi trường, ngập úng đô thị, địa phương đang tập trung đẩy nhanh tiến độ nhiều dự án lớn, quan trọng.
Các dự án này được triển khai theo định hướng quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm, với mô hình phát triển đa cực, đa trục, đa trung tâm.
Trong đó có dự án đầu tư xây dựng Khu đô thị thể thao Olympic, dự án đầu tư xây dựng trục không gian quốc lộ 1A và dự án đầu tư xây dựng trục đại lộ cảnh quan sông Hồng.
Phạm vi các dự án nêu trên đều ảnh hưởng trực tiếp đến các tuyến đường sắt quốc gia hiện hữu. Vì vậy, TP Hà Nội cho rằng cần khẩn trương đẩy nhanh lộ trình đầu tư các tuyến đường sắt quốc gia theo quy hoạch đã được duyệt.
Cụ thể là tuyến đường sắt vành đai phía Đông và tuyến đường sắt đoạn Ngọc Hồi - Phú Xuyên, đi trùng hành lang tuyến đường sắt tốc độ cao trục Bắc - Nam.
Song song đó, Hà Nội xác định đẩy nhanh tiến độ đầu tư tuyến đường sắt đô thị số 1 Yên Viên - Ngọc Hồi. Tuyến này sẽ triển khai đồng thời với các dự án lớn nêu trên, phấn đấu hoàn thành, vận hành trước năm 2030.
Từ yêu cầu trên, TP Hà Nội đề nghị trước mắt Bộ Xây dựng bàn giao tài sản kết cấu hạ tầng đường sắt quốc gia đoạn từ ga Gia Lâm đến ga Hà Nội. Mục tiêu là triển khai chỉnh trang, cải tạo, tái thiết đô thị khu vực xung quanh không gian lịch sử – văn hóa, kiến trúc mang tầm di sản của Thủ đô.
Khu vực này gồm phía Tây khu phố cổ Hà Nội và phía Đông Trung tâm Hoàng thành Thăng Long. Việc nghiên cứu phương án kiến trúc tuyến đường sắt đô thị số 1 đoạn đi qua khu phố cổ, khu phố cũ phải bảo đảm không phá vỡ cấu trúc không gian và cảnh quan vùng di sản.
Bàn giao cầu Long Biên cho Hà Nội quản lý
Tại cuộc họp, Bộ Xây dựng thống nhất chủ trương bàn giao kết cấu hạ tầng đường sắt cho Hà Nội và giao Tổng công ty Đường sắt Việt Nam thực hiện.
Đối với việc dừng chạy tàu đoạn ga Hà Nội - ga Gia Lâm, hai bên thống nhất giảm tần suất chạy tàu khách, tàu du lịch trên đoạn này. Các đoàn tàu phía Nam sẽ dừng tại ga Hà Nội. Các đoàn tàu phía Bắc sẽ dừng tại ga Gia Lâm.
Những đoàn tàu giảm sẽ dừng tại ga Gia Lâm. Hà Nội sẽ bổ sung điểm trung chuyển xe buýt tại khu vực nhà máy xe lửa Gia Lâm để kết nối hành khách giữa hai ga.
Đối với tàu hàng, hai bên thống nhất dừng chạy tàu hàng đoạn Hà Nội - Long Biên - Gia Lâm. Toàn bộ tàu hàng từ phía Nam lên phía Bắc và ngược lại sẽ đi vòng theo tuyến đường sắt phía Tây hiện hữu, đoạn Bắc Hồng - Văn Điển.
UBND TP Hà Nội sẽ phối hợp, hỗ trợ Tổng công ty Đường sắt Việt Nam khảo sát. Trên cơ sở đó, TP sẽ có phương án giải phóng mặt bằng, tạm bàn giao cho ngành đường sắt khoảng 1 ha tại khu vực phía ga Hà Đông, phường Phú Lương để làm bãi chứa hàng.
Bộ Xây dựng cũng thống nhất chủ trương chuyển giao tài sản kết cấu hạ tầng đường sắt quốc gia từ mặt ray trở xuống đoạn ga Hà Nội - ga Gia Lâm, bao gồm cả cầu Long Biên, cho UBND TP Hà Nội quản lý.
Việc chuyển giao nhằm phục vụ cải tạo, chỉnh trang, tái thiết đô thị gắn với bảo tồn, phát huy giá trị không gian lịch sử - văn hóa khu vực trung tâm Thủ đô.
UBND TP Hà Nội sẽ báo cáo, đề xuất Thủ tướng về việc đẩy nhanh tiến độ triển khai các tuyến đường sắt quốc gia theo quy hoạch. Việc này thực hiện đồng thời với các dự án lớn, quan trọng khác trên địa bàn.
Lập Tổ công tác liên ngành triển khai việc bàn giao
Để thực hiện các nhiệm vụ nêu trên, Bộ trưởng Bộ Xây dựng vừa có quyết định thành lập Tổ công tác liên ngành rà soát, nghiên cứu phương án tổng thể bàn giao tài sản kết cấu hạ tầng đường sắt quốc gia, đoạn từ ga Hà Nội đến ga Gia Lâm về UBND TP Hà Nội.
Tổ công tác do ông Trần Thiện Cảnh - Cục trưởng Cục Đường sắt Việt Nam, làm tổ trưởng; ông Đỗ Việt Hải - Phó Giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội - làm tổ phó.
Ngoài ra, thành viên Tổ công tác gồm đại diện lãnh đạo, chuyên viên các Cục, Vụ liên quan thuộc Bộ Xây dựng; đại diện lãnh đạo, chuyên viên các Sở thuộc UBND TP Hà Nội; ông Hoàng Gia Khánh - Tổng giám đốc Tổng công ty Đường sắt Việt Nam.
Tổ công tác liên ngành có trách nhiệm rà soát cơ sở pháp lý, phạm vi và hiện trạng tài sản; nghiên cứu phương án tổng thể để triển khai việc bàn giao tài sản kết cấu hạ tầng đường sắt quốc gia, đoạn từ ga Hà Nội đến ga Gia Lâm; tổng hợp, báo cáo Bộ Xây dựng và UBND TP Hà Nội xem xét, giải quyết theo quy định pháp luật.
