Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) đang lấy ý kiến rộng rãi dự thảo Thông tư thay thế Thông tư 22/2019/TT-NHNN quy định về các giới hạn, tỷ lệ bảo đảm an toàn trong hoạt động của ngân hàng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài.
Thông tư này quy định về các giới hạn, tỷ lệ bảo đảm an toàn trong hoạt động mà các ngân hàng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài phải thường xuyên duy trì, bao gồm: hạn chế, giới hạn cấp tín dụng; tỷ lệ khả năng chi trả; tỷ lệ nguồn vốn ổn định ròng; tỷ lệ mua, nắm giữ, đầu tư trái phiếu Chính phủ, trái phiếu được Chính phủ bảo lãnh; giới hạn góp vốn, mua cổ phần; tỷ lệ dư nợ cấp tín dụng so với huy động vốn; tỷ lệ đòn bẩy.
Một trong những sửa đổi đáng chú ý của dự thảo là thay thế tỷ lệ LDR (tỷ lệ dư nợ cho vay trên huy động) bằng tỷ lệ CDR (tỷ lệ dư nợ cấp tín dụng so với huy động vốn).
Phương pháp tính tỷ lệ CDR kế thừa quy định tính dư nợ cho vay so với tổng tiền gửi đã được quy định tại Thông tư 22/2019/TT-NHNN, tuy nhiên dự thảo Thông tư đã có điều chỉnh phương pháp tính toán để phản ánh bản chất, ý nghĩa kinh tế của tỷ lệ này.
Trong đó, cấu phần tử số sử dụng “tổng dư nợ cấp tín dụng” thay vì “tổng dư nợ cho vay”; Cấu phần nguồn vốn huy động tại mẫu số được chỉnh sửa, bổ sung một số nguồn huy động vốn hợp lý của ngân hàng thương mại, chi nhánh ngân hàng nước ngoài để phản ánh chính xác ý nghĩa của tỷ lệ này.
Đặc biệt, liên quan đến cấu phần tiền gửi Kho bạc Nhà nước (KBNN) dự thảo Thông tư chỉ loại trừ 80% tiền gửi có kỳ hạn của KBNN khi tính nguồn vốn huy động của ngân hàng, thay vì loại trừ 100% như hiện nay.
Trước đó, Thông tư 22/2019/TT-NHNN (được sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư 26/2022/TT-NHNN) đã đưa ra lộ trình loại dần tỷ lệ tiền gửi có kỳ hạn của KBNN khỏi nguồn vốn huy động ngân hàng: năm 2023: loại 50%; năm 2024: loại 60%; năm 2025: loại 80% và năm 2026: loại 100%.
Có thể thấy, quy định được đề xuất tại dự thảo Thông tư là một "bước lùi" cần thiết để hỗ trợ thanh khoản hệ thống trong bối cảnh huy động vốn còn gặp khó khăn như hiện nay.
Việc không tính tiền gửi KBNN vào huy động vốn của các ngân hàng đã khiến tỷ lệ LDR các ngân hàng - đặc biệt là nhóm ngân hàng quốc doanh - tăng cao. Để kéo LDR về mức an toàn (dưới 85%), các ngân hàng phải chạy đua tăng lãi suất huy động từ dân cư, phần nào khiến cuộc đua lãi suất trở nên nóng hơn thời gian qua.
Các chuyên gia phân tích Công ty Chứng khoán KB Việt Nam cho rằng, việc nới lỏng quy định về tỷ lệ khấu trừ tiền gửi KBNN được thông qua sẽ góp phần giảm áp lực tăng lãi suất trên thị trường 1, đồng thời đóng vai trò mỏ neo cho hệ thống, định hướng điều chỉnh mặt bằng lãi suất ổn định hơn.
Nhóm ngân hàng được hưởng lợi nhiều nhất nếu quy định trên được nới lỏng là nhóm ngân hàng quốc doanh. Nếu được thông qua, quy định mới về cách tính LDR sẽ giúp nhóm NHTM Nhà nước cải thiện đáng kể tỷ lệ LDR (hiện đã bám khá sát mức trần 85%), do nhóm này nắm giữ hầu hết nguồn tiền gửi KBNN vào hệ thống ngân hàng, qua đó mở rộng thêm dư địa tăng trưởng tín dụng trong thời gian tới.
Ngoài các thay đổi về cách xác định các tỷ lệ an toàn, dự thảo còn bổ sung một nhóm chỉ tiêu mới theo chuẩn Basel III, bao gồm tỷ lệ đòn bẩy (LEV), tỷ lệ khả năng chi trả (LCR) và tỷ lệ nguồn vốn ổn định ròng (NSFR) – những chỉ tiêu chưa được quy định trong khung hiện hành.
